Bakkerij Ons staat nu helemaal leeg.

‘Ik wilde op een dag even brood halen, zoals ik altijd bij Ons deed, maar tot mijn grote verbazing ontdekte ik dat de winkel gesloten was,’ vertelt Joyce Alwayn, die in één van de twee appartementen direct boven de winkelruimte woont. ‘Ik stond behoorlijk paf, niet alleen omdat me van te voren niets is verteld, maar ook omdat er eerst plannen waren om de winkel helemaal te verbouwen.’ Volgens Alwayn kwam de eigenaresse van het pand een paar maanden geleden nog met een architect langs om de maten van haar appartement op te nemen ter voorbereiding van de verbouwing. ‘Toen ik de gesloten deuren en lege winkel zag, dacht ik dus eerst dat ze begonnen waren met verbouwen. Maar toen ik het briefje op de deur las bleek dat er helemaal geen verbouwing aan de gang was. De winkel was dicht.’

De bakkerij laat weten het zeer spijtig te vinden hoe alles is gelopen. ‘De knoop moest op een gegeven moment doorgehakt worden,’ vertelt Jon Tijssen, eigenaar van de zaak. ‘We begrijpen dat de klanten balen dat we ineens weg zijn, maar we konden gewoon niet iedereen te woord staan.’ Tijssen vertelt dat de hoge huurprijs van het pand de bakkerij uiteindelijk de das om heeft gedaan. ‘We konden het simpelweg niet meer betalen om hier een winkel te hebben. Als kleine onderneming heb je natuurlijk minder inkomsten dan bijvoorbeeld de Hoogvliet hier in de buurt, en wij merkten al dat de zaken een tijdje wat minder liepen. Het werd steeds lastiger om de huur te betalen.’

Daar kan Alwayn zich ook in vinden. ‘Ja, het is hier gewoon erg duur. Het zal de locatie wel zijn, want de Doezastraat is natuurlijk een erg sfeervolle en gezellige locate om een winkel te hebben.’ Zelf zegt ze per maand 800 euro aan huur kwijt te zijn. ‘Ja, dat is inderdaad bespottelijk duur,’ lacht ze. ‘Maar ja, ik vond het gewoon zo’n lief appartementje, en het idee om boven een bakker te wonen trok me ook heel erg. Elke ochtend hing de heerlijke geur van versgebakken brood in mijn woonkamer en ik kon bij wijze van spreken in mijn ochtendjas naar beneden om vers brood te halen. Maar nu dus niet meer.’

Tijssen heeft nog geprobeerd te onderhandelen met de eigenaresse van het pand, maar die wilde niet tot verlaging overgaan. ‘Ze is niet echt slim bezig is,’ meent hij. ‘Wij zijn nu weg, en ik zag laatst dat er nu ook al een ander appartement in het pand leeg staat. Eigenlijk loopt ze dankzij die hoge huurprijzen alleen maar inkomsten mis. Niet iedereen kan immers die bakken met geld aan huur die zij vraagt opbrengen.’

Met een beetje geluk opent Tijssen ‘medio dit jaar’ een nieuwe bakkerij in de Herenstraat. ‘Veel kan ik daar nog niet over zeggen, behalve dat we nog hard bezig zijn met onderhandelen. Hopelijk kunnen we zo snel mogelijk de nieuwe winkel openen.’ Tot die tijd raadt hij mensen aan zijn andere filiaal op de Hogewoerd te bezoeken. ‘Daar hebben we ongeveer hetzelfde aanbod als we in de Doezastraat hadden, dus als dat je aanspreekt, zouden we je daar graag van dienst zijn.’

Alwayn haalt haar brood nu bij de supermarkt, al zegt ze dat ze ook wel eens het andere filiaal van Tijssen bezoekt. ‘Als ik trek heb ik ècht lekker brood, fiets ik even naar de Hogewoerd. Je proeft toch altijd het verschil.’

Wanneer we naar het percentage van de bevolking dat per gemeente in de bijstand zit kijken, staat Leiden niet boven aan de lijst. Leiden stond in 2010 op de negende plaats, na onder andere de gemeenten Apeldoorn, Amersfoort en Zaanstad. Over het algemeen hebben de grotere gemeenten, zoals Den Haag en Rotterdam, ook de hoogste bijstandspercentages. Wanneer men kijkt naar gemeenten met een vergelijkbaar aantal inwoners, doet Leiden het met 2,04% in de bijstand niet slecht. Drs. Vergeer van het CBS bevestigt dit: “Ook wanneer je Leiden met soortgelijke gemeenten vergelijkt, is Leiden geen bijstandstrekker.” Alleen Zoetermeer staat dan nog voor Leiden met 1,91% van de bevolking in de bijstand.

Sinds 2006 is de gebruikersbelasting voor woningen opgeheven. Maar voor niet woningen, zoals bedrijfspanden, geldt de gebruikersbelasting nog wel. De te betalen belasting is een percentage van de woz waarde. De gemeenteraad stelt jaarlijks het percentage voor de ozb belastingen vast. Volgens de wet mogen de opbrengsten van de riool- en de afvalstoffenheffing niet méér dan kostendekkend zijn. De opbrengsten van de ozb daarentegen zijn vrij besteedbare middelen en mogen derhalve door de gemeente gebruikt worden om andere posten te financieren. De gemeente heeft de middelen de afgelopen jaren onder meer gebruikt voor een aantal unieke regelingen in het minimabeleid, zo valt te lezen in het interview met wethouder de Haan elders op deze site.

In 2008 heeft het kabinet Balkenende de maximering van de ozb-tarieven afgeschaft. De gemeenten zijn sindsdien vrij om de eigen tarieven te bepalen. Wel is er een grens aan de totale opbrengst gesteld. Voor 2011 ligt de norm op maximaal 3,5% boven vorig jaar.

De gemiddelde aanslag voor een woning in Leiden bedraagt 373 euro. Bij gemeenten met meer dan 90.000 inwoners is dat gemiddeld 215 euro. De relatief lage riool- en reinigingsheffing compenseren niet. Deze cijfers volgen uit het rapport: "Kerngegevens belastingen grote gemeenten 2011” van COELO (Centrum voor Onderzoek van de Economie van Lagere Overheden).

Naast de kerngegevens produceert COELO jaarlijks de atlas voor de lokale lasten. Daaruit blijkt dat ook de kosten voor burgerzaken, zoals een paspoort of rijbewijs, in Leiden relatief hoog zijn ten opzichte van het gemiddelde. Zo betaalt een inwoner van Leiden 49.65 euro voor een rijbewijs. Gemiddeld kost een rijbewijs in Nederland 42.31 euro, aldus het rapport.

Voorgaande jaren nam Leiden met de gemiddelde woonlasten een 22e en 23e plaats in tussen de 35 grootste gemeenten. De verschuiving naar een derde plaats valt onder meer te verklaren doordat meerdere gemeenten erin zijn geslaagd de woonlasten te verlagen. Gemiddeld zijn dit jaar de woonlasten, voor meerpersoonshuishoudens bij de grote gemeenten met 1,3% gestegen. In Leiden met 2.1%.

Een andere verklaring voor de stijging op de ranglijst is dat COELO in 2011, voor de berekening van de reiniging- en rioolheffing, kijkt naar meerpersoonshuishoudens in plaats van het gemiddeld betaald tarief zoals in het jaar daarvoor. Volgens COELO geeft deze methode met meerpersoonshuishoudens een beter vergelijk omdat het cijfer van het gemiddelde huishouden per gemeente verschilt. De berekening is voor alle grote gemeenten dezelfde.

De VVD acht deze situatie ongewenst: “In het verleden is een linkse meerderheid in de Leidse gemeenteraad er nooit voor teruggeschrokken de belastingen (i.c. de ozb) te verhogen.” Zij geeft aan dat er met het college twee belangrijke afspraken zijn gemaakt om dit beeld te keren. De eerste is dat de belastingen niet worden verhoogd, anders dan met het inflatiepercentage. Deze groei moet worden gezocht in afvalstoffen-en rioolheffingen en niet in de ozb. De gebruiker/vervuiler moet betalen.

De tweede afspraak is dat het College er al het mogelijke aan zal doen om de lokale lasten niet meer dan trendmatig te laten stijgen. Vergroening van de belastingen is daarbij het uitgangspunt, waarbij door een ruimhartig kwijtscheldingsbeleid ongewenste inkomenseffecten bij financieel zwakkeren zullen worden tegengegaan, aldus de VVD.

Ook de PvdA vindt een derde plaats in beginsel te hoog: “Wij ambiëren een plaats in de middenmoot van de G35. We moeten daarbij wel constateren dat het rijk draconische bezuinigingsmaatregelen doorvoert die veelal ook de zwakkeren raken. Als PvdA vinden wij het belangrijker om voor hen sommige voorzieningen in stand te houden dan dat we vasthouden aan die plaats in de middenmoot. We kijken daarbij natuurlijk wel kritisch of de lasten niet te veel oplopen en waarop we wél kunnen bezuinigen om de lokale lasten beheersbaar te houden.”

De gemeente laat weten dat Leiden een meer gedifferentieerde tariefstelling heeft voor de riool- en afvalstoffenheffing. De meeste gemeenten hebben één of twee verschillende tarieven, Leiden drie. Daarnaast heeft Leiden een kleiner gemiddelde huishoudenomvang.

Werkloze jongeren hebben nu één punt waar ze terecht kunnen. Het Leidse Project JA (Jongeren op de Arbeidsmarkt) probeert jongeren die een uitkering krijgen weer aan een baan te helpen. Voorheen werden jongeren bij veel uiteenlopende instanties geholpen. Het jongerenloket, de gemeente, Re-integratie Leiden, het UWV. Deze partijen proberen nu samen met de gemeente Leiden deze jongeren allemaal centraal te helpen via dit project.

Het project begon afgelopen zomer. Van alle deelnemers heeft inmiddels een kwart werk gevonden via dit project. Nog eens een kwart heeft geen uitkering meer omdat zij een opleiding zijn gaan doen, of omdat zij op eigen initiatief zijn gaan werken. Deelnemen aan het project is verplicht zolang iemand een uitkering heeft en hij er baat bij kan hebben. Ook nadat iemand een baan heeft of een opleiding is gaan doen blijft het project de jongeren volgen en geeft hen nazorg.

Het project loopt nu een half jaar en zal in ieder geval verlengd worden tot 2013. Chrissie van der Meijden is ‘de spin in het web’ bij het project. Volgens haar zijn de nauwe banden met alle betrokken instanties de reden dat het project er voor kan zorgen dat daadwerkelijk meer jongeren uit de werkeloosheid komen. “We hebben korte lijntjes met Regionale opleidingencentra (ROC’s), jeugdzorg, het UWV en de streetcoach. Als iemand niet op komt dagen en zich ziek meld dan kunnen we daar meteen de streetcoach op afsturen. Die gaat kijken bij diegene thuis of hij echt ziek is, en hoe het er thuis aan toegaat. Soms zijn er problemen thuis die voor ons verborgen blijven. De streetcoach kijkt wat er aan de hand is en legt de jongeren uit dat ze zich niet zomaar kunnen ziekmelden. Maar ook als iemand een opleiding wil doen dan kunnen we meteen contact opnemen met het ROC. Normaal zou het maanden duren voordat iemand begint met een opleiding maar nu kunnen we meteen naar een passende oplossing zoeken.”

Elk werk is passend
Jongeren tussen de 18 en 27 jaar die een uitkering willen aanvragen krijgen een ‘werkleeraanbod’. Dit aanbod heeft als doel dat iemand werk, een opleiding of een combinatie van beide krijgt. Wie zijn uitkering wil behouden zal dit aanbod moeten accepteren. Hierbij geld dat elk werk passend is. Iemand die zijn droombaan niet kan vinden en daarom een uitkering aanvraagt, zal dus al het aangeboden werk moeten accepteren. Veel van de hoger opgeleide jongeren zien daarom af van een uitkering en gaan zelf iets anders zoeken. Het blijkt dat ze toch liever zelf werk zoeken, al is dat iets onder hun verwachte niveau, dan dat ze bijvoorbeeld verplicht moeten vakkenvullen.

Toen het project vorig jaar van start ging kwamen jongeren vooral niet aan het werk vanwege de crisis. Dat is inmiddels veranderd. Van der Meijden: “We merken dat de arbeidsmarkt weer aantrekt, en werkgevers weer bereid zijn jongeren in dienst te nemen. Maar veel jongeren willen niet aan het werk. Ze vinden het prima om niks te doen. Ze hebben geen zin om veertig uur te gaan werken, maar die tijden zijn voorbij met het nieuwe kabinet.”

De groep die niet wil werken heeft echter weinig keuze. Wie een uitkering wil zal het werkleeraanbod moeten accepteren. En wie niet komt opdagen kan fluiten naar zijn geld. “Jongeren worden uitgenodigd voor een gesprek. Komen ze niet opdagen dan bellen we ze nog een paar keer, en sturen we nog een aantal brieven. Als ze drie keer niet reageren wordt de uitkering beëindigd.”

Toch is het niet alleen maar onwil waardoor jongeren werkeloos zijn. De groep die niet mee wil werken is ongeveer tien procent. Veel jongeren komen niet aan het werk doordat ze vaardigheden missen. Door middel van een training wordt geprobeerd om ze de benodigde vaardigheden bij te brengen. De training moet de jongeren bijbrengen om zelf meer verantwoordelijkheid te nemen, en hun zelfredzaamheid. “Het gaat voor een deel om hoe de jongeren een baan kunnen krijgen, maar vaak is het ook belangrijk dat ze leren hoe ze die baan kunnen behouden. De training wordt aangepast aan de jongeren. Soms hebben we een groep jongeren met verslavingsproblematiek. Niet alleen drugsverslaving, maar bijvoorbeeld ook veel gameverslaving.  Dan komt er iemand langs van een stichting voor verslavingsproblematiek. En als we een groep jonge ouders hebben dan komt er iemand daarover met ze praten. Zo proberen we voor iedere groep een gepaste training te geven. Vaak zit er bij deze jongeren meer achter dan alleen het verliezen van een baan. Bij veel jongeren die steeds ontslagen worden zit er toch een bepaalde problematiek achter. Soms blijkt dat er thuis twee kleine kinderen rondlopen en het een vieze bende is. Dan kunnen we gelijk passende hulp inschakelen.”

Goedkope arbeid
Voor werkgevers is het aantrekkelijk om jongeren uit het project aan te nemen. De werkgever krijgt een gedeelte van het loon vergoed. Daardoor zijn deze werknemers soms wel tot de helft goedkoper. Als de regeling na een jaar afloopt is het de bedoeling dat de jongeren dermate bevallen dat ze bij het bedrijf kunnen blijven werken.

Ook de gemeente bespaart een hoop geld aan uitkeringen. Deelnemers verlaten het project na gemiddeld twee maanden. Daarna hebben zij dus geen uitkering meer. Van der Meijden: “Wij zetten alleen onze eigen werknemers, de bestaande organisaties en de  loonkostenvergoeding in. Dat is een hartstikke goedkope en efficiënte manier om mensen weer aan het werk te krijgen.” Omdat het project lijkt te werken voor zowel de gemeente als voor de jongeren wordt het project binnenkort uitgebreid naar de Bollenstreek en Katwijk

Het werk van het project zit er nog niet op. Nog niet alle werkloze jongeren lopen bij het project. Alle nieuwe aanmeldingen komen wel bij hun terecht, toch zijn er nog jongeren buiten beeld. Dit zijn de jongeren die al langere tijd een uitkering hebben. Er is dus nog werk aan de winkel, niet alleen voor jongeren, maar ook voor Project JA.

De ‘North End English Pub’ in Leiden stond aan het randje van de afgrond. Een half jaar geleden zag eigenaar Martijn Snoeck vrijwel geen andere uitweg meer dan faillissement. Totdat zijn dochters een brief schreven naar het RTL-programma ‘Herrie in de keuken’ , in de hoop dat topkok Herman den Blijker de pub er weer bovenop kon helpen. Echt veel hebben ze er echter niet aan overgehouden. “Het stelde niet veel voor, het gaat echt om de kijkcijfers.”

Het begon allemaal vijftien jaar geleden toen iemand Snoeck benaderde om Engelse bieren te gaan importeren. “Het idee was om in zes studentensteden dezelfde pub neer te zetten. Uiteindelijk hebben we deze pub geopend en eigenlijk nooit meer de tijd gehad om uit te breiden, het importeren is er ook nooit van gekomen.” Snoeck verliet het project, zette een eigen bedrijfje op, maar nam drie jaar later alsnog de zaak over, toen deze te koop stond vanwege wanbetalingen aan de belasting.

Ooit was de ‘North End Pub’ de eerste Engelse pub in Leiden en had deze de hoogste bieromzet van heel Nederland. “Mensen kwamen er om gezien te worden”, aldus Snoeck. Totdat de economie in elkaar stortte en het rookverbod werd ingevoerd. “Twee jaar geleden kon het geld niet op. Mensen bleven de hele avond zitten en gaven drie keer zoveel uit.  Nu draaien ze elk dubbeltje om en dan haal je ineens 25 procent minder omzet.” 

Knippen en plakken
Dat was dan ook het moment dat Snoeck’s dochters de hulp van topkok Herman den Blijker inschakelden. “Ze dachten daarmee wel een dusdanige duw in de rug te geven om mee vooruit te kunnen.” Dat is volgens Snoeck wel gebeurd. “De eerste acht weken na de uitzending hebben we elke avond vol gezeten, en daarmee hebben we wel meteen een financieel gat weggewerkt.” Maar dat is dan ook het enige. “Om eerlijk te zijn vind ik dat er niet veel problemen zijn opgelost.”

Snoeck vertelt dat het programma heel knap in elkaar is gezet, maar dat hij zelf niet veel te zeggen heeft gehad. “Zij knippen en plakken”. Volgens Snoeck worden er woorden uitgeknipt en worden situaties volledig opgeblazen en verdraaid. Ook is de aandacht naderhand nihil. “Ik heb nooit meer wat van ze gehoord. Ze komen terug, maar dat is al na een week. Ja, wat is er nou in een week veranderd terwijl het programma nog niet eens op tv is geweest.”

Bloody mary
Voor de opnames moest Snoeck een contract tekenen waarna hij vervolgens vijf dagen lang zijn zaak kwijt was. “De crew ging overal zitten waar ze wilden, lieten personeel van mij komen die vervolgens een uur moesten wachten en bestelden hun eigen broodjes van buiten de deur. Het is alsof je in een film werkt, terwijl je gewoon open bent en ook nog probeert om een beetje omzet te maken.”

Ook over Den Blijker, die alleen aanwezig was wanneer hij werd opgeroepen, is Snoeck niet erg te spreken. “Als je een paar uur zit te wachten op het vliegveld, omdat je vertraging hebt”, vertelt Snoeck, doelend op het tripje naar Londen dat hij met Den Blijker maakte om een vooraanstaande Engelse pub te bezoeken, “en er wordt helemaal niet met je gesproken, dan ben je toch niet bezig met de ondernemer waar het over gaat.”

De opnames zelf stelden volgens Snoeck ook niet veel voor. “Ik dacht: we gaan daar uitgebreid zitten eten, en hij gaat mij vragen “wat gaan we drinken, wat is lekker?”, maar dat was dus niet zo. Hij bestelde een enorme kan ‘bloody mary’ voor hem en zijn crew en liet mij gewoon mijn eigen bier bestellen. Daarna werd al het eten besteld en heel snel even geproefd, gepraat en gefilmd. Hij zat alleen maar op z’n horloge te kijken, want hij had een afspraak bij de Japanner.” Onbeleefd en onpersoonlijk? “Ja”.

Naar  aanleiding van diezelfde pub wilde den Blijker Snoeck’s pub een ‘facelift’ geven. “Die pub had een mooie uitstraling, maar zat wel in een heel duur district. Als je dan bij jezelf alleen een wit plafond maakt, omdat er vijf dagen wordt gefilmd denk ik: nee, dan bereik je niet je doel, dus daar ging ik niet mee akkoord.” Ook had Snoeck dan moeten meebetalen. “En ik heb juist het programma aangeschreven omdat ik het erg moeilijk had.”

Zijn dochters hadden gehoopt dat er beter met het personeel zou worden gepraat, dat er een betere planning gemaakt zou worden, dat er ideeën op papier kwamen en er met elkaar werd gesproken. Dat viel, volgens Snoeck, allemaal erg tegen. “Hij heeft niet eens recepten achtergelaten.” Alleen de bekendheid en het feit dat mensen nu weten dat je in de pub kunt eten zijn voordelen volgens Snoeck. “Dat hebben ze heel goed verfilmd en dat dreunt wel door.”

Appel en een ei
In de keuken is aan opzet dan ook wel het een en ander veranderd. “Met de koks ben ik nog steeds aan het stoeien, maar hetgeen wat ik wel heb overgenomen nadat Herman is geweest, is dat we kleinere porties maken, waardoor gerechten meer smaak hebben. Ook wordt de friet nu zelfgemaakt en zijn er twee gerechten van de kaart gehaald, waardoor er iets minder druk is voor de koks. We hebben nu dus wel iets minder gerechten, maar wel zoals het voor ons werkt.”

Heeft dit alles uiteindelijk geholpen voor Snoeck? “Voor de kijkcijfers en voor mijn cijfers heeft het goed geholpen, maar inhoudelijk niet.” Deze maand nog wordt de pub te koop gezet. Na 33 jaar heeft Snoeck genoeg van het avond- en nachtwerk, maar het is niet zo dat de zaak morgen verkocht is. “Ik doe hem niet weg voor een appel en een ei. Ik zoek de koper die het wil doorzetten zoals het is, en die zal daar gewoon geld voor neer moeten leggen.” Zelf heeft Snoeck er echter geen zin meer in: “ik wil thuis zitten, ik word ook een dagje ouder.”

RTL zegt in een reactie de ontevredenheid van Snoeck niet te begrijpen. Naar hun weten hebben zij hem nooit laten wachten. Eten buiten de deur bestellen is volgens hen alleen maar bedoeld om de druk van hun aanwezigheid te verminderen. Ook zeggen zij tot ruim een maand na hun vertrek te hebben geprobeerd contact te leggen met Snoeck om hem juridisch te helpen met een kwestie die hij met zijn chef had. Hier was het volgens hen juist Snoeck die niet reageerde, waardoor zij tot de conclusie kwamen dat hij het liever zelf oploste, aldus RTL.

Met een kleine ton stijgen de huizenprijzen in Voorschoten in 2010. Huizenkopers betalen in dat jaar gemiddeld 21 procent meer voor een koopwoning in Voorschoten. Waar een jaar eerder nog een prijskaartje van gemiddeld een kleine drie ton aan een koopwoning in deze gemeente hing, hangt nu een kaartje van 335.971 euro.

Voor een koopwoning in Oegstgeest betaalt men in 2009 ruim drie ton. In 2010 is die gemiddelde prijs met een stijging van 12 procent 374.051 euro. In Leiden blijven de huizenprijzen in 2010 gelijk en in Leiderdorp laten de huizenprijzen een stijging zien van 6 procent. Dat blijkt uit gegevens van het Kadaster, die gepubliceerd zijn op de site woningmarktcijfers.nl.

Starters
De cijfers die gepresenteerd worden, zijn voor makelaars uit Oegstgeest en Voorschoten maar moeilijk te duiden. Volkert Roosen is makelaar bij Van Soest Makelaardij en houdt zich voornamelijk bezig met de huizenverkoop in Oegstgeest. “Een stijging van 12 procent heb ik niet echt kunnen opmerken. Ik weet alleen wel dat Oegstgeest voor veel mensen gewoon een hele gewilde plaats is om te wonen. Dat is voornamelijk vanwege de centrale ligging. Vanuit Oegstgeest kun je gemakkelijk naar grote steden als Amsterdam en Utrecht reizen.” Het type woning dat volgens Roosen het meest populair is, is de jaren ’30-woning.

Op de huizenmarkt van Voorschoten is er niet één type woning aan te wijzen dat heel populair is. Dat vertelt Jeroen van Stralen. Hij verkoopt huizen voor Makelaarskantoor Van Stralen in Voorschoten. “Wij hebben in 2010 ontzettend veel eengezinswoningen verkocht. Dat zijn voornamelijk bestaande woningen geweest, die dus niet nog gebouwd hoefden te worden. Uit welke tijd de woningen komen, maakt niet uit. Jaren ’30, ’40, ’50, noem maar op.”

Van Stralen heeft veel eengezinswoningen verkocht, maar juist minder appartementen. Daar heeft hij een verklaring voor: “Uit alles blijkt wel dat de starters het zwaar hebben. Mensen die voor het eerst een woning willen kopen, krijgen meteen al te maken met bezuinigingen vanuit de politiek. Daarom is die verkoop gewoon een heel stuk minder gegaan.”

Verwarring
Uit de cijfers van woningmarktcijfers.nl kan Van Stralen maar moeilijk wijs worden. “Ons makelaarskantoor heeft eigenlijk een topjaar gedraaid, we hebben wel 75 huizen verkocht en dat is hartstikke goed”, vertelt hij. “Ik snap eigenlijk niet waar die stijging van 21 procent vandaan komt.”

De makelaar wijst erop dat de cijfers op de juiste wijze geïnterpreteerd moeten worden: “Het kan dan wel zo zijn dat de gemiddelde huizenprijs met 21 procent is gestegen, maar dat zegt nog niets over wat de gemiddelde verkoopprijs in 2010 heeft gedaan. Die gemiddelde verkoopprijs is namelijk vanaf eind 2008 tot begin 2010 met ongeveer 5 tot 10 procent alleen maar gedaald. De verkoopprijs is nu pas weer iets aan het stabiliseren.” De stijging van de huizenprijs in Voorschoten van 21 procent, slaat dus volgens Van Stralen niet op het aantal verkochte huizen, maar op het aantal huizen dat te koop staat.

De verwarring die makelaar Van Stralen signaleert, weet Dennis van de Pas van woningmarktcijfers.nl te verduidelijken. Het gemiddelde dat op de site gepresenteerd wordt, is het gemiddelde van de prijs van alle verkochte huizen in 2010. “De cijfers die wij presenteren op onze site, gaan over de verkoopcijfers van huizen. Wij hebben dus het gemiddelde berekend van het aantal transacties dat per gemeente heeft plaatsgevonden.” De stijging van 12 en 21 procent voor Oegstgeest en Voorschoten geeft aan dat mensen in 2010 gemiddeld meer voor een koophuis hebben betaald dan in 2009.

Dure huizen
Maar Van de Pas zegt wel dat we voorzichtig moeten zijn met het trekken van conclusies. “Je moet je ook weer niet blind staren op de cijfers die we hebben gepubliceerd in die lijst van gemeentes. Het is een gemiddelde. Als er in relatief kleine gemeentes, zoals Voorschoten en Oegstgeest, ook relatief weinig huizen worden verkocht, is het cijfer dat we noemen op niet zo heel veel transacties gebaseerd.”

Dat starters het in deze tijd van bezuinigingen moeilijk hebben, hoeft volgens Van de Pas geen verklaring te zijn voor het stijgen van de gemiddelde huizenprijs. “Als je bijvoorbeeld één huis verkoopt van vijf ton, trekt dat het gemiddelde een stuk omhoog. Het is gewoon goed mogelijk dat er in een jaar toevallig wat meer dure huizen worden verkocht, waardoor het gemiddelde wat hoger uitvalt. Dat zou ook goed het geval kunnen zijn bij Voorschoten en Oegstgeest.”

Het aantal werkzame personen in Leiden nam tussen 2005 en 2009 toe met bijna 6%. Vergeleken met de landelijke werkgelegenheidscijfers van het CBS is dat ruim een half procent minder dan in heel Nederland het geval is. De daling van de werkgelegenheid in 2009 ten opzichte van 2008 is ook in Leiden groter dan landelijk het geval is: Leiden kampt met een daling van circa een procent, terwijl in heel Nederland sprake is van een half procent minder werkzame personen.

Deze daling van circa een procent ten opzichte van 2008 is deels te verklaren: volgens de onderzoekers van BOA komt deze afname van het aantal werkzame personen door de verhuizing van het hoofdkantoor van een grote zorginstelling naar Leiderdorp.

Uit het onderzoek in opdracht van de Gemeente Leiden blijkt ook dat de meeste mensen in deze periode werkzaam zijn geweest in de gezondheids- en welzijnszorg, het onderwijs en de handel. In de zakelijke dienstverlening is de grootste toename van het aantal werkzame personen te zien.

Al een jaar of twee merkt Hermeler een toegenomen interesse van klanten voor het inleveren van gouden sieraden. Want in tijden van crisis kan iedereen wel wat extra geld gebruiken. Maar wie denkt dat het gouden bergen zijn die je voor je huis-tuin-en-keukensieraden terugkrijgt, heeft het mis. “De goudprijs wordt vastgesteld op basis van het gewicht. Het maakloon wordt niet meegerekend. Dus lever je een trouwring in van drie gram, dan krijg je daar hooguit dertig euro voor terug. En dat terwijl je hem misschien wel kocht voor 400 euro. Hierdoor blijft het vaak tientjeswerk.”

Een erg lucratieve handel is het dus niet. Hermeler adviseert haar klanten liever hun sieraden om te laten smelten. “Op die manier behoudt het goud zijn waarde. Heb je bijvoorbeeld allemaal oude ringen en een oorbel van je oma, dan kunnen wij dat oorbelrozetje in een nieuwe ring zetten.”

Golddiggers
Al met al staan er gemiddeld zo’n tien ‘golddiggers’ per maand op de stoep bij LA aan het Kort Rapenburg. En als zij echt niet te overtuigen zijn hun gouden glimmers om te laten smelten. Tja, dan ziet Hermeler de voordelen van het ongewenste goud wel in. “Als je gescheiden bent en je gooit je ring nog liever in de zee, natuurlijk willen we het dan graag hebben. Want nieuw goud kopen is op het moment duur.”

Liever concentreert de eigenaresse zich op het ambacht dan op de handel. Want de cashflow van de goudsmederij laat het goud-geld ruilspel niet altijd toe. “Soms komen mensen met onwijs veel goud aan, maar dan hebben wij het geld gewoon niet in huis. Dan verwijzen we ze door naar een juwelier.”

Nieuw goud
Maar Ruud de Gunst van De Gunst Juweliers zit niet te wachten op het tweedehands edelmetaal. “Wat ik inkoop is nieuw. Gesmolten, tweedehands goud verkopen wij niet.” De hoge goudprijs van het moment verandert daar niets aan. Dat die prijs gunstig is voor de particulier, ziet de juwelier wel degelijk in.” Wil je echt van je goud af, dan moet je het nu doen en niet twee jaar geleden. Als je nu een sieraad uit 1980 verkoopt, krijg je er zeker meer voor terug dan waarvoor je het ooit kocht.”

Van toesnellende goudlozers zegt de Gunst niets te merken. “Die advertentietjes waren er altijd al. Er is nu gewoon meer aandacht voor omdat er een groei is van bedrijven die zich bezighouden met goudinkoop. Iedereen die in beleggingen zat zit nu in goud en banken die goud eerst verkochten kopen het nu in.” Droogjes: “Maar een waarneembare trend? Nee, niet echt.” Liever roept de juwelier zijn klanten op mooie sieraden gewoon te blijven dragen.

Pakken wat je pakken kan
Goud- en zilverinkoper John Linders van Goldrush.nl begrijpt de nonchalante houding van juweliers niet goed. Want de wereldwijde voorraad goud zou wel eens sneller op kunnen raken dan men denkt. “Vier jaar terug bestonden er in Nederland 100 tot 200 goudinkopers. Nu zijn dat er zo’n 10.000”. Ondanks zijn nieuwe concurrenten, heeft de Twentse goudinkoper niet te klagen. Hij zag zijn klandizie sinds de crisis met 300% stijgen. “Wij hebben deze handel al sinds 1977 maar zoveel klanten hebben we nog nooit meegemaakt. Het is uniek.”

Goldrush werkt op afspraak en koopt daarom geen goud in onder de tien gram. Linders raadt alle juweliers aan dit wel te doen. “Zij zitten toch al in hun winkel. Waarom zou je dan niet aanpakken wat je krijgen kunt?” Want wat Linders betreft is het niet al goud wat blinkt. “Het aanbod is maar tijdelijk. Over een jaar of twee is alles op.” Een alarmerende boodschap, erkent Hermeler. Maar geen reden om particulieren hun goud afhandig te maken. “Een goed advies aan de klant staat bij ons voorop en dat is: houd het of smelt het.”

De Gunst noemt het ‘indianenverhalen’. “Je weet niet wat de goudprijs gaat doen. In ’83 zakte deze plots van 52.000 gulden naar 10.000 gulden. Het blijft koffiedik kijken.”

De problemen rond de schoonmaak van het sanitair op onderwijsinstellingen is al vele jaren een discussiepunt

De opdrachtgevers, waar onder ook universiteiten, zouden bezuinigen op de kosten van de schoonmaak. Op de Universiteit van Amsterdam pikten de schoonmakers het niet langer, sinds woensdag 7 april hebben zij het werk ook neergelegd. Eerder legden de schoonmakers van de Vrije Universiteit het werk al neer.

‘Stalactieten van kauwgom’
Op de Universiteit Leiden zijn de schoonmakers nog gewoon aan het werk. Zij lijken geen last te hebben van de bezuinigingen. Al schiet de kwaliteit van hun werk volgens sommige studenten wel te kort. Studenten van de faculteit geesteswetenschappen zijn niet te spreken over de hygiëne van de toiletten en hun werkplekken. Plakkerige computertafels en stinkende toiletpotten komen de studenten met regelmaat tegen. Roos Emans (21): “Als ik op maandag naar het toilet ga en ik ga dinsdag weer, dan kom ik hetzelfde vuil tegen als die dag daarvoor.”

Toch vinden de meeste studenten de toiletten nog het minst vies blijkt na een rondgang door de school. De computerruimten worden het slechtst beoordeeld: “Toen ik een keer de stekker van mijn laptop in het stopcontact onder de tafel wilde doen kwam ik stalactieten van kauwgom tegen, het is te vies voor woorden”, licht een student toe die liever anoniem blijft. Joey Ezechiels (22) durft wel uit te komen voor zijn mening: “De toiletten zijn voldoende voor een noodgeval, maar ze kunnen zeker schoner. De muizen en toetsenborden moeten wel vaker schoongemaakt worden, daar zitten zoveel bacteriën”. Of de universiteit veel klachten ontvangt over de schoonmaak kan de desbetreffende afdeling niet vertellen, er zijn geen cijfers bekend bij de instelling.

Algemeen probleem
Schoonmaakbedrijf GOM is verantwoordelijk voor de schoonmaak op de universiteit. Zij maken één keer per dag de toiletten, waar honderden studenten per dag gebruik van maken, schoon. De computerruimten zijn drie keer per week aan de beurt. Op de vraag hoe het komt dat er niet meerdere keren wordt schoongemaakt geeft de schoonmaakafdeling van de Universiteit liever geen reactie.

Het blijkt niet alleen een probleem te zijn op de Universiteit in Leiden. Ook andere Universiteiten en onderwijsinstellingen schieten te kort in hun schoonmaak. Uit het jaarlijkse facilitybelevingsonderzoek van onderzoeksbureau Integron onder 4.400 werkenden in verschillende sectoren, bleek in 2009 dat de schoonmaak van sanitair het grootste aandachtspunt is. In het onderwijs is de waardering voor de schoonmaak verreweg het laagst. De schoonmaak van de werkplek scoort in die sector met een 5,5 zelfs nog iets lager dan die van het sanitair (5,8).

Op de Radboud Universiteit Nijmegen stroomden er in 2009 vele klachten binnen over de slechte schoonmaak. Ook de Universiteit Twente moet het schoonmaakprogramma aanpassen nadat uit een tevredenheidsonderzoek in 2009 de schoonmaak van het sanitair laag beoordeeld werd. Op basisscholen gaat het er niet veel beter aan toe. Het Ministerie van Onderwijs voerde vorig jaar een onderzoek uit naar de schooltoiletten. Bijna driekwart van deze toiletten werd slecht schoongemaakt.

De hygiëne van het sanitair en computerruimten op onderwijsinstellingen lijkt dus een terugkerend probleem in Nederland. Misschien moet het toekomstige kabinet zich nog even buigen over de plannen voor nog meer bezuinigingen.

De stakende schoonmakers zijn in ieder geval nog niet van plan hun strijdbijl te begraven, afgelopen maandag demonstreerden zij in Den Haag en dinsdag werd schoonmaakbedrijf CSU in Uden verrast door honderden demonstrerende schoonmakers.

Studente Tinka Muthert solliciteerde bij restaurant Mejuffrouw Janssen. “Na de eerste proefdag vertelden ze me dat ik vijf euro per uur zou gaan verdienen, maar met fooi erbij zou dat neerkomen op ongeveer acht vijftig per uur. Ze hebben niet echt gezegd dat het zwart werk was maar dat moet wel want als 21-jarige hoor ik meer te  verdienen.  Vijf euro vind ik te weinig, daarvoor ga ik niet zwart werken.”

Volgens Lotte Wakkie, medewerkster bij restaurant Mejuffrouw  Janssen verdient de gemiddelde student bij hen “ongeveer 8 á 9 euro inclusief fooi”. Exclusief fooi is dat “iets van 6 euro”.

Dan maar verder solliciteren bij een restaurant dat beter verdient? Mejuffrouw Janssen blijkt niet het enige restaurant in Leiden met loonafspraken die afwijken van de CAO.  De 21-jarige Laura van Genegten ontdekte na haar eerste werkdag bij restaurant Kwebbelen dat ze per uur dat ze gewerkt had, vijf euro uit de kassa kreeg. “En daarvoor had ik dan een hele avond met blaren op mijn voeten rondgerend. Zwartwerken vind ik op zich geen punt maar voor vijf euro per uur kom ik gewoon mijn bed niet uit.” De eigenaar van restaurant Kwebbelen was niet bereikbaar voor commentaar.

“Ik kan je er de donder op zeggen dat alle midden – en kleine restaurants in Leiden zo werken” vertelt Patrick Rietbergen. Als intercedent bij JMW Horeca Uitzendbureau Leiden onderhoudt hij contacten met verschillende Leidse horecagelegenheden. “Het is eigenlijk een soort van grijs werken. Parttime werknemers krijgen een 0-urencontract aangeboden wat in de praktijk meestal 2 á 3 avonden werk betekend. Zij krijgen één van deze avonden wit uitbetaald en de overige avonden zwart. Fulltimers zijn wel altijd wit betaald, maar met parttimers kan je sjoemelen ”

Deze werknemers kunnen de uitbaters duur komen te staan. Per zwartbetaalde werknemer kan de belastingdienst boetes tot € 6700 opleggen. “Die controles bestaan om de uitbaters angst in te boezemen. Maar midden-en kleine restaurants worden eigenlijk nooit gecontroleerd” zegt Rietbergen. “Bovendien kijkt de belastingdienst vooral naar of het aantal werknemers dat je op papier hebt staan overeen komt met het eigenlijke aantal werknemers. Grote restaurants zoals stadscafé Van der Werff worden halfjaarlijks gecontroleerd, maar die kunnen zich dan ook witwerkers veroorloven.”

Volgens de website van FNV bondgenoten moet je je vakbond raadplegen wanneer je vermoedt dat je zwart werkt. Volgens diezelfde website kan je  “flink in de problemen raken als je ontdekt wordt. In alle gevallen krijg je de Belastingdienst achter je aan en kun je alsnog de ontdoken belasting betalen.”  Waarom zou je dan aan de bel trekken als je ervoor gestraft wordt?

“Ik heb het nog nooit echt een zaak meegemaakt waarbij iemand al langer zwart werkte voor hij ons inlichtte”, aldus een servicemedewerkster van de FNV. “Bovendien zijn er maar weinig studenten lid van de FNV. Studenten maakt het niet veel uit dat ze zwart werken aangezien het maar een bijbaantje is en omdat ze later toch ander werk gaan doen.”

Tenzij de controles strenger worden ziet het er niet naar uit dat restauranteigenaren hun betalingsbeleid gaan veranderen. “Maar in een studentenstad als Leiden zullen er altijd genoeg studenten zijn die wel bereid zijn voor vijf euro te werken,” aldus Rietbergen. “Of het nu wit, zwart of grijs is.”

De RijnGouweLijn zoals deze er in 2015 moet liggen (Afbeelding: Provincie Zuid-Holland)

Al sinds 2000 wordt er gekeken naar de mogelijkheden voor de RijnGouwelijn-West. Tien jaar later zijn de voorbereidingen met veel onderhandelingen afgerond en kan de bouw van het 212 miljoen euro kostende project beginnen. De ondertekening is voor alle betrokken partijen een van belangrijkste mijlpalen in de planontwikkeling van de RijnGouwelijn.

Als alle financiën rond komen zal de spoorlijn, samen met de RijnGouwelijn-Oost, in 2015 in gebruik worden genomen door de lightrail. Deze sneltram gaat elk kwartier rijden.

AH XL op het Bevrijdingsplein in Leiden (foto: Amélie Dufour)

Albert Heijn verkocht al langer non-food artikelen, maar deze waren tot voor kort alleen verspreid door de winkel te vinden. Bovendien was er geen sprake van een vast assortiment, maar van aanbiedingen. Ook in andere grote AH-filialen in Nederland zal de nieuwe non-foodafdeling in de toekomst ingevoerd worden.

Supermarktmanager Henk Huininga denkt dat de nieuwe formule een succes gaat worden en spreekt van een ‘toevoeging voor de supermarkt’. Maar groter dan dit zal het aanbod non-foodartikelen niet worden: ‘Een supermarkt als de Franse Carrefour, waar je zelfs voor een nieuwe fiets of friteuse terecht kunt, zal Albert Heijn nooit worden’, aldus Huininga.

Klanten reageren over het algemeen positief op de nieuwe afdeling in de supermarkt. Al vraagt een enkeling zich af waarom Albert Heijn zich niet beperkt tot waar het bedrijf bekend om staat, namelijk de productie en verkoop van levensmiddelen.