De Leidse Hout was voor de gelegenheid omgetoverd tot een festivalterrein. Naast muziek was er aandacht voor literatuur en schilderkunst. De Vlaamse auteur Tim Foncke zorgde voor culturele afwisseling door voor te lezen uit eigen werk en een hoek van het festivalterrein was ingericht als expositieruimte voor de kunstenaar Remi de Ligny.
Op het hoofdpodium speelden bekende en onbekende, nationale en internationale artiesten verschillende Jazzstijlen. Jules Deelder liet zijn favoriete nummers horen en bracht een ode aan de muziek. De Jazzband New Cool Collective zorgde eerder op de dag al voor een hoogtepunt. De avond werd knallend afgesloten met de Zuid-Afrikaanse band Goodluck, die met spetterend optreden het publiek tot middernacht van swingende elektromuziek liet genieten.

“Even iets afmaken hoor”, zegt Merijn Tinga wanneer ik zijn atelier binnen wandel. De vonken schieten in het rond terwijl hij met een cirkelzaag een stoplichtpaal bewerkt. Achter hem doemt een metalen kunstwerk en een grote hoeveelheid piepschuim op. Na een rondleiding langs alle kunstwerken die zijn atelier rijk is nemen we plaats in het zonnetje, voor zijn atelier aan de Herengracht.

“Ik was docent op een middelbare school en na twee jaar had ik wel door hoe je les moest geven dus toen vond ik het geen uitdaging meer”, vertelt Tinga, die zijn baan als docent biologie aan de kant schoof om als kunstenaar aan de slag te gaan. “Ik dacht: ‘Ik ga naar Marokko fietsen, dat is meer uitdaging’. En toen ik daar was dacht ik: ‘Ik moet iets met kunst gaan doen ofzo’”. Thuisgekomen richtte hij met een vriend het Kunst Uitschot Team op, afgekort tot K.U.T. – “Dat was per ongeluk!” – en begon hij in 2003 met het illegaal plaatsen van kunstwerken. Drie strandpalen op het strand tussen Wassenaar en Katwijk werden door hen verzaagd tot kunstwerken.

Op heterdaad betrapt
Inmiddels is het K.U.T. vorig jaar opgeheven en voorziet Tinga Leiden zelfstandig van kunstwerken. Voor het eerst volledig herkenbaar onder zijn eigen naam. “Bij de Trafficosaurus is dat heel bewust gedaan. Eerst dat dacht ik nog: ‘Het moet anoniem’, maar toen dacht ik: ‘Nee het moet juist helemaal andersom. Ik moet het juist overbluffen. Juist die sociale media erbij. Juist hoe kunst in de toekomst waarschijnlijk in het openbaar beoordeeld gaat worden’”.

Begin april probeerde Tinga de hengst, merrie en veulen – gemaakt van verkeerslichten en lantaarnpalen – al te plaatsen op een rotonde bij Leiderdorp. Doordat hij op heterdaad werd betrapt door de Provincie mislukte die poging, maar nu staan de beelden al enige tijd met succes in Leiden. Borden op de rotonde roepen de voorbijganger op om te beslissen of het kunstwerk moet blijven staan. Op facebook en twitter kunnen mensen vier maanden lang hun mening kwijt. Voor de winter gaan de de ‘dieren’ weer ‘op stal’, maar Tinga hoopt dat hij zijn geesteskinderen daarna weer op de rotonde mag laten grazen.

Gekonkel
“Het gebruik van twitter en facebook en een online enquete is voor mij voor het eerst”, vertelt Tinga. “Geïnspireerd door de revolutie in Egypte. Mubarak is door facebook verdwenen, daarom dacht ik: ‘Dit is de culturéle revolutie. Iedereen gaat nu op die manier beelden neerzetten, uit zichzelf, en het publiek vragen of het mag blijven’. Dat leek me wel mooi”. Hij licht toe: “Ik ben er toch wel redelijk van overtuigd dat dit vaker gaat gebeuren, dat je het publiek vraagt wat het ervan vindt. Het is een logisch gevolg van deze tijd, van allerlei andere verkiezingen die er zijn over de meest onbenullige dingen”.

“Wat dat betreft is de linkse kerk natuurlijk knetterconservatief”, concludeert Tinga. “Het is gewoon allemaal gekonkel en als je er niet tussen zit dan kom je er niet bij. In de kunstwereld is dat heel sterk. Er wordt door een paar mensen bepaald wat kan en wat niet kan. En niet door het klootjesvolk. Dat heeft er geen verstand van en zegt dat zelfs letterlijk. Hoe vaak hoor je dat niet? ‘Het zal wel mooi zijn’. Of: ‘Je moet er meer van weten om het mooi te vinden’. Dat vind ik onzin.”

Met het illegaal plaatsen van kunstwerken en het betrekken van het publiek, geeft Tinga antwoord op de vraag wat er moet gebeuren als er steeds meer op kunst bezuinigd gaat worden. “Ik heb geen opleiding gedaan en de jongens waarmee ik werkte hadden dat ook niet. We hadden geen ingang bij galeries maar we hadden wél mooie stukken hout en wilden die wél laten zien.”

Nee-stemmers
De overlevingskans van illegaal geplaatste kunstwerken is – zo spreekt Tinga uit ervaring – zo’n vijftig procent. “Er zijn een aantal werken gedoogd en geadopteerd. Dus wat dat betreft een mooi resultaat. En die Trafficosaurus…”, vervolgt hij, “Die gaat het ook wel redden.”

Inmiddels is de enquete zo’n twee weken aan de gang en ziet het er naar uit dat de Leidenaren de Trafficosaurus al in hun hart gesloten hebben. Vooralsnog zien ruim negentig procent van de stemmers graag dat de beelden van Leiden hun vaste verblijfplaats maken. “Maar er zijn ook nee-stemmers”, merkt Tinga op. “Ook via de mail. ‘Nee’, staat er dan. Dan mail ik terug: ‘Waarom?’.

Ambtelijke kronkel
In de gemeente ligt het echter allemaal niet zo simpel, vertelt Tinga. “Ik heb van meerdere bronnen binnen de gemeente gehoord dat er enorme discussie is ontstaan. We proberen hard in contact te komen met Jan Jaap de Haan, de cultuurwethouder, maar die houdt alle deuren dicht. Ik denk dat hij geen keus heeft. Hij kan moeilijk vrienden van ons worden op Facebook.” Vrolijk voegt hij toe: “Ik vind het alleen gek dat hij ons nog niet followt op twitter.”

Toch is de kunstenaar ervan overtuigd dat het niet aan het enthousiasme van de gemeenteraadsleden ligt. “Ze zitten gewoon in een moeilijk parket want uiteindelijk vinden ze het allemaal wel grappig. Het is de ambtenarij, het denken in hindernissen en beperkingen. ‘Als we dit toestaan dan gaat straks iedereen dat doen’. Terwijl dat nooit zo is.” Verontwaardigd haalt hij herinneringen op over de eerder genoemde strandpalen. “Die heeft Rijkswaterstaat gewoon afgezaagd. Waarom? Wat voor ambtelijke kronkel in je hoofd moet je hebben om te bedenken dat je dat gaat afzagen omdat je bang bent dat de boeien die in zee liggen misschien ook beschilderd gaan worden?”

Terwijl de Trafficosaurus in Leiden de gemoederen nog even bezighoudt, mag ook Amsterdam zich alvast klaarmaken voor de illegale kunst van Merijn Tinga. “We zijn bezig om in Amsterdam van oude vuilnisbakken – straatmeubilair noem je dat – echt straatmeubilair te maken en illegaal te plaatsen.” Op de vraag of ook hier het publiek zijn stem mag laten horen via de sociale media antwoordt de kunstenaar: “Dat is wel een goed idee ja. Zo zal het moeten.”

Jan Jaap de Haan, Wethouder Cultuur, Werk en Inkomen, was niet bereikbaar voor commentaar.

Jackie Kever

Naast de tentoonstelling verschijnt een door uitgeverij Compres ontworpen en geproduceerde catalogus waarvoor onder andere Pico Communicatie/Rob Beurse de foto’s leverde.

De tentoonstelling is open voor publiek van maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 17.00 uur, op het adres: Nieuwe Energie, 3de Binnenvestgracht 23, 2312 NR Leiden.

Streetart in Leiden – Muurschilderingen in de stad from Nisse Benhaddaoui on Vimeo.

Een origami kraanvogeltje

In het SieboldHuis worden papieren kunstwerken tentoongesteld van origami grootmeester Akira Yoshizawa (1911-2005). De tentoonstelling is een herdenking van zijn honderdste geboortedag. Speciaal hiervoor komt zijn weduwe Kiyo Yoshizawa naar Nederland. In het origami-weekeinde van 7 en 8 mei wordt een workshop natte-vouwtechniek (‘wet-folding’) gegeven, een unieke techniek bedacht door Akira Yoshizawa.

Het idee voor het centrum ontstond tijdens de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar, op een discussiebijeenkomst over het cultuurbeleid waar meerdere Leidse kunstorganisaties vertegenwoordigd waren. Vanuit verschillende kanten waren geluiden te horen voor een betere samenwerking tussen amateurkunstenaars en verenigingen. BplusC, de Werkgroep Amateurkunst, welzijnsorganisatie Libertas Leiden en het Cultuurfonds zijn nadien om de tafel gaan zitten en inmiddels ligt er een plan dat twee jaar bestrijkt.

Helpdesk
Huub Frenck en, één van de bedenkers en lid van de Werkgroep Amateurkunst, legt de gedachte achter het initiatief uit: ‘Eigenlijk moet je als amateur alles zelf uitzoeken. In andere steden zijn daar serviceorganisaties voor. Een goed voorbeeld is Culturalis in Den Haag, waar allerlei informatie die je nodig hebt als artiest op één plek is gebundeld. Zoiets hebben we in Leiden nog niet. Stel, je bent op zoek naar muziekles, dan is het handig als je terecht kunt bij iemand die overzicht heeft op waar en bij wie je dat kunt vinden. Wanneer je een oefenruimte wilt afhuren, is het handig om te weten welke opties je als muzikant daar voor hebt in Leiden. Op dit moment worden er nogal wat wielen opnieuw uitgevonden, dat gaat ten koste van de tijd die je in de kunst zelf kunt steken.’ Het centrum moet als helpdesk en bemiddelende instantie gaan dienen voor kunstenaars die ergens naar op zoek zijn. Daarvoor moet allereerst vraag en aanbod op het gebied van amateurkunst in kaart worden gebracht.

‘Er gebeurt heel veel  op cultureel gebied in Leiden, maar niet alles is even georganiseerd.’ Frencken is zelf voorzitter van Leidse Koren, een vereniging die volgens hem al redelijk haar weg heeft gevonden in de gemeentelijke cultuursector. ‘Maar wat er gebeurt op het gebied van bijvoorbeeld kleine orkesten, popbands of tentoonstellingen van amateurkunstenaars blijft op dit moment nog een beetje buiten het vizier. Het zou mooi zijn als we een zo volledig mogelijk overzicht krijgen van zulke initiatieven en op die manier een agenda kunnen opstellen. Op dit moment moet je zulke dingen in feite bijeenzoeken in huis-aan-huisbladen, kranten, online of in de Uitkrant.’ Ook wil het centrum aan een netwerk bouwen tussen de verschillende initiatieven in Leiden. ‘Al die groepjes krijgen zo de mogelijkheid om kennis en ervaring uit te wisselen en wellicht samen te werken.’ In oktober dit jaar heeft het centrum bovendien een Amateurkunstfestival in Leiden gepland, waar een deel van de dan ‘ontdekte’ kunstenaars en muzikanten een podium geboden wordt.

Cultuurnota
Het is volgens Frencken van belang dat bekend wordt dat er meer gebeurt dan er wat er op dit moment onder de aandacht komt. ‘Er is op dit moment een discussie gaande over de cultuurnota, die de wethouder op dit moment aan het opstellen is. Men moet tonen dat de kunst leeft op allerlei verschillende niveaus. Het is zonde dat er zo veel energie wordt gestoken in allerlei kunstvormen en dat er eigenlijk zo weinig aandacht voor is. Op dit moment gaan de aandacht en het geld toch een beetje naar degenen die het hardst van de daken schreeuwen. Als professionele artiest heb je daarnaast ook veel meer mogelijkheden. De Uitkrant staat vol met artikelen over professionele kunstenaars, met één of twee stukjes die zich op amateurkunst richten. Dit terwijl er wellicht veel meer gebeurt in de niet-professionele sector. Als we in samenwerkingsverband er voor zorgen dat het volledige plaatje transparanter wordt, zijn we al een heel stuk verder.’

Uiteindelijk moet er in de loop van 2012 een fysiek centrum voor de Amateurkunsten komen, waar je als kunstenaar kunt binnenwandelen voor advies, bemiddeling en allerhande benodigdheden. ‘Maar voordat dat gerealiseerd wordt liggen er nog verschillende plannen die op dit moment ingevuld gaan worden.’ Daar zal de komende tijd de nodige informatie over op de website, die nog in ontwikkeling is, verschijnen.

Manga is de Japanse vorm van het stripverhaal. De geschiedenis van manga gaat terug tot 1814 toen de Japanse houtsnedekunstenaar Katsushika Hokusai (1760-1894) het boek Hokusai Manga uitgaf. Dit is een reeks van tien boeken dat was bedoelt als tekenvoorbeeld voor iedereen die zijn eigen tekenstijl wil ontwikkelen. Op 27 februari sloot de tentoonstelling Hokusai 250. Dit was de meest succesvolle tentoonstelling van het SieboldHuis ooit. In het Manga-weekend van 9 en 10 april wordt ingegaan op de geschiedenis van manga en zullen de bezoekers ook mee kunnen doen aan verschillende workshops.

Tijdens het Manga-weekend worden verschillende lezingen over manga gegeven. Zo worden de verschillende stromingen van manga in de lezing Mangafique behandelt. Een andere lezing zal gaan over de uniekheid van de Japanse tekenstijl en zijn plaats in de uitgeverswereld. Behalve informatie over manga, kunnen bezoekers ook de nieuwste Dragonball of Black Cat lezen in de mangabibliotheek. Verder kunnen bezoekers zelf aan de slag met het tekenen van hun eigen manga tijdens de workshop shonen (stoere jongens en robots) en shojo (schattige meisjes).

Tijdens het Manga-weekend kunnen bezoekers ook de tentoonstelling Sterren, bloemen en honingnacht met werken van Aya Takano bezichtigen. Verder is er op zondag 10 april ook een lezing ‘Het Japanse Keizerlijk Huis’ door Hans van der Lugt, oud-Tokio correspondent van het NRC Handelsblad, om 14.00. De lezing is onderdeel van de lezingenreeks Japan achter de schermen. Deze lezingenreeks wordt gegeven door het Japans Cultureel Centrum Shofukan te Rotterdam en het SieboldHuis te Leiden ter ere van hun vijfjarig jubileum. De lezing ‘Het Japanse Keizerlijk Huis’ gaat in op de banden van de Japanse keizerlijke familie met de Nederlands koninklijke familie en de verschillen tussen beiden.

Bron: Rijksmuseum van Oudheden

Passie voor de Oudheid
“Mijn eigen kleine museumpje”, zegt Halbertsma, wanneer we zijn kantoor binnenlopen. Aan de muur hangen een aantal historische kunstvoorwerpen en op de tafel liggen talloze historische boeken. Vooraan liggen een aantal boeken over Sisi met de wereldberoemde afbeelding van Sisi in haar lange witte ‘prinsessen’ jurk op de kaft. Ook liggen er kleurrijke posters en folders van de tentoonstelling ‘Sisi en Wilhelm II, keizers op Corfu’, die vanaf 13 april te zien is in het Rijksmuseum van Oudheden. Op het eerste gezicht lijkt het onderwerp een bijzondere keuze. Waarom immers een tentoonstelling over een keizerin en een keizer uit de 19e en 20ste eeuw in het Rijksmuseum van Oudheden? “Zo vreemd is het niet,” zegt Halbertsma lachend, “Sisi en Wilhelm hebben namelijk veel gemeen met ons museum. Ze waren beiden gefascineerd door de kunst en cultuur uit de Oudheid en juist door die passie is het een geschikte tentoonstelling voor ons museum.”

Sisi en Wilhelm zijn wereldberoemde figuren. Sisi, officieel Elisabeth van Beieren, is vooral erg bekend geworden door de ‘Sissi’ films, die op haar leven zijn gebaseerd, en die vrijwel elke kerst opnieuw op TV uitgezonden worden. Wilhelm II is bekend vanwege zijn militaristische voorkomen en zijn bijdrage aan en zijn rol in de Eerste Wereldoorlog. “Wat men over het algemeen niet weet, is dat zowel Sisi als Wilhelm dus een enorme belangstelling hadden voor de Oudheid, hoewel op verschillende vlakken.” “Sisi was voortdurend op zoek naar een betere wereld, een vlucht uit de werkelijkheid, en die vond ze in de cultuur en de kunst van de Oudheid,” vertelt Halbertsma gepassioneerd, terwijl hij door boeken bladert en foto’s van Sisi laat zien, “ze was geobsedeerd door schoonheid en de klassieke Oudheid was hierin voor haar een voorbeeld.” “Wilhelm daarentegen, was vooral op zoek naar avontuur en was enorm geïnteresseerd in het doen van opgravingen en het wetenschappelijk benaderen daarvan.”

Verblijf op Corfu
Maar wat is nu eigenlijk het verband tussen Sisi en Wilhelm II? Kunnen we ze alleen verbinden door hun gezamenlijke passie voor de Oudheid? “Nee, de twee hebben meer met elkaar gemeen”, zegt Halbertsma. En daar gaat de tentoonstelling dan ook over, namelijk de ‘Keizers op Corfu’. Sisi liet op Corfu een paleis bouwen, het Achilleion, vernoemd naar Achilles, met allerlei klassieke elementen erin, zoals zuilen en beelden van goden uit de Oudheid. Sisi was echter een onrustig persoon en na haar vlucht naar Corfu toe, vluchtte ze ook snel weer weg. “Dit vluchtgedrag van Sisi wordt in de tentoonstelling ook benadrukt,” vertelt Halbertsma, “het is goed terug te zien in de bizarre gedichten die Sisi schreef, en die we ook tentoon zullen stellen.” Jaren nadat Sisi van Corfu vertrok, kocht Wilhelm het paleis en deed er opgravingen. Hij ontdekte er bijvoorbeeld resten van een tempel van Artemis. Wilhelm vond op Corfu zijn passie voor de Oudheid. “Het verblijf op Corfu van de keizers is dus de verbindende factor”, vertelt Halbertsma. “Het is een soort tweeluik, aan de ene kant hebben we een ongelukkige vrouw die wilde vluchten uit haar leven, en aan de andere kant hebben we een soort ‘hyperactieve’ keizer.”

Achilles
Achilles, de man waar het paleis op Corfu naar vernoemd is, is voor beide keizers van belang. Sisi herkende zichzelf in de Griekse held, omdat deze zijn eigen weg koos en niet zomaar deed wat men van hem verlangde. “Ze liet voor het Achilleion een beeld van een stervende Achilles plaatsen, met als gedachte dat ook de grootste helden sterven.” Wilhelm zag in Achilles een triomferende krijger en liet het beeld van Sisi’s Achilles vervangen door een ander beeld, waarop de krijger krachtig stond afgebeeld.

Bron: Wikipedia

Ontdekkingsreizen
Wat vond Halbertsma zelf het leukst aan het voorbereiden van de aankomende tentoonstelling? “Dat zal het museumwerk zijn, wat er aan te pas komt,” zegt Halbertsma, “door met mensen te praten die kennis hebben van het onderwerp, ontdek je nieuwe aspecten en leer je dus ook nieuwe dingen.” Halbertsma beschrijft het museumwerk als een soort ontdekkingsreizen, waarbij je veel leuke mensen ontmoet. “Voor deze tentoonstelling heb ik zelfs een nazaat van Sisi mogen ontmoeten, en dat is natuurlijk erg leuk”, vertelt hij trots.

Beeld bijschaven
Halbertsma verwacht en hoopt dat de tentoonstelling een succes zal worden. “Mensen willen meer weten over deze personen; ze willen weten wat Sisi en Wilhelm te maken hebben met de Oudheid.” En juist doordat mensen er meer over willen weten, zal het huidige beeld wat ze hebben waarschijnlijk bijgesteld worden. Een voorbeeld kunnen we zien in het beeld wat films en romans van Sisi afgeven. Hierin wordt ze voorgesteld als zijnde een vrije ziel, vrolijk en mooi, terwijl het leven van Sisi eigenlijk heel tragisch was. De tentoonstelling zal het tragische element van haar leven niet verdoezelen en Halbertsma verwacht dat mensen na een bezoek aan de tentoonstelling met een ander beeld over Sisi naar huis zullen gaan. “Dit geldt overigens ook voor Wilhelm,” voegt Halbertsma toe, “men zal hem na afloop beter kunnen plaatsen in zijn familie en zijn tijd en hem niet alleen maar associëren met oorlog en strijdlust.”

De tentoonstelling zal te zien zijn van 13 april tot en met 11 september 2011. Ook zijn er extraatjes verbonden aan de tentoonstelling. Zo zal Ruurd Halbertsma zelf een aantal lezingen geven, krijgt de museumshop een speciaal ‘Sisi en Wilhelm’-assortiment en zal er een Ladies Night in Weense sferen plaatsvinden. De tentoonstelling belooft erg interessant en leerzaam te worden en misschien biedt ze zelfs de mogelijkheid om, net als Sisi graag deed, even weg te vluchten uit de dagelijkse sleur van ons leven.

De Hortus Botanicus lanceert de applicatie gedurende het Nationale Museumweekend in het weekend van 2 en 3 april. In dat weekend krijgt iedereen gratis toegang tot de musea die meedoen aan het initiatief, in Leiden onder meer Naturalis en Museum Boerhaave.

De deelnemende musea organiseren tijdens het weekend verschillende activiteiten. Zo heeft bijvoorbeeld het Museum Volkenkunde een uitgebreid programma met live muziek in de zalen en een speciale rondleiding met presentaties. Voor de kinderen is er een speciale speurtocht te doen rondom de tijdelijke Maori tentoonstelling en kunnen zelfs een – tijdelijke – Maori tattoo laten zetten.

Dit jaar viert het Nationale Museumweekend haar dertig-jarig jubileum. Door zoveel mogelijk musea te laten deelnemen, hoopt de Nederlandse Museumvereniging, meer mensen naar musea te laten komen. Het gratis weekend is dan ook bedoeld voor de mensen die normaal niet snel een bezoek aan een museum zouden brengen en ook om kinderen te introduceren met musea. Voor een volledig overzicht van de participerende musea, in en rondom Leiden, kunt u vinden op Museumweekend.

De muziekpoli van het Leids UMC presenteert op 2 april de resultaten van haar eerste patiënten. De presentatie zal plaatsvinden tijdens het elfde symposium van de Nederlandse Vereniging voor Dans- en Muziekgeneeskunde (NVDMG) in het LUMC.

Het symposium, dat de naam ‘Genees & Kunst 11’ draagt, draait om lichamelijke en psychische klachten bij uitvoerende kunstenaars. De muziekpoli, onderdeel van de afdeling Psychiatrie in het LUMC, heeft sinds de oprichting in 2008 meer dan vijftig artiesten met dit soort klachten behandeld. De resultaten van de eerste vijftig patiënten worden tijdens dit symposium gepresenteerd.

Een van de meest behandelde klachten is podiumvrees, een vaak onderschatte psychische afwijking. Ondanks deze en andere psychische klachten blijken musici zich, vergeleken met andere patiënten met soortgelijke klachten, goed staande te houden. Met deze resultaten lijkt het erop dat de muziekpoli zijn jonge bestaan al ruimschoots heeft bewezen.

Burgemeester Lenferink van Leiden zal bij de presentatie aanwezig zijn. Op het programma (pdf) staat verder onder meer een lezing van Esther van Fenema, psychiater, oprichtster van de muziekpoli en tevens professioneel violiste.

Hamlet, Susan Bailey

Hamlet vertelt het verhaal van een zoon die wraak zoekt voor de moord op zijn vader, de koning van Denemarken. Hij begint een ingewikkelde en lange weg om de moordenaar te kunnen beschuldigen. De tragedie is vooral bekend vanwege het beroemde zinnetje To be, or not to be, that is the question.

De toneelgroep LEF is onderdeel van de studie Engelse Taal en Cultuur aan de Universiteit Leiden en werkt elk jaar aan een andere voorstelling van beroemde Engelstalige schrijvers. Eerdere voorstellingen waren A Midsummer Night’s Dream en Twelfth Night van Shakespeare en An Ideal Husband van de Ierse toneelschrijver Oscar Wilde.

Het toneelstuk Hamlet zal op 20 en 21 april in het Imperium Theater worden vertoond. Op 10 mei volgt dan nog een voorstelling in het LAKtheater. Kaarten voor het Imperium Theater kunnen vanaf deze week worden gereserveerd via ticketslef@gmail.com. Voor het LAKtheater bestelt u ze op website van het theater.

Het afgelopen jaar heeft het LAKtheater moeten vechten voor haar bestaan, en met succes. Na een protestactie is besloten dat het theater een zelfstandige stichting zal worden en in het universiteitsgebouw gehuisvest mag blijven. De gemeente staat in ieder geval de komende vier jaar voor subsidies garant.

Desalniettemin blijven de financiële crisis en de aankomende bezuiniging in de theaterwereld een dreigende factor. ‘Nu het LAKtheater zelfstandig wordt, is de druk om zelf geld binnen te halen groter dan voorheen’, vertelt Maarten Baanders van het LAKtheater. Hij voegt toe: ‘Dit geldt trouwens niet alleen voor het LAKtheater. In heel Nederland wordt de kunstsector aangespoord de eigen inkomsten te verhogen’.

Fred Delfgaauw en Sjaak Bral wisten een groot aantal artiesten te verzamelen om op 3 april hun steentje bij dragen. ‘Een groot aantal artiesten bleek bereid mee te werken aan het programma. Sommigen van hen meldden zich hiervoor aan zonder dat het hen gevraagd hoefde te worden’, aldus Baanders.

De theatermakers Delfgaauw en Bral zullen zowel solo als samen op het toneel hun opwachting maken. Daarnaast laten onder andere ‘An & Jan’ (Marjolein Meijers en Jan Rot) enkele nummers horen, toont het Gotra Ballet het duet ‘Koffie verkeerd’, en laat Tilman Andris zijn goocheltrucs zien.

Kaarten bestellen voor de voorstelling kan via de website van het LAKtheater.

Lucas van Leyden is de belangrijkste kunstenaar van de Renaissance in de Noordelijke Nederlanden. Zijn werken worden getoond in context van het werk van belangrijke tijdgenoten. Onder andere werken van Albrecht Dürer, Joachim Patinir en Jan Gossaert zullen te zien zijn.

De tentoonstelling bestaat uit meer dan 250 werken, waarvan een groot deel afkomstig is uit buitenlandse musea. De meerderheid hiervan is nooit eerder in Nederland te zien is geweest.

In samenwerking met het Rijksmuseum Amsterdam is de tentoonstelling tot stand gekomen en de collectie is vanaf 20 maart tot en met 26 juni in Museum De Lakenhal te bekijken.

Aya Takano verklaart haar schilderij aan de ambassadeur van Japan

Na het ongeëvenaarde succes van de Hokusai-tentoonstelling afgelopen maanden, probeert het SieboldHuis te Leiden dit jaar iets compleet anders. De klassieke en traditionele kunst van de houtsnede zijn sinds deze week vervangen door de postmoderne werken van Aya Takano. Haar kunstwerken bevatten jonge meisjes met grote ogen, zoals in Japanse stripboeken of animatiefilms. Zij combineert deze schattigheid met elementen uit het traditionele Japan, erotiek en naaktheid, of juist met de verre toekomst.

Coffeeshops
Speciaal voor de opening van de nieuwe tentoonstelling, was Takano vanuit Japan overgevlogen naar Nederland om haar werk toe te lichten. Na een introductie werd de microfoon overhandigd aan de kunstenares in kwestie. De 35-jarige Takano, gehuld in een rokje met daarop een van haar werken, lichtte bepaalde stijlkeuzes toe. Ook vertelde ze kleurrijk over de invloeden van Nederland op Japan en over haar eerste dag in Leiden. Ze wist tevens menig aanwezige te verrassen door een uitgebreide beschrijving te geven van haar eerste bezoek aan een coffeeshop.

Vervolgens werd men uitgenodigd om de postmodernistische werken van Takano te bezichtigen op de bovenste verdieping van het museum. Gefascineerd keken zowel jong als oud naar de kleurrijke tekeningen en schilderijen waarin surrealiteit een belangrijke rol speelt. “Eigenaardig,” merkte een van de oudere aanwezigen op. “Normaal gesproken houd ik me vooral bezig met vroegmoderne Japanse kunst, maar dit heeft toch ook wel zijn charme,” verklaarde hij.

Portretten
Niet alleen haar kunstwerken, ook Takano zelf was prominent aanwezig in het SieboldHuis. Omringd door fotografen sprak ze onder het genot van een wit wijntje met de ambassadeur van Japan. Toen zijn vrouw vroeg of Takano de catalogus van de tentoonstelling kon signeren, schetste de kunstenares in haar typerende stijl een portret van het Japanse echtpaar.

Maaike de Vries wordt geportretteerd door Aya Takano

Superflat
De kunststroming waarmee Takano vaak geassocieerd wordt is Superflat, dat sinds de jaarwisseling een toenemende populariteit geniet. Oprichter van deze beweging is de Japanner Takashi Murakami, die door de Time’s in 2008 benoemd werd als een van de honderd meest invloedrijke personen op aarde. Zijn werk is een kritiek op de algemene consensus dat Japanse kunst tot de categorie “lage kunst” behoort, als tegenstelling tot de Westerse “hoge kunst”. Sindsdien probeert hij met zijn unieke en kleurrijke werken een plek te veroveren in de internationale kunstwereld. Het is duidelijk dat hij daarin geslaagd is: het album Graduation van Kanye West is afkomstig van Murakami’s hand.

Evenals Murakami bevatten ook de kunstwerken van Takano een kritische blik op de fenomenen uit het naoorlogse Japan, zoals de consumptiemaatschappij en seksuele fetisjen. Eén van deze fetisjen is het zogenaamde lolicon, wat een afkorting is voor ‘Lolita Complex’. Dit is de benaming voor een sterke aantrekkingskracht tot minderjarige meisjes. De meisjes in Takano’s werken zijn schattig en schaars gekleed of zelfs naakt, maar niet per se aantrekkelijk. Hun benen zijn dun, hun ogen besmeerd met eye-liner en ze missen stuk voor stuk hun pupillen. Schattig, of juist bizar?

Meer informatie
De tentoonstelling ‘Sterren, bloemen en honingnacht’ wordt gehouden van 11 maart tot en met 25 april 2011 in het SieboldHuis te Leiden. Kijk voor meer informatie op de website van het SieboldHuis.

Foto: Irene Cecile

Een enthousiaste blonde jongen met een bril doet de deur open, stelt zich voor als Tijmen en vraagt ons half lachend hoe laat het eigenlijk begint. Irene Cecile (29), kunstenares, zit al in zijn kamer te wachten. Een beetje vreemd voelt het wel zo bij iemand anders op zijn kamer. De rode bank bij het raam roept in stilte ‘kies mij’. We zijn nog lang niet compleet; er zijn pas twee meiden, drie jongens en Irene. Thijmen is namelijk niet in zijn eentje. Hij heeft twee vrienden die hem meehelpen. Ze zetten terwijl het gesprek op gang komt flessen frisdrank op de strijkplank neer. Zij zullen vanavond de ‘barmannen’ zijn, die in feite alleen biertjes hoeven te openen, geld aan te nemen en leuk hoeven te lachen.

Doe je ding
Gniffelend kijk ik Tijmens kamer rond. De enorme witte Ikea-lamp doet mij denken aan een bos met madeliefjes, het bed met kerstlichtjes, de oude trap tegen de hoogslaper, de jongensprullenbak (lees: slechts functioneel, niet per se mooi) en het doek waar Irene haar foto’s op projecteert wat aan zijn blauwe bedlampje hangt.

Naast mij praat Irene met Tijmen over haar ‘opkomstmuziekje’. “Het moet wel een beetje vrolijk zijn”, hoor ik haar zeggen. Ze lijkt me iemand die altijd doet wat ze lekker zelf wil. Dat zie je in haar foto’s, hoor je in haar teksten en haar enthousiaste, eerlijke manier van praten. Wat zij over haar beeldmateriaal zegt, “wat je ziet is allemaal echt”, kun je ook over haar zeggen. Ze ziet er niet uit als iemand van negenentwintig met haar wijde zwarte broek, rode All stars, groene shirtje en twee knotjes met blauwe elastiekjes in haar haar.

Als langzaamaan de anderen binnen komen stromen en op de zitzak en de kussens op de grond neerploffen, begint ze haar praatje. De cameraman probeert nog vluchtig op het krakende bed te komen om een goed shot te kunnen krijgen, terwijl zij haar regels uitlegt. Haar regels zijn simpel: vraag, praat en lach. Het schreeuwt ‘doe je ding’.

Foto: Irene Cecile

Als iemand ons kan vertellen hoe we speelser kunnen leven, is zij het wel. “Je hoeft niet op reis om iets anders te zien. Het is genoeg om gewoon anders te kijken”, zegt ze. Volgens haar denken mensen altijd groot, groter, grootst terwijl het mooie vaak in zulke kleine dingen zit. “Sommige dingen zijn ook gewoon niet uit te leggen, daarom is het ook een beeld.” Een bijzondere vrouw dus. Zo iemand die in haar houten balken boven haar bed tientallen honden ziet en zo dus zonder zelf een huisdier te hebben gekocht er eigenlijk tientallen gratis heeft.

De tijd vliegt voorbij en drie kwartier later staren mensen naar twee figuurtjes die door de Haarlemmer rennen, hup langs de H&M die andere straat in, op naar de Breestraat naar Boudewijn.

Sexy vrouwen
Ondertussen de weg nog een keer gevraagd, want in het donker ziet alles er hetzelfde uit, hijgend en puffend komen we aan bij Boudewijn en zijn huisgenoten en een heleboel meiden die samen met ons naar Miss Molly & Me gaan luisteren.

Miss Molly & Me bestaat uit Marlijn Weerdenburg en Helge Slikker. Helge staat nog buiten te roken als wij naar boven lopen op de meest gevaarlijke trap die ik ooit heb belopen. Ik snap niet hoe Marlijn op die hakken naar boven is gekomen zonder half te vallen. Boven komen we aan in een supergrote ruime kamer met allemaal lekker zittende banken en stoelen. Er wordt echt voor ons gezorgd. Om me heen zitten werkelijk alleen maar meiden. Meiden met bier. Het is een echte jongenskamer met posters van sexy geklede vrouwen op het plafond, waarschijnlijk waar zijn bed normaal staat. Ook zie ik op verschillende balken Stukafeststickers zitten. Ze hebben hier vaker lol gehad. Als Helge de kamer binnenkomt, gaat het dan eindelijk beginnen.

Foto: Daniel Bouquet

Terwijl ze spelen zie ik de speelse, begrijpende blikken tussen Helge en haar. Zijn donkere stem en haar heldere stem matchen perfect. Ook leuk is dat ze beiden hoog en laag kunnen zingen, waardoor ze de tweede stem steeds anders pakken en verassend uit de hoek komen. Marlijn straalt met haar vrolijke ogen als ze eventjes vertelt waar de liedjes over gaan. Je ziet aan alles dat dit duo klopt. Hoe zij Helge plaagt met zijn leeftijd en hij haar met het wedstrijdje wie de langste adem heeft. Marlijn beschrijft Helge als stoer, maar tegelijkertijd ook zacht. Ook al heb ik haar meer gesproken, merk en zie ik dit wel. Met zijn mooie lange lokken slaat hij zijn snaren hard aan bij het nummer I’m over (era of the new heart) terwijl je luistert naar hoe hij er over denkt. Hij schreef het.

Zoals Helge gelukkig is met zijn goed gestemde gitaar, zo gelukkig kan een hart worden met deze muziek. Je merkt gewoon dat Helge en Marlijn er ook écht wat van maken. Er wordt meegezongen –zelfs door de jongens die duidelijk in de minderheid zijn-, we krijgen de mogelijkheid om mee te spelen in hun nieuwe clip en daar bovenop trakteert Boudewijn ons op bitterballen. “Deze zijn gratis hoor, dus je kan gewoon pakken!” De avond kan niet meer stuk. Eigenlijk is het al tijd, maar Helge wil nog zo graag het laatste nummer zingen. We zouden nog zingen voor de jarige vriend van Boudewijn, maar ook die hoort liever een liedje van hen. We worden verrast met een ‘hieperdepiep’ op de melodie van het laatste refreintje. Wat kan met zijn allen blij zijn toch geweldig voelen. Kon dit nog maar even langer duren, maar het is toch echt afgelopen. De cd-speler thuis kent gelukkig wel een knop om de liedjes oneindig te blijven herhalen.

Katsushika Hokusai (1760-1894) is een Japanse houtsnedenkunstenaar. Ter ere van zijn 250jarig jubileum opende het SieboldHuis op 10 december de tentoonstelling Hokusai 250. Voor het SieboldHuis is dit de meest succesvolste tentoonstelling ooit geworden. “Afgelopen weekend zijn we over de 10.000 bezoekers gegaan, dat is een recordaantal bezoekers voor één tentoonstelling in het SieboldHuis”, vertelt Heleen Palmen, coördinator publiek en presentatie van het SieboldHuis.

Hokusai werd bekend met zijn werk De Grote Golf. Dit werk is ook op de tentoonstelling aanwezig. De Japanner richt zich vooral op natuurlijke thema’s en was daarmee ook de eerste kunstenaar in landschapsprenten.. Verder ontwierp hij duizenden prenten voor surimono- en kyãka-albums (Japanse dichtbundels), maakte meer dan duizend illustraties bij zo’n 35 romans en publiceerde de Hokusai manga. Dit laatste werk is een reeks van tien boeken dat dient als tekenvoorbeeld voor iedereen die zijn eigen tekenstijl wil ontwikkelen. Naast zijn 3.000 nagelaten werken was hij ook een inspiratiebron voor westerse impressionisten, waaronder Renoir en Monet. Maar ook de inspiratie voor La Mer van Debussy is afkomstig van Hokusai.

Op de tentoonstelling zijn onder andere prenten en boeken te zien die Philipp Franz van Siebold (1796-1866) na zijn ontmoeting met Hokusai meenam. De tentoonstelling bestaat uit twee delen. Het eerste deel was te zien van 10 december tot en met 16 januari. Dit eerste deel trok ruim 4.300 bezoekers. Het tweede deel begon 21 januari en zal zondag 27 februari eindigen. Voor dit deel verwacht het museum zo’n 7.000 bezoekers. Om de tentoonstelling af te sluiten organiseert het museum in samenwerking met de Japanse ambassade korte filmvertoningen over het leven en werk van Hokusai. De filmvertoningen vinden plaats op 26 en 27 februari tussen 12.00 en 16.00 in de Panoramakamer van het museum.

Foto: Babiche de Koning

Stukafest is een festival waarbij culturele optredens in drie verschillende rondes worden gegeven in studentenkamers in heel Nederland. Het idee, naar aanleiding van een festival in Texel, is voor het eerst in 2001 georganiseerd in Nijmegen. Pas in 2009 is het festival ook in Leiden geïntroduceerd. Volgens PR & secretaris Marleen van Wesel heeft het bestuur van deze derde editie het dit jaar grootser aangepakt dan vorige jaren, met nóg meer optredens dan voorheen.

Het festival is al voor 75 procent uitverkocht, zonder de verkoop van vandaag erbij gerekend. Er is dus haast geboden voor wie nog een kaartje wilt bemachtigen voor het festival. Ondanks dat Spinvis en enkele andere grote bands als The Secret Love Parade en The Black Atlantic al uitverkocht zijn, zijn er nog genoeg andere optredens die zeker de moeite waard zijn. Er zijn nog plaatsen beschikbaar voor Irene Cécile, Miss Molly & Me, Marsha en Maartje Wortel (en enkele anderen).

Tot en met woensdag 23 februari kunnen er van 14:00 tot 16:30 nog kaarten worden gekocht in de foyer van het LAKtheater. Donderdag 17 februari vindt er om 21:30 een extra kaartverkoopmoment plaats in café de Bonte Koe. De allerlaatste kaarten zijn op de avond zelf verkrijgbaar bij het openingsfeest in het Scheltema Complex. Na afloop van de rondes in de studentenkamers vindt er ook nog een groots Stukafeest plaats in de Four Reasons waarbij de 3FM Serious Talent-band Krach speelt. LUF-leden kunnen een vrijkaartje voor het eindfeest afhalen.

LeidenLokaal fietste de route en bracht de 37 beelden in kaart. Wie de Oegstgeestse kunst ook wil bewonderen, kan de Beeldengids gratis afhalen op het gemeentehuis, Rhijngeesterstraatweg 13. Ook de bibliotheek Bollenstreek aan de Lange Voort 2T verstrekt het boekje.

Jan Wolkers fotografeert zijn geliefde Annemarie Nauta in de spiegel van hun hotelkamer in Parijs in 1957. © Erven Jan Wolkers

Annemarie Nauta staat model voor Olga in de film ‘Turks fruit’. De in Oegstgeest geboren schrijver en kunstenaar Wolkers schreef de bruisende liefdesbrieven met een waas van erotiek in 1957 vanuit zijn Parijse woning naar de twaalf jaar jongere Annemarie.

Blom vond de brieven in Wolkers huisje op Texel. Hij was daar voor zijn onderzoek voor de biografie over Wolkers die over drie jaar zal verschijnen. De biograaf was voor de dood van Wolkers in 2007 al op de hoogte van de brieven. ,,Wolkers was zelf van plan de brieven uit te geven, maar besloot een jaar voor zijn dood de brieven toch in een roman te verwerken. Dit boek is er echter nooit gekomen.” Blom vond in het Texelse huisje ook een aantal brieven die de negentienjarige Friese Annemarie terug aan haar liefde schreef.

De brieven zijn gebundeld in ´Brieven aan Olga´. Het brievenboek is ingeleid door Onno Blom die aan de hand van gesprekken met Annemarie Nauta, foto´s en tekeningen de liefde tussen Wolkers en Nauta doet herleven:

PS Ik laat mijn brieven niet rondslingeren!! Nog veel meer kussen. Annemarie

Dinsdag 11 mei geeft Onno Blom om 19.30 een lezing over ´Brieven aan Olga´ in Boekhandel Selexyz aan de Breestraat. Kosten: 7,50 euro, studenten: 5 euro.

Het Atelier
Bij binnenkomst valt op dat geen plek veilig is voor de kwasten van de kunstenaars. Overal staan schilderijen, liggen verftubes en ander schildergerij. En zoals het kunstenaars betaamt, is het er een gezellig rommeltje met af en toe een blikje bier. Er bestaat geen twijfel dat dit een atelier is. Als tweede wordt de aandacht getrokken door een kolossaal schilderij aan de andere kant van de ruimte. “Dit schilderij wordt gemaakt door ons vieren”, legt Tun uit, “Als er iets in ons op komt schilderen we er iets bij, het schilderij is nooit af.”

Op jonge leeftijd is Tun al kunstenaar van beroep en leeft dus van de verkoop van de schilderijen. “Dit kraakpand is ons atelier en de schilderijen zijn te koop op exposities.” Als Tun vertelt dat ze het pand al een half jaar gekraakt hebben, roept een andere kunstenaar dat het toch al zeker negen maanden zijn. Hoe lang ze er zitten blijft onduidelijk maar voorlopig hoeven ze nog niet weg. “We hebben nog geen bericht ontvangen dat we het pand moeten verlaten.”

Aan het werk
Achter de eerste ruimte bevindt zich de werkruimte van de vier. Dat het de ruimte is waar wordt geschilderd is te zien. Overal zijn de muren beschilderd. Aan tafel is een andere kunstenaar druk aan het tekenen als Tun verder gaat met zijn verhaal. Per maand verdienen zij een paar duizend euro met de verkoop van schilderijen. “En als ik geld nodig heb, schilder ik ook gezinnetjes.” Maar op dit moment is hij bezig met een zelfportret, vertelt Tun terwijl hij zichzelf bekijkt in de spiegel.

De rondleiding gaat verder naar de kelder van het pand. Via een houten trappetje komen we in een gang die enkel wordt verlicht met een blacklight. En dit is niet zonder reden. De complete kelder is beschilderd met glow-in-the-dark verf. “Wij laten mensen zelf iets tekenen als wij hier beneden een feestje geven.” Het resultaat is indrukwekkend. Tun en de andere kunstenaars gebruiken de feestende mensen als inspiratie voor hun schilderijen. Op de vraag of hij ook georganiseerde feestjes geeft antwoordt Tun: “We hebben niet eens een nooduitgang.”

De Kunst
Tun heeft geen vaste stijl, “Ik maak waar ik zin in heb.” Maar hij moet wel geld verdienen en maakt dus ook schilderijen in opdracht. Hij laat een schilderij zien dat hij moet maken, “Dit zou ik zelf niet zo snel maken.” In de hoek van grote zaal boven staan ook enkele schilderijen te koop. “Deze schilderijen kosten ongeveer honderdvijftig euro maar de schilderijen die we met zijn vieren maken kosten wat meer, die zijn uniek.” De schilderijen zijn zeer verschillend, zo staan er landschappen maar ook portretten van dieren en abstracte kunst. Zelf vind hij niet alle schilderijen even mooi. “Sommige schilderijen zijn puur commercieel bedoeld, daar zet ik mijn handtekening niet eens onder.”

Schilderen is niet het enige waar Tun en andere zich mee bezig houden. Ze maken filmpjes en in het pand wordt ook toneel gespeeld. Ze bedenken zelf hoe de toneelvoorstelling er uit komt te zien. Het toneel dat zij spelen is interactief. Het publiek moet de toneelspelers volgen door de ruimtes van het gebouw. Waar het pand normaal één groot kunstwerk is, is het dan één groot toneel. Het kraakpand puilt uit van de creativiteit dus voor iedereen die van kunst houdt, in Leiden woont en niet bang is voor vieze voeten, ga een keer kijken!

Hieronder vindt u een indruk van Schrijver en zijn kunstwerken, verweven met de kunst van andere kunstenaars van Galerie de Pieter.

Nicoline Bleichrodt-Bloemendaal en haar winnende foto

Bekende Leidse gebouwen zoals het stadshuis en de Hooglandse Kerk, maar ook de rokende E-on schoorsteen maken deel uit van de foto’s in de expositie. De lucht verschilt: ‘s Avonds of ’s ochtendsvroeg, met donkere wolken, een zomerse lucht of tijdens Oud en Nieuw. De twintig foto’s zijn verspreid over het restaurant dat vol zit met deelnemers, familieleden, juryleden en medewerkers van de gemeente Leiden. Fotograaf en juryvoorzitter Hielco Kuipers vóór de bekendmaking van de winnaar: “Het niveau lag erg hoog.”

De tweede prijs gaat naar Hans van Egdom met zijn foto van de Rembrandtbrug. Volgens de vijfkoppige jury heeft de fotograaf “bijna geschilderd met zijn camera.” Nicoline Bleichrodt-Bloemendaal (35) heeft de eerste prijs gewonnen met haar foto van een meeuw op een gebouw met daarop de Leidse sleutels afgebeeld. De achtergrond is een strakblauwe lucht. De jury oordeelt dat “de foto van Nicoline Bleichrodt spannend is van lijnenspel, mooi is gecomposeerd en haarscherp is gefotografeerd.”

Bleichrodt-Bloemendaal is amateurfotografe. De meeuw zag ze toevallig zitten en ze had de foto niet speciaal voor de wedstrijd gemaakt, “Maar met de sleutels van Leiden erop vond ik hem wel geschikt als inzending.” Op welk Leids gebouw de meeuw zich bevindt, weet ze niet meer. De prijs voor de eerste plek – geheimgehouden tot het laatste moment – is een ballonvaart voor twee personen: “Ik heb er erg veel zin in, maar ik vind het wel spannend.”

De deelnemers van de wedstrijd

Een drietal foto’s hebben een eervolle vermelding gekregen, maar komen niet in aanmerking voor een prijs omdat ze niet voldeden aan de eis een herkenbaar beeld van Leiden te tonen. In totaal hebben zestig (amateur) fotografen zo’n 170 foto’s ingestuurd voor de wedstrijd van Leidse Luchtwerken.

Dit is niet de eerste gemeentelijke campagne voor schone lucht. Sinds oktober 2008 worden er culturele evenementen georganiseerd onder de naam ‘De Leidse Luchtwerken’. Het doel is aandacht te vragen en mensen bewust te maken van het belang van schone lucht. “Met deze fotowedstrijd willen we een beroep doen op de creativiteit van de Leidenaar.” Aldus Inge Prevoo van de gemeente. Prevoo ziet de evenementen als een succes. In 2009 trok de Vehiculus Qnalpodii, een boom gemaakt van auto-uitlaten gemaakt door het Kunst Uitschot Team veel bezoekers naar de Hortus Botanicus.

Rien Nagtegaal van de gemeente Leiden in zijn toespraak: “Schone lucht wordt door het gemeentebestuur erg belangrijk gevonden.” Zo de binnenstad vanaf begin dit jaar een milieuzone voor vrachtwagens; alleen schone vrachtwagens zijn toegestaan. Toch hoeven Leidenaren zich niet zoveel zorgen te maken over de lucht die ze inademen: “Leidenaren stoten de minste hoeveelheid koolstofdioxide uit van Nederland,” aldus Rien Nagtegaal in zijn toespraak. Inge Prevoo, ook van de gemeente, verklaart de relatief lage uitstoot doordat Leiden geen autostad is “Het is hier handiger om te lopen of met de fiets te gaan.”. Een komend evenement van Leidse Luchtwerken is dan ook een fietsroute, genaamd ‘Luchtfietsen’.

De expositie is nog tot 30 april te bezichtigen in Koetshuis de Burcht.

Opgewekt kijkt Petra Hoogeveen, secretaris van de stichting, naar het object op haar eettafel: een maquette van ‘Vierkant in Vierkant’. Al dertien jaar zetten zij en vele anderen zich in om deze plastiek naar Leiden te halen. Begin dit jaar lijkt dan eindelijk de doorbraak te zijn gekomen.

De tijdelijke versie van 'Vierkant in Vierkant' op het Stationsplein. Foto: Emile van Aelst.

Dat werk begon in 1997, met de oprichting van de naar de plastiek genoemde stichting. “Maar eigenlijk al eerder”, haast Hoogeveen zich te zeggen. De oprichting van de stichting vond plaats naar aanleiding van de inspanningen van Leidenaar Elly Kerkhofs. Al jaren probeerde zij de plastiek van Van Doesburg naar Leiden te halen. Na haar dood besloten enkele van haar vrienden haar ideaal nieuw leven in te blazen. “We wilden haar gedachtegoed voortzetten”, vertelt Hoogeveen.

Van begin af aan was het doel om Vierkant in Vierkant een plek te geven op het Stationsplein in Leiden. “Het plastiek is in 1917 door Van Doesburg en de bevriende architect Jan Wils ontworpen ter gelegenheid van een ontwerpwedstrijd”, vertelt Ron Mittelmeijer, bestuurslid van stichting Vierkant in Vierkant. “De wedstrijd werd uitgeschreven door de gemeente Leeuwarden, omdat deze vond dat de stad wel een oppepper kon gebruiken. Opdracht was om een fontein te ontwerpen, die dan op het Leeuwardense Stationsplein zou worden geplaatst.”

Van Doesburg stuurde Vierkant in Vierkant in en werd daarmee tweede. Zijn fontein werd nooit geplaatst, evenals het winnende ontwerp. Stichting Vierkant in Vierkant maakt zich hard om de plastiek alsnog te realiseren. Niet op het Stationsplein in Leeuwarden, maar op het gelijknamige plein in Leiden. En niet als fontein, maar als een betonnen beeld.

De eerste jaren na de oprichting van stichting Vierkant in Vierkant kenden maar weinig successen. Toch zat de stichting toen al niet stil. Abe van der Werff is als projectleider bij het gezelschap betrokken en heeft in de loop der jaren verschillende plannen ter uitvoering van de plastiek bedacht. “Tien jaar geleden had de gemeente Leiden het idee om op het Stationsplein een waterpartij te realiseren. Er zou een meertje komen, met een brug. Wij zijn hier direct op ingehaakt. We creëerden een ontwerp waarin Vierkant in Vierkant zijn oorspronkelijke functie weer terugkreeg: het zou een fontein worden in het watertje voor het station.”

Het plan is nooit uitgevoerd. Nieuwe bestemmingsplannen voor het Leidse Stationsplein bleven komen en gaan, maar begin dit jaar lijkt de knoop dan eindelijk doorgehakt te zijn. Ook de gemeente is nu van mening dat Vierkant in Vierkant een waardevolle bijdrage kan leveren aan het Stationsplein nieuwe stijl.

Als voorproefje op het uiteindelijke, betonnen beeld, kan sinds oktober vorig jaar al worden genoten van een tijdelijke versie van de plastiek. “Op deze manier kunnen we onderzoek doen naar de ruimtelijke betekenis van het beeld op deze plek”, legt Van der Werff uit. “We willen graag weten wat het beeld met het plein doet.” Een ander voordeel van het ‘voorbeeldbeeld’ is dat Leidenaren op deze manier kennismaken met de stichting en haar doelstelling. “Er zitten vaak mensen op de blokken aan de zijkant, en velen lezen de plakkaten die erop aangebracht zijn”, glundert Hoogeveen. “Het gaat echt leven.”

De tijdelijke plastiek is gemaakt in samenwerking met BouwForce Leiden. Leerlingen van deze bouwopleiding zetten het houten prototype in enkele weken in elkaar. Tot half juni mag het een plekje houden voor het station. “Het is echt een test. Oorspronkelijk zou het beeld maar tot 3 januari blijven staan, maar vanwege de positieve reacties is die termijn met enkele maanden verlengd”, aldus Mittelmeijer.

De liefhebber van de plastiek hoeft hopelijk niet nog eens dertien jaar te wachten tot Vierkant in Vierkant definitief op de kaart wordt gezet. “Het is wachten op de formaliteiten”, besluit Hoogeveen, “maar Vierkant in Vierkant komt er!”

Thea Jitta, via www.theajitta.nl

Zo’n tien jaar geleden begon Thea Jitta met beeldhouwen. Twee jaar terug werden enkele van haar beelden geveild, de opbrengst ging naar een kindertehuis in India. Gewoonlijk wordt haar werk vooral dankzij mond-tot-mondreclame verkocht, maar deze week komt daar even verandering in: in het oude postkantoor aan de Voorstraat in Voorschoten presenteert ze haar werk, samen met schilder Hans Spiegeler en sieradenmaakster Rina van Lierop. Dertig procent van de opbrengst gaat naar Stichting Villa Joep.

Is beeldhouwen uw hobby of uw beroep?
“In feite is het mijn hobby. Ik ben nooit naar de kunstacademie geweest – helaas waren mijn ouders daar vroeger tegen – maar ik heb wel lessen gevolgd bij diverse professionele beeldhouwers. Ik ben bijna dagelijks bezig met beeldhouwen en ik verkoop ook regelmatig wat, daardoor is het toch een beetje mijn beroep geworden.”

Wat voor beelden maakt u eigenlijk?
“De beelden die ik maak, zijn meestal abstract. Van te voren bedenk ik bijna nooit wat ik ga maken, dat komt tijdens het beeldhouwen vanzelf. Soms weet ik het even niet meer en dan laat ik een blok steen een tijdje liggen of ik hak er heel rigoureus een stuk vanaf, en dan komt er wel wat tevoorschijn. Wanneer het beeld uiteindelijk is zoals ik het wil, zou ik het nooit diezelfde dag kunnen verkopen, vanwege de emotionele band. Hoe groter het gevecht was, hoe sterker die band is. Een voorbeeld hiervan is het beeld van de mus. Na dagen van twijfel verscheen ineens dat kopje. Het is dan belangrijk dat ik weet dat de koper het beeld mooi vindt.”

Waarom houdt u deze expositie?
“Stichting Villa Joep zamelt geld in voor onderzoek naar neuroblastoom kinderkanker. De oprichters van deze stichting wonen bij mij om de hoek, daarom ligt het voor de hand dat ik ze op deze manier graag wil helpen. Daarnaast ben ik natuurlijk erg benieuwd naar de reacties van bezoekers. Dit geldt ook voor Rina van Lierop. Hans Spiegeler was vooral erg enthousiast vanwege de expositieruimte. Dit vroegere postkantoor is een prachtig monumentaal pand met heel veel ruimte aan de muren. Ook de lichtval is erg mooi hier, zodat de schilderijen goed tot hun recht komen.”

Hebt u de beelden die hier staan speciaal hiervoor gemaakt?
“Nee, zeker niet. Beeldhouwen doe ik altijd, dus dit zijn gewoon de beelden die ik de afgelopen tijd gemaakt heb. Het is wel grappig dat de beelden hier veel meer aandacht krijgen dan thuis. Wanneer ze bij mij thuis staan, horen ze gewoon bij het interieur en vallen ze niet op. Eerder stonden ook al beelden van mij bij een kapsalon en bij een keukenstudio, maar ook daar zag niemand ze.”

Hoe vonden u en de andere twee kunstenaars elkaar? Wat heeft u met hen gemeen?
“Rina van Lierop is mijn overbuurvrouw. Natuurlijk kom je elkaar dan wel eens op straat tegen en we wisten van elkaar dat we creatief bezig waren. We vonden het ook allebei lastig om met de commerciële kant daarvan om te gaan, daarom is deze expositie zo ideaal. Hans Spiegeler is de man van een goede vriendin. Hans zelf ken ik niet zo goed, daarom vind ik het soms lastig om vragen van bezoekers over zijn schilderijen te beantwoorden. Zijn schilderijen hebben een zeer uitgesproken stijl en zijn leuk om naar te kijken. Er zitten veel grapjes in en het kleurgebruik vind ik erg mooi.”

Jullie zijn iedere dag open. Hoe is het om hier de hele dag te zitten?
“Inderdaad zijn we tot en met eenentwintig maart iedere dag van tien tot vier open, daarom wisselen we de wacht af. Hans heeft bijvoorbeeld een fulltime baan, dus hij is hier vooral veel in het weekend. Eigenlijk is het vooral gewoon leuk om hier te zitten. Ik had eerst gedacht dat ik hier wel een beetje kon gaan staan hakken, maar dat bleek toch niet echt te werken. Er druppelen steeds mensen binnen en dan word ik iedere keer uit mijn concentratie gehaald. Daarom heb ik maar een boek meegenomen. Er komen ook regelmatig kennissen en vrienden langs, die maken dan een praatje. Ik hoef me dus zeker niet te vervelen.”

Wat hebt u gedaan om bezoekers aan te trekken?
“We hebben eerst alle mensen gemaild waarvan we de e-mailadressen hadden. Verder hebben we in wat huis-aan-huisblaadjes en op verschillende websites gestaan en natuurlijk hebben we het overal rondgebazuind. We gingen ervan uit dat het goede doel veel mensen zou trekken, maar we hebben gemerkt dat de meeste bezoekers toch vooral gewoon benieuwd zijn naar onze kunst.”

Hoe reageren de bezoekers?
“Sommige bezoekers weten niet zo goed wat ze ermee aan moeten en zijn na een kort rondje weer weg, andere mensen nemen uitgebreid de tijd en stellen veel vragen. Het is natuurlijk het leukst wanneer iemand interesse toont. Over ons werk zijn de meeste bezoekers gelukkig erg verrast, er wordt zelfs vaak gevraagd of de expositie hier niet kan blijven. We hopen dat we deze week ook nog veel zullen verkopen, maar dat is tot nu toe nog niet zo veel voorgekomen: we hebben nu enkele sieraden, een beeld en een schilderij verkocht. Verder heb ik een paar opdrachten binnengesleept en een aantal klanten komt later deze week misschien nog terug.”

En bent u van plan om hier een permanente expositie van te maken?
“Nee. Voor een week is het leuk om hier te zitten, maar ik zou dit niet dag in, dag uit willen doen. Bovendien is het financieel niet haalbaar. Het pand is nu gratis omdat het voor een goed doel is, maar op de langere termijn kan dat natuurlijk niet.”

Julia van Adrichem en Paul Bouter zijn beide kunstenaars en werken samen aan een sloopkunstproject in de Schrijversbuurt in Leiden. Op de daken van een aantal woningen die binnenkort gesloopt zullen worden, komen metershoge beelden te staan. De kunstwerken zijn een afspiegeling van de mensen die in de volksbuurt wonen. Op het dak van het huis op Potgieterstraat nummer 17 staat al zo’n beeld: een metershoge vrouw met één hand in de lucht. “Het beeld drukt afscheid uit”, vertelt Van Adrichem, “maar ook het protest van de buurtbewoners toen bekend gemaakt werd dat de huizen gesloopt zouden worden”.

Zelf woont Van Adrichem ook in de Schrijversbuurt. Toen zij en de andere bewoners te horen kregen dat de huizen van woningbouwvereniging Portaal gerenoveerd zouden worden, was ze in eerste instantie blij. “Ik woonde op de benedenverdieping en ik wilde graag de bovenverdieping erbij. Dat zou na de renovatie kunnen.” In 2007 besloot de woningbouwvereniging in overleg met de bewoners dat de huizen toch gesloopt zouden worden. “Toen hebben we een buurtcheque aangevraagd bij de gemeente en zijn we eind januari gestart met dit sloopkunstproject. Het is een karakteristieke buurt en dat willen we vastleggen in de kunst.” Buiten klinkt gelach en het lawaai van draaiende kettingzagen. “Zoals je hoort zijn ze al begonnen.”

In de keukenkastjes staan allang geen potten en pannen meer. Door de glazen venstertjes van de bovenkasten is te zien dat ze nu gebruikt worden om materialen op te slaan. Voor alle kunstwerken worden bouwmaterialen gebruikt. Op een geïmproviseerde tafel van piepschuim liggen de overblijfselen van het openingsfeestje van het project. “Afgelopen vrijdag hebben we het beeld het dak op gehesen.” Van Adrichem wijst op raam. “Ze kon natuurlijk niet door de voordeur, dus moest ze daar doorheen”. Wanneer we buiten op het natte gras staan knikt Bouter naar het balkon. “We moesten met ladders werken om het beeld d’r op te krijgen.”

Het project is een initiatief van bewonerscommissie Haagweg Noord en wordt gefinancierd door woningbouwvereniging Portaal en de gemeente Leiden. Portaal heeft ook een werkruimte beschikbaar gesteld. Op 1 april begint de sloop van de huizen, tot die tijd zullen de beelden blijven staan. Het is nog niet helemaal duidelijk wat er nadat de woningen gesloopt zijn met de kunstwerken zal gebeuren. Van Adrichem: “We hebben mensen opgeroepen om te zorgen dat de beelden herplaatst kunnen worden. Maar misschien gaan ze wel mee met de sloop.”

Langenberg deed zijn voorstel bij aanvang van de vergadering. Toch werd later op de avond besloten €30.000,- uit het budget voor de wijk Bospoort beschikbaar te stellen voor het kunstwerk. Langenbergs enige bijdrage: “Ik ben sprakeloos.” Zijn voorstel één euro per inwoner te doneren aan Haïti werd doorgeschoven naar een commissievergadering van volgende week.

Teske bleek de stukken niet helemaal goed gelezen te hebben: slechts 3 van de 10 kunstenaars krijgen een budget van €2.000,- om te laten zien waarom zij de opdracht moeten krijgen. Dit was voor hem geen reden om van standpunt te veranderen. BBL, VVD en Liberaal Leiderdorp willen eerst een duidelijker beeld over de financiering van het kunstwerk voordat zij ermee akkoord kunnen gaan.

Volgens hen moet het kunstwerk niet uit het budget voor de wijk Bospoort, maar uit de post kunst worden betaald. Langenberg (fractie Liberaal Leiderdorp): “Leiderdorp kent grote financiële problemen. Vindt het college het een goed signaal naar de burger om nu zoveel geld uit te geven aan iets wat best kan wachten tot betere tijden? En waarom wordt het niet gefinancierd uit de post kunst?”

De coalitiepartijen benadrukten de emotionele waarde van het kunstwerk. En met reden: het besluit van het gemeentebestuur in april 2009 om de Munnikkenmolen te verplaatsen stuitte op hevig protest van de omwonenden. Hoewel zij het liefst een replica van de molen op de locatie terugzagen, werd vanwege de hoge kosten hiervan besloten tot een kunstwerk. Dit kunstwerk zal wel sterk refereren aan de molen, als het aan de coalitiepartijen ligt. Subsidiemogelijkheden worden op het moment nog door de gemeente onderzocht.

Burgemeester Zonnevylle gaf aan “alle vertrouwen te hebben dat we hier samen uitkomen en iets moois kunnen neerzetten.”