In lustrumjaren van de studentenvereniging is een musical altijd onderdeel van de activiteiten. In de zomer van 2009 hebben een kleine veertig leden de musical Jekyll and Hyde vertolkt. Schuering had destijds als eerstejaars een van de hoofdrollen. ‘Je wordt als eerstejaars lid van een studentenvereniging en je wilt wat. Afgezien daarvan is een musical zo’n bindend iets. Je werkt toe naar een concreet resultaat en je zet zo iets neer met z’n allen dat het echt voor een groepsgevoel zorgt.’

Dat bindende element van een musical was wat haar er toe dreef om het initiatief te nemen voor een musical buiten een lustrumjaar. ‘Op de studentenverenigingen Augustinus en Minerva zijn er ook jaarlijks musicals, waarom zou dat dan niet kunnen op Quintus?’ aldus Schuering. Zij stapte naar het bestuur van haar studentenvereniging en mocht haar verbazing aan de slag met haar idee.

En toen begon het pas. Allereerst moest er natuurlijk een musical gekozen worden. De keuze viel dit jaar op de musical Rent. Dit verhaalt volgt het leven van acht vrienden in New York. Het was altijd een controversiële musical omdat er ook moeilijke onderwerpen als homoseksualiteit, aids en transseksualiteit in voorkomen.

De belangstelling voor de musical is groot. Er waren twee voorstellingen ingepland, een middag- en een avondvoorstelling. Binnen korte tijd waren voor beide de kaartjes uitverkocht. ‘We hebben nog gekeken of er opties waren voor een extra voorstelling, maar dat was helaas niet mogelijk’, zegt Schuering. Ook op de audities liep het storm, onder de leden was er veel animo. Er waren zelfs zoveel mensen die mee wilden doen, dat er afgebeld moest worden. 

Het streven is om van de musical een jaarlijks terugkerende activiteit te maken maar daaraan zitten nog wel wat haken en ogen. ‘Er zit zoveel tijd in, ik heb dan wel een commissie achter me, maar er komt zoveel bij kijken. Contact met geluid en techniek in het LAK-theater, acquisitie lopen, contact met de regisseuses, enzovoorts. Ik zou het heel graag willen, maar het bezorgt met wel ritmestoornissen’ legt Schuering uit. Mocht niemand het oppakken, dan zou ze dat erg zonde vinden: ‘misschien laat ik me dan toch wel weer verleiden..’

De SOUK markt bestaat al negentien jaar, en wordt eens per jaar gehouden. Tom Oomen, beheerder van het buurtcentrum in de Kooi, doet al voor de veertiende keer mee. De markt wordt mogelijk gemaakt door een werkgroep bestaande uit wijkbewoners, Libertas Leiden, de baptisengemeente Leiden, muziekcentrum Leiden-Noord en een aantal wisselende partijen zoals de school de Viersprong. Oomen: ‘SOUK staat voor markt in het Marokkaans. Het is een multiculturele markt waarbij wijkbewoners samenkomen.’ Dit jaar waren er minder mensen dan vorige jaren. ’Dat is logisch want iedereen waaide helemaal uit elkaar ’.

Naast de gewone markt was er voor de kinderen een vrijmarkt, waar kinderen op een kleedje hun spullen verkopen. Dit jaar waren er maar drie kinderen die hieraan meededen, doordat het erg waaide. Alle straten rond de baptistenkerk stonden vol met diverse kramen. Bewoners van de Kooi struinden de kramen af om spullen te vinden voor een spotprijs. Bij elke kraam werd er wel geprobeerd af te dingen van de prijs. ’Ach mevrouw we zijn per slot buren, dan maak je toch wel een vriendenprijsje voor mij?’

De kramen met kleding, decoratiespullen en speelgoed werden afgewisseld met eetkramen met een aanbod variërend van broodje bal tot verschillende Iraanse hapjes. Voor het buurtcentrum stond een podium waar verschillende bands optraden, onder meer Duo Comitas en Magnificent Opalino’s.

Er heerste een gezellige vertrouwde sfeer. Kinderen liepen van hot naar her om terug te komen met hun armen vol snoep en hun gezichten geschminkt. Daarnaast konden zij sieraden maken, bloemschikken, vilt maken of bekers verven. Tot slot was er een clownshow.

Om een uur of half drie gaven twee vrouwen een buikdansshow. Ondanks de regen bleven veel bezoekers in hun tocht langs de kramen even staan om te kijken. Een van de verkopers legde uit wat de SOUK markt zo leuk maakt: ‘ Het is een van de weinige dingen in de wijk waar veel bewoners op af komen en waarbij je veel meer in contact met elkaar komt’. Door de wind moesten de verkopers achter de kramen sommige spullen wel goed vasthouden, want op een gegeven moment vloog de schmink door de lucht.

Wat houdt dat ‘anders opereren’ in?
“We zijn begonnen als architectencafé waarin lezingen gehouden werden. Zo’n tien jaar geleden is dat serieuzer geworden met financierders, de gemeente droeg bij, we hadden sponsoring, daar hebben we een brede doelgroep mee weten te bereiken. Toch viel het bereik tegen; de bezoekersaantallen bleven achter.”

Hoe willen jullie dit verbeteren?
“We willen meer jonge mensen aantrekken en een platform zijn voor jonge generatie architecten. Ook willen we scherper op de actualiteit inspelen om een breed publiek te interesseren. Tevens willen we de bestuurlijke structuur veranderen; deze willen we kleiner en actiever maken.”

Maar de gemeente stopt nu met de financiering?
“Ze bekostigden één vaste medewerker en het pand, maar daar hebben ze nu een streep doorheen gezet. Tevens wil de gemeente niet structureel geld geven, maar op projectbasis werken. Nu is het wel zo dat als wij een aantrekkelijk programma maken dat we de gemeente ook wel weer kunnen overtuigen voor een grotere bijdrage, maar feit blijft dat er bezuinigd wordt. Desondanks willen we onze positie als architectuurplatform terugwinnen.”

En andere geldschieters?
“Van woningbouwcorporaties en projectontwikkelaars bekostigden ook wel eens onderzoeksprojecten van ons. Misschien is voor het RAP in de toekomst een route via die kant aantrekkelijk, aangezien deze spelers baat hebben bij ons”

Waarom?
“Zij zien het belang van een platform waarop gediscussieerd wordt over belangrijke ingrepen die in de stad staan te gebeuren. Als die er niet is, wordt het al heel snel een particuliere aangelegenheid van een corporatie en wat omwonenden die niet willen dat dat hoge ding in mijn achtertuin komt en dat dat dan het argument is waarop politici plannen niet laten doorgaan. Terwijl als er een goede onafhankelijke inhoudelijke discussie is geweest of zoiets nou goed is voor de stad of niet en er blijkt uit dat bepaalde zaken heel goed zijn, kunnen corporaties en ontwikkelaars daar ook aan refereren. We fungeren zo ook als een kennisplatform.”

Voor wie zou dit dat nog meer interessant zijn?
“De gemeente heeft soms best grote plannen zoals het stationsgebied, dan is het RAP een prachtig podium om daarover iets te vertellen. Tevens meent de stadsstedenbouwer van de gemeente, Maarten Schmitt, dat het RAP nodig is om het architectuurklimaat in Leiden te verbeteren. Je ziet dat bijvoorbeeld jonge Leidse architecten bij de grotere opdrachten niet aan bod komen, het zijn de grotere bureaus van buiten Leiden die dat doen. Als dit niet bediscussieerd wordt blijft het iets dat buiten ons om blijft gaan. Hoe vinden we dan nog de aansluiting?”

Hoe kan het RAP dan zorgen voor die aansluiting?
“Door dus meer als een kenniscentrum te fungeren dat partijen kunnen vinden als ze met een vraagstuk zitten waar jonge architecten vervolgens op af kunnen afkomen. het RAP kan een scharnierfunctie bekleden tussen de partijen: een woningbouwcorporatie wil bijvoorbeeld een bepaalde wijk aanpakken en het RAP heeft een netwerk aan architecten die daaraan kunnen werken. We hebben al heel veel architectuuronderzoeken gedaan, ook bijvoorbeeld historisch, de kennis is er. Waarom een Amsterdams bureau inhuren dat hier in de archieven gaat zoeken hoe het in elkaar zit terwijl je de kennis hier al in huis hebt?”

Een scharnierfunctie is één, wat kan het RAP nog meer betekenen?
“We willen jonge architecten veel actiever inschakelen, daar zit een hoop potentie. Dit zijn mensen die ongelooflijk goed weten wat er in de stad speelt en gewillig om dingen te ondernemen. Jonge bureaus in Leiden kunnen niet ineens de grote opdrachten pakken, de Europese aanbestedingsregels maken dat onmogelijk, want die eisen dat een bureau een bepaalde grootte en ervaring heeft. Jonge bureaus kunnen echter wel de kleinere opgaven doen, waarbij corporaties en ontwikkelaars een grote rol spelen. Momenteel bewegen alle partijen langs elkaar heen en weet niemand van de ander wat hij doet. Het RAP kan dus voor hun een ontmoetingsplek zijn.

Zodat de Leidse architect moet dus weer in Leiden kunnen bouwen?
Nieuw Leiden is hiervoor een hele belangrijke ontwikkeling. Dit is een van de grootste stedenbouwkundige plannen met particuliere vrije-opdrachtgeverconstructies waar iedereen dus zijn eigen woning kan bouwen. Elk huis is dus apart door een architect ontworpen en daar komt dus wel de jonge garde aan bod. Ik schat dat nu zo’n 10% ervan door Leidse architecten gemaakt wordt. Hoe mooi is het als het RAP als springplank fungeren voor jonge architecten zodat zij als zelfstandige dit soort projecten kunnen aanpakken?”

TBS, een van de grootste televisiezenders van Japan, stuurde voor haar toonaangevende documentairereeks ‘Yurari Sanpo Sekai No Machikado’, (vrij vertaald: ‘Een kalme wandeling langs de straathoeken van de wereld’) haar cameraploegen al langs alle wereldsteden. Maar wanneer in een adem genoemd met metropolen als New York, Parijs en Londen, is Leiden toch een beetje een vreemde eend in de bijt.

De onder Japanners extreem populaire Keukenhof heeft met haar nabije locatie een belangrijk aandeel in de interesse in Leiden: de bloementuin trekt jaarlijks meer dan 50.000 liefhebbers uit het Aziatische land, en Leiden valt prima te combineren met een dagje Lisse. Toch zijn er voor Japanners prominentere redenen om de Sleutelstad met een bezoekje te vereren.

Von Siebold
De belangrijkste reden voor de Japanse interesse in Leiden had een fikse baard, sprak Duits maar was in Nederlandse dienst en liep ruim 150 jaar geleden rond in Leiden: Philipp Franz von Siebold. Als officier bij de Nederlandse handelscompagnie was hij verantwoordelijk voor het overbrengen van Japanse cultuur naar Europa. “Japan en Leiden hebben van oudsher een hechte band, met name omdat Von Siebold zich hier vestigde en aan de wieg heeft gestaan van de eerste en enige faculteit der Japanologie in Nederland,” zegt Heleen Palmen, coördinator bij museum het SieboldHuis. “Mede daardoor is de Leidse collectie over Japan een van de grootste in de wereld en komen er nog altijd veel onderzoekers op af die geïnteresseerd zijn in premodern Japan.”

Waar bij veel Nederlanders bij het horen van zijn naam geen lampje gaat branden, kan het gemiddelde Japanse schoolkind moeiteloos de geboortedatum, doopnamen, levensloop en sterfdag van Von Siebold oplepelen: voor Japanners is de Duitser een nationale held, en het feit dat diens huis is omgebouwd tot een museum rechtvaardigt voor veel Japanners een bezoek aan Leiden.

Von Siebold was overigens niet de enige toenmalige connectie tussen Nederland en Japan, weet Palmen. “Een aantal grondleggers van het moderne Japan is in de jaren 1870 hierheen gekomen om over de westerse wetenschap te leren. Veel Japanners die naar Leiden komen, gaan langs bij de huizen en gebouwen waar deze Japanners gewoond en geleerd hebben.”

Keizerlijk bezoek
Een andere oorzaak ligt in het meer recente verleden: toen keizer Akihito van Japan in mei 2000 Nederland bezocht, deed ook hij onder begeleiding van koningin Beatrix het SieboldHuis en de Hortus Botanicus te Leiden aan. Tijdens het wandelen van de meters tussen beide attracties raakte hij aan de praat met uit het raam hangende studenten.

En dat is bijzonder, zeker voor de Japanners, want gewone burgers horen eigenlijk niet op zo’n informele wijze met hun staatshoofd te spreken. De massaal meegereisde Japanse pers was dan ook met stomheid geslagen. Het paaltje waar Akihito zijn hand op liet rusten wordt jaarlijks door duizenden Japanners even aangeraakt, en is ter herinnering aan deze gebeurtenis voorzien van een plakkaat.

De eerbiedwaardige bezoeker
De Leidse toeristische sector onderneemt ondertussen allerlei projecten om zoveel mogelijk Japanners naar Leiden te krijgen. In samenwerking met het SieboldHuis werd er al een wandelgids uitgegeven: een boekje dat, getiteld ‘The Honorable Visitor’, speciaal toegespitst is op Japanse toeristen. Bovendien stond Leiden in 2009 in het teken van het Japanjaar, om de 400-jarige band tussen Nederland en Japan te herdenken.

Deze inspanningen lijken met het komen van de documentairemakers beloond te worden. De opnames staan gepland voor medio juni: op dit moment wordt bepaald wat er in ieder geval in beeld moet komen. De uiteindelijke documentaire, die in Japan op primetime zal worden uitgezonden, gaat hopelijk nog meer Japanse toeristen naar Leiden lokken. Volgens Palmen gaat dit steeds beter: “Het is goed om te zien dat er steeds meer Japanners individueel naar Leiden komen, en niet alleen meer met hun touroperators. Ze komen in hun vrije tijd een kijkje in Leiden nemen om te zien wat hier terug te vinden is van vroegere relatie tussen Nederland en Japan, waarin Leiden het middelpunt was in Nederland.”

Dat de plantenmarkt de wereld van het tuinieren opent voor de leek, staat vast. Een van de verkopers vertelt trots dat hij producten staat te verkopen waarbij ecologie centraal staat. ‘Er is onlangs een Leidse groep erkent als onderdeel van onze vereniging, de Vereniging voor Ecologisch Leven en Tuinieren’, vertelt hij. ‘Daarom staan wij hier vandaag voor het eerst.’ Maar er zijn ook voldoende mensen die al jaren op de markt staan. De verkoper van Bonsai-boompjes drukt me op het hart dat dit niet het enige tuinevenement is: ‘Straks is er ook nog de bijenmarkt!’.

De liefde voor tuinieren straalt van iedereen af. Een jonge cactusliefhebber staat met een paar kleine cactusjes bij een vriend in de kraam. Hij laat me enthousiast de bloemen zien die de cactusjes kunnen krijgen: ‘Wel tot 15 centimeter breed!’. Gelukkig heeft hij een laptop bij waar hij ze kan laten zien, want ze zijn nog niet allemaal uitgekomen. Daarnaast staat iemand die een zeldzame vruchtenboom verkoopt, de Pawpaw: ‘Het smaakt een beetje als banaan, hartstikke lekker hoor! Ze hebben er alleen nog geen Nederlandse naam voor.’

“Even iets afmaken hoor”, zegt Merijn Tinga wanneer ik zijn atelier binnen wandel. De vonken schieten in het rond terwijl hij met een cirkelzaag een stoplichtpaal bewerkt. Achter hem doemt een metalen kunstwerk en een grote hoeveelheid piepschuim op. Na een rondleiding langs alle kunstwerken die zijn atelier rijk is nemen we plaats in het zonnetje, voor zijn atelier aan de Herengracht.

“Ik was docent op een middelbare school en na twee jaar had ik wel door hoe je les moest geven dus toen vond ik het geen uitdaging meer”, vertelt Tinga, die zijn baan als docent biologie aan de kant schoof om als kunstenaar aan de slag te gaan. “Ik dacht: ‘Ik ga naar Marokko fietsen, dat is meer uitdaging’. En toen ik daar was dacht ik: ‘Ik moet iets met kunst gaan doen ofzo’”. Thuisgekomen richtte hij met een vriend het Kunst Uitschot Team op, afgekort tot K.U.T. – “Dat was per ongeluk!” – en begon hij in 2003 met het illegaal plaatsen van kunstwerken. Drie strandpalen op het strand tussen Wassenaar en Katwijk werden door hen verzaagd tot kunstwerken.

Op heterdaad betrapt
Inmiddels is het K.U.T. vorig jaar opgeheven en voorziet Tinga Leiden zelfstandig van kunstwerken. Voor het eerst volledig herkenbaar onder zijn eigen naam. “Bij de Trafficosaurus is dat heel bewust gedaan. Eerst dat dacht ik nog: ‘Het moet anoniem’, maar toen dacht ik: ‘Nee het moet juist helemaal andersom. Ik moet het juist overbluffen. Juist die sociale media erbij. Juist hoe kunst in de toekomst waarschijnlijk in het openbaar beoordeeld gaat worden’”.

Begin april probeerde Tinga de hengst, merrie en veulen – gemaakt van verkeerslichten en lantaarnpalen – al te plaatsen op een rotonde bij Leiderdorp. Doordat hij op heterdaad werd betrapt door de Provincie mislukte die poging, maar nu staan de beelden al enige tijd met succes in Leiden. Borden op de rotonde roepen de voorbijganger op om te beslissen of het kunstwerk moet blijven staan. Op facebook en twitter kunnen mensen vier maanden lang hun mening kwijt. Voor de winter gaan de de ‘dieren’ weer ‘op stal’, maar Tinga hoopt dat hij zijn geesteskinderen daarna weer op de rotonde mag laten grazen.

Gekonkel
“Het gebruik van twitter en facebook en een online enquete is voor mij voor het eerst”, vertelt Tinga. “Geïnspireerd door de revolutie in Egypte. Mubarak is door facebook verdwenen, daarom dacht ik: ‘Dit is de culturéle revolutie. Iedereen gaat nu op die manier beelden neerzetten, uit zichzelf, en het publiek vragen of het mag blijven’. Dat leek me wel mooi”. Hij licht toe: “Ik ben er toch wel redelijk van overtuigd dat dit vaker gaat gebeuren, dat je het publiek vraagt wat het ervan vindt. Het is een logisch gevolg van deze tijd, van allerlei andere verkiezingen die er zijn over de meest onbenullige dingen”.

“Wat dat betreft is de linkse kerk natuurlijk knetterconservatief”, concludeert Tinga. “Het is gewoon allemaal gekonkel en als je er niet tussen zit dan kom je er niet bij. In de kunstwereld is dat heel sterk. Er wordt door een paar mensen bepaald wat kan en wat niet kan. En niet door het klootjesvolk. Dat heeft er geen verstand van en zegt dat zelfs letterlijk. Hoe vaak hoor je dat niet? ‘Het zal wel mooi zijn’. Of: ‘Je moet er meer van weten om het mooi te vinden’. Dat vind ik onzin.”

Met het illegaal plaatsen van kunstwerken en het betrekken van het publiek, geeft Tinga antwoord op de vraag wat er moet gebeuren als er steeds meer op kunst bezuinigd gaat worden. “Ik heb geen opleiding gedaan en de jongens waarmee ik werkte hadden dat ook niet. We hadden geen ingang bij galeries maar we hadden wél mooie stukken hout en wilden die wél laten zien.”

Nee-stemmers
De overlevingskans van illegaal geplaatste kunstwerken is – zo spreekt Tinga uit ervaring – zo’n vijftig procent. “Er zijn een aantal werken gedoogd en geadopteerd. Dus wat dat betreft een mooi resultaat. En die Trafficosaurus…”, vervolgt hij, “Die gaat het ook wel redden.”

Inmiddels is de enquete zo’n twee weken aan de gang en ziet het er naar uit dat de Leidenaren de Trafficosaurus al in hun hart gesloten hebben. Vooralsnog zien ruim negentig procent van de stemmers graag dat de beelden van Leiden hun vaste verblijfplaats maken. “Maar er zijn ook nee-stemmers”, merkt Tinga op. “Ook via de mail. ‘Nee’, staat er dan. Dan mail ik terug: ‘Waarom?’.

Ambtelijke kronkel
In de gemeente ligt het echter allemaal niet zo simpel, vertelt Tinga. “Ik heb van meerdere bronnen binnen de gemeente gehoord dat er enorme discussie is ontstaan. We proberen hard in contact te komen met Jan Jaap de Haan, de cultuurwethouder, maar die houdt alle deuren dicht. Ik denk dat hij geen keus heeft. Hij kan moeilijk vrienden van ons worden op Facebook.” Vrolijk voegt hij toe: “Ik vind het alleen gek dat hij ons nog niet followt op twitter.”

Toch is de kunstenaar ervan overtuigd dat het niet aan het enthousiasme van de gemeenteraadsleden ligt. “Ze zitten gewoon in een moeilijk parket want uiteindelijk vinden ze het allemaal wel grappig. Het is de ambtenarij, het denken in hindernissen en beperkingen. ‘Als we dit toestaan dan gaat straks iedereen dat doen’. Terwijl dat nooit zo is.” Verontwaardigd haalt hij herinneringen op over de eerder genoemde strandpalen. “Die heeft Rijkswaterstaat gewoon afgezaagd. Waarom? Wat voor ambtelijke kronkel in je hoofd moet je hebben om te bedenken dat je dat gaat afzagen omdat je bang bent dat de boeien die in zee liggen misschien ook beschilderd gaan worden?”

Terwijl de Trafficosaurus in Leiden de gemoederen nog even bezighoudt, mag ook Amsterdam zich alvast klaarmaken voor de illegale kunst van Merijn Tinga. “We zijn bezig om in Amsterdam van oude vuilnisbakken – straatmeubilair noem je dat – echt straatmeubilair te maken en illegaal te plaatsen.” Op de vraag of ook hier het publiek zijn stem mag laten horen via de sociale media antwoordt de kunstenaar: “Dat is wel een goed idee ja. Zo zal het moeten.”

Jan Jaap de Haan, Wethouder Cultuur, Werk en Inkomen, was niet bereikbaar voor commentaar.

Jackie Kever

Naast de tentoonstelling verschijnt een door uitgeverij Compres ontworpen en geproduceerde catalogus waarvoor onder andere Pico Communicatie/Rob Beurse de foto’s leverde.

De tentoonstelling is open voor publiek van maandag tot en met vrijdag van 09.00 tot 17.00 uur, op het adres: Nieuwe Energie, 3de Binnenvestgracht 23, 2312 NR Leiden.

Streetart in Leiden – Muurschilderingen in de stad from Nisse Benhaddaoui on Vimeo.

Dat is jammer, want juist die hofjes zijn het bezoeken waard. Het zijn idyllische plekjes in de stad, waar de sereniteit het overwint van het stadsrumoer. Wanneer je een hofje in loopt, waan je je vaak in andere sferen. Het lijkt alsof de tijd er heeft stilgestaan. Vooral erg bijzonder is het hof Meermansburg. Dit werd in 1680 gesticht door Maerten Meerman, bewindsman van de VOC, en zijn vrouw Helene Verburgh. Meermansburg is het grootste Leidse hofje en heeft een indrukwekkende regentenkamer op de eerste verdieping van het poortgebouw. In deze kamer hangen verschillende familieportretten en portretten van de stichters.

Hofjes zijn verzamelingen kleine huisjes rond een binnenplaats met nu vaak een tuin. Een hofje bestond meestal uit twaalf huizen, als symbool voor de twaalf apostelen. Het dertiende huis was voor Jezus bestemd. Hofjes werden oorspronkelijk gebouwd om arme bejaarden te huisvesten. Naast gratis wonen, konden de ouderen vaak ook genieten van uitkeringen in de vorm van brood, vlees en kleren. In ruil voor deze gratis verdiensten moesten ze zich netjes en dankbaar gedragen richting het bestuur van het hofje. Dit bestuur bestond meestal uit familieleden van de stichter, maar ook uit instellingen op het gebied van de armenzorg. In Nederland zijn hofjes verschenen tussen de dertiende en negentiende eeuw. Het eerste Leidse hofje, het Jeruzalemhofje, werd in 1476 gesticht.

De Leidse hofjes zijn oases van rust middenin de stad, maar vaak moeilijk te vinden. Op het kaartje hieronder zijn alle Leidse hofjes aangegeven. Een aanrader voor toerist en Leidenaar met het lekkere lenteweer is een wandeling langs de Leidse hofjes. Zo’n wandeling is in het Leidse Visitor Centre voor twee Euro te koop.

Burcht van Leiden
Beklim ’s ochtends vroeg de Burchtheuvel van Leiden en geniet van de zonsopkomst en van het mooie uitzicht over de stad vanaf één van de oudste burchten van Nederland.
Openingstijden: zonsopgang tot zonsondergang.
Adres: Burchtsteeg, 2312 JS Leiden

Pieterskerk
Na een jarenlange renovatie is de Pieterskerk sinds half maart 2011 weer volledig te bezichtigen voor publiek. Bezoek de kerk in het hartje van Leiden en geniet van al de pracht en praal. Doe dit op op eigen houtje of naar aanleiding van een rondleiding, die in het weekend worden georganiseerd door vrijwilligers. Elke rondleiding duurt ongeveer een uur. Maar let op, de openingstijden zijn onder voorbehoud, dus controleer voordat u naar de Pieterskerk gaat of er geen evenementen op de agenda van de kerk staan.
Openingstijden: maandag t/m vrijdag tussen 10.00 en 16.00 uur en in het weekend vinden er tussen 13.30 en 16.00 uur rondleidingen plaats.
Adres: Kloksteeg 16, 2311 SL Leiden.

Museum Het Leids Wevershuis
Het 19de eeuwse arbeidershuisje in het centrum van Leiden, is de moeite waard om te bezoeken, want het is nog volledig intact als wevershuisje en als u gelukt hebt dan kunt u getuigen zijn van een weefdemonstratie.
Openingstijden: Dinsdag t/m zondag tussen 13.00-16.00 uur.
Adres: Middelstegracht 143, 2312 TV Leiden.

Stadsgehoorzaal
Bezoek de Stadsgehoorzaal in het hartje van Leiden en ontdek door middel van een rondleiding hoe het er achter de schermen aan toe gaat. Let op, reserveren is verplicht.
Openingstijden: Dagelijks (op zondagmiddag om 13.00 uur rondleidingen)
Adres: Breestraat 60, 2311 CS Leiden

Leidse Hout
Trek op een mooie zonnige dag richting het Leidse Hout en geniet van alle rust. Er is van alles te doen. Zo vinden er op zondagmiddag in de zomermaanden (Mei, Juni en September) gratis concerten in de muziektent De Waterlelie plaats. Verder kunt u gratis het bezoekerscentrum bezoeken waar regelmatig tentoonstellingen en waar vanuit soms ook wandelingen worden georganiseerd. Ook is er voor de kleinste onder ons amusement te vinden in het Leidse Hout; een hertenkamp en een speeltuin.
Openingstijden: Dagelijks
Adres: Houtlaan 100, 2334 CL Leiden (Hertenkampkant).

Leidse poorten
Ga opzoek naar het verleden van Leiden en bezoek de oude stadspoorten, de Morspoort en de Zijlpoort. Voor een volledige ervaring is het handig om de stadswandeling “de Leidse Loper” te volgen. Deze leidt u langs alle bekende en minderbekende monumenten van Leiden. Door de hele stad staan bordjes verspreid die naar deze wandelroute verwijzen.
Openingstijden: Geen
Adres: Morstraat, 2312BL Leiden (Morspoort).

Foto door: Thom Valks

Zo gaat de route nu niet meer langs 24 punten, maar langs 30. Het Stadhuisplein en het Waaghoofd zijn niet meer een deel van de route. Ook de Pieterskerk heeft nu nog maar een nummer op de kaart, waar dat er voorheen twee waren. Er zijn negen nieuwe locaties te vinden op de kaart. Een aantal voorbeelden hiervan zijn de Morspoort en de Hortus Botanicus. De rest van de nieuwe punten zijn te zien op de onderstaande kaart. Een kaart van de oude route, en een kaart van de nieuwe route geven duidelijk de verschillen aan.

Een andere belangrijke vernieuwing met betrekking tot de route is de nieuwe techniek die in gebruik is genomen. De Leidse Loper geeft nu de mogelijkheid om via een mobiele telefoon audio fragmenten af te luisteren bij de verschillende bezienswaardigheden. Een medewerker bij het Visitor Center in Leiden laat weten: “Wij willen de route aantrekkelijker maken, en hopen zo ook moderniteit in te brengen.”

Bij verschillende toeristen op de route zijn er echter nog wat onduidelijkheden. Waarom zijn er in het informatieboekje bijvoorbeeld geen pagina’s gegeven aan de nummers 1, 12, 21, en 28? Een Franse toerist vraagt zich verder af: “Waarom zijn er zoveel verschillende soorten borden die allemaal informatie geven over de stad? Horen ze allemaal bij de Leidse Loper, of zijn er andere initiatieven die door elkaar lopen?”

De nieuwe kaart, die hieronder staat geeft met blauwe markers aan waar de grote groene informatieborden staan die bij de Leidse Loper horen. Niet elke locatie heeft zo’n bord. Verder staan er langs de hele route kleine aanwijzers aan lantaarnpalen vast, de weg verliezen wordt zo lastig gemaakt, wat ook precies het doel is van deze kleine aanwijzingen.

Eigenaar en hoofddocent Rafael Sassy Rodriquez, oorspronkelijk uit Cuba, danst naar eigen zeggen al 46 jaar. Rafael is in allerlei dansstijlen geschoold: gevarieerd van modern, flamenco tot de polka. Hij volgde zijn opleiding als docent aan het Conservatorio Nacional de Danza y Arte en heeft veel opgetreden in Cuba. Dansschool Salsiando bestaat al sinds 1992 en daar geeft Rafael met veel plezier les.

Rafael is niet zomaar een salsadocent, want zijn passie voor dans lijkt ongekend: “Dans is een universele taal. Iedereen spreekt het. Dans gecombineerd met muziek is perfect voor iedereen. Het is een middel om vrij te zijn”, legt hij uit.
Dans zou met name voor kinderen een goede toevoeging aan het leven zijn. “Dans is het beste voor kinderen. Het stoomt ze klaar voor het echte leven. Ze moeten namelijk bewegen en leren om contact te maken. Contact is namelijk belangrijk in het sociale leven”, vertelt hij. “Sommige kinderen zijn verwend en zitten maar achter de computer, terwijl ze hier gezellig met elkaar kunnen dansen, kletsen en een frisdrankje doen.”

Rafael heeft eerder in Leiden dansles aan kids gegeven en biedt sinds eind vorige maand een 4-wekelijkse salsacursus voor tieners aan. De cursus is nog maar net begonnen, maar het lijkt al een succes te zijn. Voor de tieners is Salsiando echt hun plekje geworden, een soort van buurtcentrum waar ze na de les even kunnen blijven plakken en op zondagmiddag hun moves kunnen oefenen. Soms geeft Rafael ze zelfs een lesje Spaans, want volgens hem hoort dat gewoon bij salsa.

Dans-assistente Christel ziet al verschillen in de houdingen van de tieners: “Sommige kinderen zijn echt verlegen als ze bij ons beginnen, maar je merkt echt al na weken dat ze anders met mensen omgaan. Je ziet echt een zelfvertrouwen bij ze. Sommigen wilden echt niet dansen, maar die werden meegesleurd door hun vriendjes, dus zijn ze maar gebleven.”

Vamos a bailar
Ondertussen is het al bijna 16:30 en de zaal vult zich met tieners. Rafael verwelkomt ze met een hola, een high-five en biedt ze een glaasje fris aan. Terwijl de jongens een colaatje aan de bar drinken, trekken de meisjes hun laaggehakte dansschoentjes aan. Er volgen meer jongeren; sommigen komen alleen, anderen komen hand in hand binnenwandelen, omdat ze stelletjes zijn. De muziek staat niet eens aan, maar de tieners zijn al druk salsa-figuren aan het oefenen; van de technische hammer-lock tot de sexy dip.

Nadat de ruimte gevuld is met ongeveer vijftien leerlingen, meer meisjes dan jongens, begint Rafael de les. Een meisje heeft slippers aan. “Ga je naar het strand?”, vraagt hij verbaasd. Dan komt er een stelletje vijf minuten te laat door de deuropening. “Aha, jullie zijn te laat”, zegt Rafael. “Een beetje maar”, antwoordt de jongen terwijl hij samen met zijn vriendin richting de bar sneakt. Zij lijkt nogal verlegen en vertelt haar vriendje dat ze echt niet mee gaat doen. Maar als hij haar eenmaal op de dansvloer heeft gesleept geeft ze toch in de latin beats.

Na een korte warming-up zet Rafael de muziek uit en de leerlingen in een kring. “We gaan beginnen!”, roept hij plotseling. De tieners kijken verbaasd om zich heen; er is immers geen muziek. “Postuur!”, zegt hij daarna. Als sommige jongens nog steeds als zoutzakken bijstaan, wringt Rafael zich in allerlei rare poses om ze te plagen. “Dus niet zo staan.. en ook niet zo”, laat hij zien. Ze moeten namelijk rechtop staat, met rechte schouders en het gewicht op de linkerstandbeen. “Niet lachen! Houding”, roept hij nogmaals. Een jongen negeert Rafaels verzoek en staat met zijn handen in zijn zakken onderuit gezakt. “Wat ben je aan het doen? Heb je veel geld in je zakken ofzo?”, vraagt Rafael hem terwijl hij zijn houding verbetert.

Nadat de groep in een kring heeft gedanst, wordt het tijd voor wat partnerwerk. De muziek gaat aan en de tieners die een danspartner hebben bemachtigd blijven bij Rafael. De andere meisjes, waar een enorm overvloed aan is, gaan met Christel mee naar een andere zaal. “Daar leer ik ze een beetje lady styling, of bijvoorbeeld wat cha-cha, zodat ze weten waar ze hun handen moeten laten tijdens het dansen”, legt ze uit.

De muziek gaat aan en de kinderen pakken alles verbazingwekkend snel op. Technische figuren uitvoeren en in de maat dansen lijkt een eitje voor ze. Ze blijven tijdens het dansen vooral vrolijk lachen. Een meisje van elf en een jongen van zestien, die minstens twee koppen verschillen, dansen bijvoorbeeld de sterren van de hemel. “Ja, ze pakken het echt snel op”, vertelt Christel nog even voordat ze naar de andere zaal verdwijnt.

Na een uurtje salsalessen dansen sommigen nog een nummertje, gaan anderen aan de cola of trekken zelfs hun skates aan. Ze blijven aan de bar plakken en zeggen nog even gedag tegen Christel en Rafael. “Ik blijf hier wonen, ik ben hier echt vaak!”, roept een meisje voordat ze weggaat.

Een foto-impressie:

Een video-impressie:

“Al vanaf 2006 zijn wij in Afghanistan bezig met twee projecten. In eerste instantie is daar het Nationale museum in Kabul. Decennia van strijd hebben van het wereldbefaamde museum een ruïne gemaakt, en in ’93 werd het zelfs geraakt door een raket toen het als militaire basis gebruikt werd. Ook de collectie was grote schade toegedaan, niet in de laatste plaats doordat de Taliban vele pre-islamitische objecten heeft vernietigd vanwege de afbeeldingen die ze bevatten.”

“In samenwerking met lokale partners zijn we bezig met de restauratie en wederopbouw van het museum. Ondanks alles is het altijd open gebleven, maar wat we nu doen is het realiseren van een nieuwe permanente tentoonstelling, en ervoor zorgen dat deze ook in stand gehouden kan worden wanneer wij ons straks terugtrekken. Conservatoren en restaurateurs worden opgeleid, maar bijvoorbeeld ook beveiligers. Daarnaast wordt ook geprobeerd de objecten die tijdens de plunderingen onder het Taliban bewind zijn verdwenen terug te krijgen.”

“Ons tweede project richt zich op de renovatie van het Bagh-e Jehan Nama paleis in Kolhm, in het noorden van Afghanistan. Het uiteindelijke doel is om hier een etnografisch museum te stichten. De Afghaanse bevolking buiten Kabul is nog niet zo bekend met het concept museum, we kijken daarom naar andere manieren om de mensen hier enthousiast te maken. De tuinen van het paleis waren vroeger bijvoorbeeld een plek van ontmoeting. In de Sovjetperiode zijn grote delen volgestort met beton zodat er tanks konden rijden, en de rest is verwaarloosd. De tuinen worden nu in volle glorie hersteld zodat mensen er weer samen kunnen komen. We hopen dat het dan van daaruit een kleine stap zal worden om straks ook het museum in het paleis te bezoeken.”

“Het is heel belangrijk om vanuit de plaatselijke bevolking te denken. Wij kunnen wel bepalen dat het leuk is om ergens een museum neer te zetten, maar als er vervolgens niemand langs komt heb je vooral veel tijd en geld verknoeid. Cultureel erfgoed vormt de culturele identiteit van een land of volk, en het is van groot belang dat mensen daar kennis van kunnen nemen en zo een gevoel van trots kunnen ontwikkelen. Het CIE werkt dan ook bijna alleen maar met lokale mensen. Wat voor ons heel belangrijk is, is dat de mensen een vak leren. Bij de restauratie van het paleis zijn allemaal Afghanen uit de regio aan het werk, die de traditionele ambachten nog beheersen. Zij weten hoe ze van modder en mest bouwmaterialen maken, of zijn nog bekend met traditionele houtbewerkingtechnieken. Wij proberen bij elk van die vakmannen ook een aantal jonge leerlingen te plaatsen, zodat die straks het vak over kunnen nemen en de kennis niet verloren gaat.”

Kaart van Afghanistan, Mazar-e-Sharif en Kunduz zijn in rood weergegeven

“Ik kan de toekomst niet voorspellen, maar ik blijf ondanks alles positief. We hebben al heel veel bereikt en de bevolking staat positief tegenover onze projecten, vooral ook omdat we ze overal bij betrekken. Over anderhalf jaar stoppen we in Afghanistan. De Amerikanen zullen dan het museum in Kabul nog verder uitbreiden, en ook in Kholm loopt alles goed. Als ik naar het Bagh-e Jehan Nama paleis kijk dan weet ik: dat museum daar gaat er ook gewoon komen.”

De documenten, die tussen 1905 en 1909 zijn gemaakt door de Surinaamse broers Penard en lokale medicijnmannen (ook wel sjamanen genoemd), vormen een grote aanvulling op de collectie Penard. Die collectie bestond tot nu toe voornamelijk uit voorwerpen, zoals aardewerken potten en dergelijke. Nu zijn er vooral tekeningen en geschriften gevonden die afbeeldingen zoals het stippen- en strepenpatroon beschrijven. De Penards hebben daarnaast over de Indianen taalkundige informatie, versieringsmotieven en verhalen vergaard en verwerkt. Mans is dan ook erg positief: “De ontbrekende schakel is nu gevonden.”

Waarom de documenten pas nu worden onderzocht, ligt aan verschillende factoren. Ten eerste was er nooit duidelijk wat er in de dozen zat en was er geen Suriname-deskundige aanwezig om een juiste duiding te geven aan het materiaal. Men richtte zich meer op materiaal uit de Andes en Mexico, niet op Suriname. “Van een deel van de gevonden manuscripten wist men niet eens dat het Surinaams was, omdat de benodigde expertise om erover te oordelen niet aanwezig was,” zegt Mans, “dan stond er enkel ‘Suriname?’ bij”. Het onderzoeken van het materiaal werd bemoeilijkt, doordat er een ander alfabet wordt gebruikt dan bij ons. Het leek volgens Mans dus eerst alsof alles door elkaar heen zat. Inmiddels kennen de onderzoekers het alfabet uit hun hoofd en wordt het materiaal in de juiste volgorde bestudeerd.

Lepra
De documenten zijn van onschatbare waarde. In de tijd van de gebroeders Penard werd door wetenschappers namelijk weinig waarde gehecht aan de kennis van de sjamanen. Omdat de broers al op jonge leeftijd melaats werden, was er in de reguliere wetenschap geen plaats voor hen. Ze hebben zichzelf de wetenschappelijke methodes aan moeten leren. Misschien is dit de reden dat ze er controversiële standpunten op nahielden, die niet goed vielen in de contemporaine academische wereld. Dit zorgde er wel voor dat zij niet de vooroordelen uit deze wereld hadden en dus met een open blik keken naar de manier van werken en leven van de Kari’na Indianen.

De broers kwamen met de Kari’na Indianen in aanraking toen ze onderzoek deden naar de vogels  van Guyana en daarvoor in Paramaribo waren. De Indianen, op bezoek in de stad, bleken erg veel van die vogels te weten, waarop de broers, hun interesse gewekt, naar hen toe gingen. Door dit contact is uiteindelijk de collectie van de wijsheid van de Kari’na sjamanen vastgelegd, waarbij de bedoeling was die uiteindelijk tot encyclopedie te bundelen. Dit is er helaas nooit van gekomen.

Gevaarlijk materiaal
De manuscripten laten de uitgebreide kennis van de sjamanen van de Kari’na stam zien. Het stip- en streeppatroon laat bijvoorbeeld hun inzicht zien in een sterrenconstellatie, die zij ‘Het Gezicht of ‘de Boze Schoonmoeder’ noemen. Maar de documenten bevatten niet alleen astrologische kennis. Ze beschrijven bijvoorbeeld ook de dierenwereld en de seizoenen in groot detail, wat laat zien dat er een rijke, brede kennis van de natuur bestond in de Surinaamse stam. Kennis die nu niet meer voor handen is, omdat het destijds verboden was, door zendelingen en missionarissen, deze eeuwenoude kennis over te dragen aan de jongere generaties Indianen.

De uitgebreide kennis van de sjamanen is nu een reden om voorzichtig te zijn met het materiaal. Er zouden namelijk dingen bij kunnen zitten die gevaarlijk zouden kunnen zijn. “Als dat soort materiaal in verkeerde handen valt, kan dat, volgens de Kari’na, soms zelfs dodelijk zijn,” zegt Mans. Het materiaal wordt dan ook volledig onderzocht en maar een klein deel van de inmiddels bekende verhalen wordt tentoongesteld. Eerst gaan de onderzoekers in Augustus naar Suriname om daar afspraken te maken met de Kari’na Indianen en deskundigen over of en hoe het materiaal gebruikt en tentoongesteld mag worden.

De ontdekking van de documenten in de doos en de interpretatie daarvan is een belangrijke stap in het onderzoek naar de Kari’na. Volgens het Museum Volkenkunde zijn de Indianen in Suriname een ‘vergeten groep’. Er is dan ook vanuit dit land veel belangstelling voor de ontdekking. De meesten zullen er op moeten wachten, want de onderzoekers zijn nog even bezig met het digitaliseren en analyseren van het materiaal. Een deel daarvan wordt nog tot en met 29 april tentoongesteld op de eerste etage van het Museum Volkenkunde.

In het kader van dit vijftig jaar bestaan organiseert de gemeente samen met verschillende stadspartners allerlei activiteiten rondom de monumenten. “De meeste activiteiten zijn niet speciaal voor Leiden 50 jaar monumentenstad georganiseerd”, zegt Gerritsma, die werkt voor de Afdeling Realisatie Team Stadsruimte. “Met de agenda Leiden 50 jaar monumentenstad willen we de grote diversiteit aan activiteiten samenbrengen, die jaarlijks met en door vele stadspartners worden georganiseerd op het gebied van het cultureel erfgoed. Zo laten we duidelijker zien wat Leiden allemaal te bieden heeft.”

De activiteiten hebben alles te maken met monumenten, (bouw)historie en archeologie. Zo wordt er een publicatie uitgegeven over 50 jaar monumentenzorg in Leiden door de Historische Vereniging Oud Leiden in samenwerking met de gemeente Leiden en de stichting Leidse historische publicaties. Meer van deze activiteiten zijn onder andere historische stadswandelingen, een tijdelijke tentoonstelling over Lucas van Leyden die aansluit op de tentoonstelling in de Lakenhal en de open monumentendagen. Op de erfgoedsite van de gemeente Leiden zijn al deze activiteiten weergegeven in een agenda die het hele jaar door wordt aangevuld. Gerritsma: “Iedereen kan via het aanmeldingsformulier op de site een activiteit aanmelden voor deze agenda, als de activiteit te maken heeft met historie, monumenten, dan wel het cultureel erfgoed van Leiden.”

Jonge monumenten
Hoewel Leiden bekend staat als historische stad komen de jongere monumenten dit jaar ook geen aandacht tekort. Het gaat dan om monumenten gebouwd tussen 1945-1965 en daarna. Zo zal er een verkiezing voor het jonge monument plaatsvinden. “Tot nu toe ging de aandacht van monumenten uit naar monumenten van voor 1945. Met de jonge monumentenverkiezing willen we aandacht vragen voor de jonge monumenten in Leiden”, zegt Gerritsma. De verkiezing van het jonge monument is wel een activiteit speciaal georganiseerd voor Leiden 50 jaar monumentenstad.

Hoe passen deze moderne monumenten in het plaatje van Leiden als historische monumentenstad? “Om de Leidse historie ook voor de toekomst levend te houden is het niet enkel van belang om te kijken naar de monumenten van voor 1945, maar zijn zeker ook gebouwen en stedelijke ontwikkelingen van na deze periode interessant om de historie van Leiden door de eeuwen heen ook voor de toekomst waar te kunnen blijven maken”, vertelt Gerritsma.

“Het gebouw van Minerva aan de Breestraat is een goed voorbeeld van zo’n jong monument”, zegt Edwin Orsel, bouwhistoricus. Nog meer voorbeelden van jonge monumenten zijn de meelfabriek, de schoorsteen van de energiecentrale, het 50KV station aan de Pasteurstraat en het theehuis in de Leidse Hout. Orsel: “Er is een boek verschenen en tegelijk is een inventarisatie opgesteld van jonge monumenten om te onderzoeken of die ook op de lijst moeten komen te staan.” Er komen dus nog steeds monumenten bij. Wordt de situatie niet onhoudbaar met deze lange lijst van monumenten? “Nee dat denk ik niet”, zegt Orsel. “Voor veel mensen is het bezit van een monument een eer en vanuit de gemeente kunnen we de eigenaren met raad en daad bij staan.”

Herbestemming
De laatste tijd wordt er veel gesproken over modernisering van de monumentenzorg. De modernisering van de monumentenzorg is een landelijke ontwikkeling op het gebied van monumentenbeleid. Een van de ontwikkelingen is bijvoorbeeld het bevorderen van herbestemming. Ook wordt er in het thema van Leiden 50 jaar als monumenten stad gekeken naar de herbestemming van monumentale panden.

Leiden 50 jaar monumentstad maakt deel uit van het programma Binnenstad. Dit programma is in het leven geroepen om de binnenstad te verbeteren door middel van allerlei activiteiten. Een van de doelstellingen van het programma is onder andere om meer bezoekers te trekken naar de binnenstad. Gerritsma: “Leiden 50 jaar monumentenstad draagt daar dit jaar aan bij met verschillende activiteiten, waaronder de activiteiten in het kader van 400 jaar stadsuitbreiding 1611.”

Woordvoerder Gabriëlle van der Voort: “Het is wel iets waar we naar uit kijken. Voor de lezingen hebben we ook gerenommeerde sprekers in huis. We zijn er trots op dat we de klassieken zo onder de aandacht brengen.” Eén van die sprekers is Rosita Steenbeek: schrijfster en ambassadrice van de Week van de Klassieken. Tijdens haar lezing vertelt ze over haar reis naar de Italiaanse eilanden Capri, Ponza en Tentotene, die in de oudheid het decor vormden voor keizerlijke weelde.

Vanavond wordt de Week van de Klassieken feestelijk geopend in Amsterdam. Hier zal het publiek door Kim Beerden, historica aan de Universiteit Leiden, geïntroduceerd worden in de wereld van toekomstvoorspellingen “Dit doen we allemaal”, beweert Beerden. “Het zit namelijk ingebakken in de mens om tekens te zien in de omgeving en die te interpreteren.” Dergelijke tekens werden in de antieke wereld toegeschreven aan de goden. In de huidige maatschappij speelt religie hierin een minder grote rol. “Tegenwoordig schrijven we onthullingen van de toekomst vaker toe aan wetenschap.”

Leiden sluit de themaweek af met een Ken-Uw-Klassiekers Pubquiz op donderdag 21 april. Wie was de sterfelijke vader van Helena? Uit welke stad kwam Titus Livius? Classici leveren een heuse titanenstrijd, in een poging dergelijke vragen te beantwoorden.

Dit jaar is de vierde editie van de Week van de Klassieken, met dit keer ‘geld’ als thema. Uitgeverij Athenaeum en uitgeverij Ambo zijn de drijvende kracht achter deze week en presenteren in deze periode nieuwe boeken over de klassieke wereld.

Het idee voor het centrum ontstond tijdens de aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen van vorig jaar, op een discussiebijeenkomst over het cultuurbeleid waar meerdere Leidse kunstorganisaties vertegenwoordigd waren. Vanuit verschillende kanten waren geluiden te horen voor een betere samenwerking tussen amateurkunstenaars en verenigingen. BplusC, de Werkgroep Amateurkunst, welzijnsorganisatie Libertas Leiden en het Cultuurfonds zijn nadien om de tafel gaan zitten en inmiddels ligt er een plan dat twee jaar bestrijkt.

Helpdesk
Huub Frenck en, één van de bedenkers en lid van de Werkgroep Amateurkunst, legt de gedachte achter het initiatief uit: ‘Eigenlijk moet je als amateur alles zelf uitzoeken. In andere steden zijn daar serviceorganisaties voor. Een goed voorbeeld is Culturalis in Den Haag, waar allerlei informatie die je nodig hebt als artiest op één plek is gebundeld. Zoiets hebben we in Leiden nog niet. Stel, je bent op zoek naar muziekles, dan is het handig als je terecht kunt bij iemand die overzicht heeft op waar en bij wie je dat kunt vinden. Wanneer je een oefenruimte wilt afhuren, is het handig om te weten welke opties je als muzikant daar voor hebt in Leiden. Op dit moment worden er nogal wat wielen opnieuw uitgevonden, dat gaat ten koste van de tijd die je in de kunst zelf kunt steken.’ Het centrum moet als helpdesk en bemiddelende instantie gaan dienen voor kunstenaars die ergens naar op zoek zijn. Daarvoor moet allereerst vraag en aanbod op het gebied van amateurkunst in kaart worden gebracht.

‘Er gebeurt heel veel  op cultureel gebied in Leiden, maar niet alles is even georganiseerd.’ Frencken is zelf voorzitter van Leidse Koren, een vereniging die volgens hem al redelijk haar weg heeft gevonden in de gemeentelijke cultuursector. ‘Maar wat er gebeurt op het gebied van bijvoorbeeld kleine orkesten, popbands of tentoonstellingen van amateurkunstenaars blijft op dit moment nog een beetje buiten het vizier. Het zou mooi zijn als we een zo volledig mogelijk overzicht krijgen van zulke initiatieven en op die manier een agenda kunnen opstellen. Op dit moment moet je zulke dingen in feite bijeenzoeken in huis-aan-huisbladen, kranten, online of in de Uitkrant.’ Ook wil het centrum aan een netwerk bouwen tussen de verschillende initiatieven in Leiden. ‘Al die groepjes krijgen zo de mogelijkheid om kennis en ervaring uit te wisselen en wellicht samen te werken.’ In oktober dit jaar heeft het centrum bovendien een Amateurkunstfestival in Leiden gepland, waar een deel van de dan ‘ontdekte’ kunstenaars en muzikanten een podium geboden wordt.

Cultuurnota
Het is volgens Frencken van belang dat bekend wordt dat er meer gebeurt dan er wat er op dit moment onder de aandacht komt. ‘Er is op dit moment een discussie gaande over de cultuurnota, die de wethouder op dit moment aan het opstellen is. Men moet tonen dat de kunst leeft op allerlei verschillende niveaus. Het is zonde dat er zo veel energie wordt gestoken in allerlei kunstvormen en dat er eigenlijk zo weinig aandacht voor is. Op dit moment gaan de aandacht en het geld toch een beetje naar degenen die het hardst van de daken schreeuwen. Als professionele artiest heb je daarnaast ook veel meer mogelijkheden. De Uitkrant staat vol met artikelen over professionele kunstenaars, met één of twee stukjes die zich op amateurkunst richten. Dit terwijl er wellicht veel meer gebeurt in de niet-professionele sector. Als we in samenwerkingsverband er voor zorgen dat het volledige plaatje transparanter wordt, zijn we al een heel stuk verder.’

Uiteindelijk moet er in de loop van 2012 een fysiek centrum voor de Amateurkunsten komen, waar je als kunstenaar kunt binnenwandelen voor advies, bemiddeling en allerhande benodigdheden. ‘Maar voordat dat gerealiseerd wordt liggen er nog verschillende plannen die op dit moment ingevuld gaan worden.’ Daar zal de komende tijd de nodige informatie over op de website, die nog in ontwikkeling is, verschijnen.

Manga is de Japanse vorm van het stripverhaal. De geschiedenis van manga gaat terug tot 1814 toen de Japanse houtsnedekunstenaar Katsushika Hokusai (1760-1894) het boek Hokusai Manga uitgaf. Dit is een reeks van tien boeken dat was bedoelt als tekenvoorbeeld voor iedereen die zijn eigen tekenstijl wil ontwikkelen. Op 27 februari sloot de tentoonstelling Hokusai 250. Dit was de meest succesvolle tentoonstelling van het SieboldHuis ooit. In het Manga-weekend van 9 en 10 april wordt ingegaan op de geschiedenis van manga en zullen de bezoekers ook mee kunnen doen aan verschillende workshops.

Tijdens het Manga-weekend worden verschillende lezingen over manga gegeven. Zo worden de verschillende stromingen van manga in de lezing Mangafique behandelt. Een andere lezing zal gaan over de uniekheid van de Japanse tekenstijl en zijn plaats in de uitgeverswereld. Behalve informatie over manga, kunnen bezoekers ook de nieuwste Dragonball of Black Cat lezen in de mangabibliotheek. Verder kunnen bezoekers zelf aan de slag met het tekenen van hun eigen manga tijdens de workshop shonen (stoere jongens en robots) en shojo (schattige meisjes).

Tijdens het Manga-weekend kunnen bezoekers ook de tentoonstelling Sterren, bloemen en honingnacht met werken van Aya Takano bezichtigen. Verder is er op zondag 10 april ook een lezing ‘Het Japanse Keizerlijk Huis’ door Hans van der Lugt, oud-Tokio correspondent van het NRC Handelsblad, om 14.00. De lezing is onderdeel van de lezingenreeks Japan achter de schermen. Deze lezingenreeks wordt gegeven door het Japans Cultureel Centrum Shofukan te Rotterdam en het SieboldHuis te Leiden ter ere van hun vijfjarig jubileum. De lezing ‘Het Japanse Keizerlijk Huis’ gaat in op de banden van de Japanse keizerlijke familie met de Nederlands koninklijke familie en de verschillen tussen beiden.

Bron: Rijksmuseum van Oudheden

Passie voor de Oudheid
“Mijn eigen kleine museumpje”, zegt Halbertsma, wanneer we zijn kantoor binnenlopen. Aan de muur hangen een aantal historische kunstvoorwerpen en op de tafel liggen talloze historische boeken. Vooraan liggen een aantal boeken over Sisi met de wereldberoemde afbeelding van Sisi in haar lange witte ‘prinsessen’ jurk op de kaft. Ook liggen er kleurrijke posters en folders van de tentoonstelling ‘Sisi en Wilhelm II, keizers op Corfu’, die vanaf 13 april te zien is in het Rijksmuseum van Oudheden. Op het eerste gezicht lijkt het onderwerp een bijzondere keuze. Waarom immers een tentoonstelling over een keizerin en een keizer uit de 19e en 20ste eeuw in het Rijksmuseum van Oudheden? “Zo vreemd is het niet,” zegt Halbertsma lachend, “Sisi en Wilhelm hebben namelijk veel gemeen met ons museum. Ze waren beiden gefascineerd door de kunst en cultuur uit de Oudheid en juist door die passie is het een geschikte tentoonstelling voor ons museum.”

Sisi en Wilhelm zijn wereldberoemde figuren. Sisi, officieel Elisabeth van Beieren, is vooral erg bekend geworden door de ‘Sissi’ films, die op haar leven zijn gebaseerd, en die vrijwel elke kerst opnieuw op TV uitgezonden worden. Wilhelm II is bekend vanwege zijn militaristische voorkomen en zijn bijdrage aan en zijn rol in de Eerste Wereldoorlog. “Wat men over het algemeen niet weet, is dat zowel Sisi als Wilhelm dus een enorme belangstelling hadden voor de Oudheid, hoewel op verschillende vlakken.” “Sisi was voortdurend op zoek naar een betere wereld, een vlucht uit de werkelijkheid, en die vond ze in de cultuur en de kunst van de Oudheid,” vertelt Halbertsma gepassioneerd, terwijl hij door boeken bladert en foto’s van Sisi laat zien, “ze was geobsedeerd door schoonheid en de klassieke Oudheid was hierin voor haar een voorbeeld.” “Wilhelm daarentegen, was vooral op zoek naar avontuur en was enorm geïnteresseerd in het doen van opgravingen en het wetenschappelijk benaderen daarvan.”

Verblijf op Corfu
Maar wat is nu eigenlijk het verband tussen Sisi en Wilhelm II? Kunnen we ze alleen verbinden door hun gezamenlijke passie voor de Oudheid? “Nee, de twee hebben meer met elkaar gemeen”, zegt Halbertsma. En daar gaat de tentoonstelling dan ook over, namelijk de ‘Keizers op Corfu’. Sisi liet op Corfu een paleis bouwen, het Achilleion, vernoemd naar Achilles, met allerlei klassieke elementen erin, zoals zuilen en beelden van goden uit de Oudheid. Sisi was echter een onrustig persoon en na haar vlucht naar Corfu toe, vluchtte ze ook snel weer weg. “Dit vluchtgedrag van Sisi wordt in de tentoonstelling ook benadrukt,” vertelt Halbertsma, “het is goed terug te zien in de bizarre gedichten die Sisi schreef, en die we ook tentoon zullen stellen.” Jaren nadat Sisi van Corfu vertrok, kocht Wilhelm het paleis en deed er opgravingen. Hij ontdekte er bijvoorbeeld resten van een tempel van Artemis. Wilhelm vond op Corfu zijn passie voor de Oudheid. “Het verblijf op Corfu van de keizers is dus de verbindende factor”, vertelt Halbertsma. “Het is een soort tweeluik, aan de ene kant hebben we een ongelukkige vrouw die wilde vluchten uit haar leven, en aan de andere kant hebben we een soort ‘hyperactieve’ keizer.”

Achilles
Achilles, de man waar het paleis op Corfu naar vernoemd is, is voor beide keizers van belang. Sisi herkende zichzelf in de Griekse held, omdat deze zijn eigen weg koos en niet zomaar deed wat men van hem verlangde. “Ze liet voor het Achilleion een beeld van een stervende Achilles plaatsen, met als gedachte dat ook de grootste helden sterven.” Wilhelm zag in Achilles een triomferende krijger en liet het beeld van Sisi’s Achilles vervangen door een ander beeld, waarop de krijger krachtig stond afgebeeld.

Bron: Wikipedia

Ontdekkingsreizen
Wat vond Halbertsma zelf het leukst aan het voorbereiden van de aankomende tentoonstelling? “Dat zal het museumwerk zijn, wat er aan te pas komt,” zegt Halbertsma, “door met mensen te praten die kennis hebben van het onderwerp, ontdek je nieuwe aspecten en leer je dus ook nieuwe dingen.” Halbertsma beschrijft het museumwerk als een soort ontdekkingsreizen, waarbij je veel leuke mensen ontmoet. “Voor deze tentoonstelling heb ik zelfs een nazaat van Sisi mogen ontmoeten, en dat is natuurlijk erg leuk”, vertelt hij trots.

Beeld bijschaven
Halbertsma verwacht en hoopt dat de tentoonstelling een succes zal worden. “Mensen willen meer weten over deze personen; ze willen weten wat Sisi en Wilhelm te maken hebben met de Oudheid.” En juist doordat mensen er meer over willen weten, zal het huidige beeld wat ze hebben waarschijnlijk bijgesteld worden. Een voorbeeld kunnen we zien in het beeld wat films en romans van Sisi afgeven. Hierin wordt ze voorgesteld als zijnde een vrije ziel, vrolijk en mooi, terwijl het leven van Sisi eigenlijk heel tragisch was. De tentoonstelling zal het tragische element van haar leven niet verdoezelen en Halbertsma verwacht dat mensen na een bezoek aan de tentoonstelling met een ander beeld over Sisi naar huis zullen gaan. “Dit geldt overigens ook voor Wilhelm,” voegt Halbertsma toe, “men zal hem na afloop beter kunnen plaatsen in zijn familie en zijn tijd en hem niet alleen maar associëren met oorlog en strijdlust.”

De tentoonstelling zal te zien zijn van 13 april tot en met 11 september 2011. Ook zijn er extraatjes verbonden aan de tentoonstelling. Zo zal Ruurd Halbertsma zelf een aantal lezingen geven, krijgt de museumshop een speciaal ‘Sisi en Wilhelm’-assortiment en zal er een Ladies Night in Weense sferen plaatsvinden. De tentoonstelling belooft erg interessant en leerzaam te worden en misschien biedt ze zelfs de mogelijkheid om, net als Sisi graag deed, even weg te vluchten uit de dagelijkse sleur van ons leven.

De Hortus Botanicus lanceert de applicatie gedurende het Nationale Museumweekend in het weekend van 2 en 3 april. In dat weekend krijgt iedereen gratis toegang tot de musea die meedoen aan het initiatief, in Leiden onder meer Naturalis en Museum Boerhaave.

De deelnemende musea organiseren tijdens het weekend verschillende activiteiten. Zo heeft bijvoorbeeld het Museum Volkenkunde een uitgebreid programma met live muziek in de zalen en een speciale rondleiding met presentaties. Voor de kinderen is er een speciale speurtocht te doen rondom de tijdelijke Maori tentoonstelling en kunnen zelfs een – tijdelijke – Maori tattoo laten zetten.

Dit jaar viert het Nationale Museumweekend haar dertig-jarig jubileum. Door zoveel mogelijk musea te laten deelnemen, hoopt de Nederlandse Museumvereniging, meer mensen naar musea te laten komen. Het gratis weekend is dan ook bedoeld voor de mensen die normaal niet snel een bezoek aan een museum zouden brengen en ook om kinderen te introduceren met musea. Voor een volledig overzicht van de participerende musea, in en rondom Leiden, kunt u vinden op Museumweekend.

Hamlet, Susan Bailey

Hamlet vertelt het verhaal van een zoon die wraak zoekt voor de moord op zijn vader, de koning van Denemarken. Hij begint een ingewikkelde en lange weg om de moordenaar te kunnen beschuldigen. De tragedie is vooral bekend vanwege het beroemde zinnetje To be, or not to be, that is the question.

De toneelgroep LEF is onderdeel van de studie Engelse Taal en Cultuur aan de Universiteit Leiden en werkt elk jaar aan een andere voorstelling van beroemde Engelstalige schrijvers. Eerdere voorstellingen waren A Midsummer Night’s Dream en Twelfth Night van Shakespeare en An Ideal Husband van de Ierse toneelschrijver Oscar Wilde.

Het toneelstuk Hamlet zal op 20 en 21 april in het Imperium Theater worden vertoond. Op 10 mei volgt dan nog een voorstelling in het LAKtheater. Kaarten voor het Imperium Theater kunnen vanaf deze week worden gereserveerd via ticketslef@gmail.com. Voor het LAKtheater bestelt u ze op website van het theater.

Het afgelopen jaar heeft het LAKtheater moeten vechten voor haar bestaan, en met succes. Na een protestactie is besloten dat het theater een zelfstandige stichting zal worden en in het universiteitsgebouw gehuisvest mag blijven. De gemeente staat in ieder geval de komende vier jaar voor subsidies garant.

Desalniettemin blijven de financiële crisis en de aankomende bezuiniging in de theaterwereld een dreigende factor. ‘Nu het LAKtheater zelfstandig wordt, is de druk om zelf geld binnen te halen groter dan voorheen’, vertelt Maarten Baanders van het LAKtheater. Hij voegt toe: ‘Dit geldt trouwens niet alleen voor het LAKtheater. In heel Nederland wordt de kunstsector aangespoord de eigen inkomsten te verhogen’.

Fred Delfgaauw en Sjaak Bral wisten een groot aantal artiesten te verzamelen om op 3 april hun steentje bij dragen. ‘Een groot aantal artiesten bleek bereid mee te werken aan het programma. Sommigen van hen meldden zich hiervoor aan zonder dat het hen gevraagd hoefde te worden’, aldus Baanders.

De theatermakers Delfgaauw en Bral zullen zowel solo als samen op het toneel hun opwachting maken. Daarnaast laten onder andere ‘An & Jan’ (Marjolein Meijers en Jan Rot) enkele nummers horen, toont het Gotra Ballet het duet ‘Koffie verkeerd’, en laat Tilman Andris zijn goocheltrucs zien.

Kaarten bestellen voor de voorstelling kan via de website van het LAKtheater.

“Eten is niet alleen biologisch, maar ook cultureel”, vertelt assistent professor Luca Consoli van de Radboud Universiteit Nijmegen in het kader van Meet & Eat. Deze eerste en tevens uitverkochte Meet & Eat werd woensdag 23 maart in museum Boerhaave gehouden. Het interactieve evenement is een samenwerkingsverband tussen museum Boerhaave, de Universiteit Leiden, de British Council en het Centre for Society and Genomics. Het thema van de avond was Feeding the World. Vandaar dat Consoli in zijn betoog sterk de nadruk legt op het culturele bezwaar van veranderend voedsel.

Het was een drukte van jewelste bij de opening van het evenement. De avond begon met een informatiemarkt over voedsel. Bij de marktkramen konden de bezoekers allerlei informatie krijgen over onder andere insecten als voedsel, kweekvis en een spel om middelbare scholieren uitleg te geven over de voor- en nadelen van genetisch gemanipuleerde tomaten. Voor deze kramen stonden bezoekers te dringen om informatiefolders te krijgen en hun vragen te stellen aan de medewerkers. Om zes uur verzamelde iedereen zich in en rondom het anatomisch theater van het museum.

Voedselvisies
In het theater vertelden de verschillende sprekers hun kijk op voedsel en verklaarden ze hun oplossingen voor de problemen rondom voedsel. Tim Willis, hoofd internationale relaties van de Biotechnology and Biological Sciences Research Council, begon zijn uiteenzetting met het uitleggen van de problematiek rondom voedsel. Zo wordt het steeds moeilijker genoeg voedsel te produceren. Bij een groeiende wereldbevolking zal de consumptie van vleesproducten in 2050 verdubbeld zijn. Daarnaast is er nog niet overal in de wereld voldoende toegang tot voedsel, wordt voedsel ook steeds duurder en wordt voedsel gevoeliger voor virussen door de klimaatverandering.

Als oplossing voor deze problematiek stelt Marcel Dicke, hoogleraar Entomologie aan de Universiteit van Wageningen, voor insecten te eten. “Waarom niet,” stelt hij, “insecten zijn beter vlees.” Daar heeft hij een punt. Zo zitten er in insecten meer goede vetten en is het minder vatbaar voor virussen dan ander vlees. Bovendien zijn insecten beter voor het milieu. Insecten zorgen namelijk voor veel minder vervuiling waar veeteelt verantwoordelijk is voor verzuring van het milieu door uitstoot van ammoniak. Daarnaast zijn insecten efficiënter. Van insecten kun je alles opeten behalve de poten en vleugels en van een rund moet zo’n 50% worden weggegooid. Ook nemen insecten minder ruimte in, terwijl veeteelt 70% van het mondiale landbouwareaal inneemt.

Mark Post, professor bacteriologie aan de Technische Universiteit Eindhoven, en Nigel Halford, onderzoeker van de Plant Science Department Rothamsted Research, vinden hun oplossing in heel andere hoeken. Zo pleit Post voor kweekvlees en promoot Halford het integreren van plantenkweek door middel van de bio-industrie. Consoli gaat op deze visies in. Hij stelt dat mensen genetisch gemanipuleerd voedsel vaak als slecht bestempelen, terwijl het vaak gezonder is dan ‘natuurlijk’ voedsel. Het is dan ook meer de gewenning en het idee van wat men eet wat bepaalt hoe mensen tegen hun voedsel aankijken.

Eetfestijn
Na de korte uiteenzettingen in het anatomisch theater verplaatsen de ondertussen hongerige bezoekers zich naar het museumcafé. Hier zijn de tafels van de vijf sprekers gedekt met hapjes in de trant van hun praatjes. Zo kan men aan de tafel van Dicke met hem in discussie gaan onder het genot van een gefrituurde sprinkhaan in bierbeslag en een gevulde tomaat met roomkaas en meelwormen. Dat klinkt exotisch, maar eigenlijk smaken de sprinkhanen net als garnalen en zijn de meelwormen op de tomaat het beste te vergelijken met popcorn. Wie iets meer wil weten over de nieuwe voedselindustrie kan bij Post een gekweekt stukje carpaccio keuren en bij Halford een biologische mini maïskolf.

Ook de informatiekraampjes bieden voedsel aan over hun onderwerp. Zo kan men bij het tomatenspel een tijgertomaat keuren en bij het kraampje over kweekvis een bakje kweekkibbeling vullen. Ook aan de vegetariërs is gedacht, want naast allerlei kweekgroenten zijn er ook schalen met vegetarische bitterballen en vegetarische toastjes tonijnsalade. En mochten bezoekers zo gefascineerd zijn door het vernieuwde voedsel dan kunnen ze dat thuis ook uitproberen, want bij de kraampjes waren verschillende recepten af te halen voor onder andere loempia’s met sprinkhanen, canapé met meelwormen en ravioli met Buffalo wormen.

Wie echter niet van al dit vernieuwende voedsel houdt, kon zich ook aansluiten bij het lopend buffet. Hier moest je als bezoeker echter wel geduld voor hebben, sommigen stonden wel 45 minuten in de rij. Hoewel hier uit lijkt op te maken dat de meeste mensen zich niet waagden aan de gefrituurde sprinkhaan of kweekkibbeling, was dit niet het geval. Zo’n 90% van de bezoekers probeerde de sprinkhanen, maar wilde van alles wat er te proeven viel een hapje naar binnen werken. Het was dan ook één eetfestijn waarbij alles in het teken stond van voedsel: werd er niet gegeten, dan werd er over het eten gepraat.

Slotdebat
De avond werd afgesloten met een debat dat werd gemodereerd door Bas Defize, moleculair bioloog aan de Universiteit Utrecht. In het debat werd teruggekomen op de insectenoplossing. Ruim 80% van de wereldbevolking eet al insecten, sterker nog in de meeste landen is het een delicatesse.

Ook in de westerse wereld wordt menig insect naar binnengewerkt, zij het vaak onbewust. Zo zijn insecten verwerkt in roze koeken, chocolade, tomatensoep, pindakaas en vruchtensap. Er is dan ook niks mis met het eten van insecten. Toch blijft het moeilijk insecten te integreren in de westerse keuken. Hoe dit komt? Het is nog te exotisch, maar volgens Dicke is dit slechts een kwestie van tijd. In de jaren ’60 waren champignons een exotische groenten en in de jaren ’80 kiwi’s, terwijl ze nu volledig zijn geïntegreerd in de westerse keuken. “In de toekomst zal dit ook met insecten gebeuren,” stelt Dicke.

De ontruiming van de Vrijplaats kwam niet uit de lucht vallen. Jaren van voorstellen, afkeuringen, aannames en zelfs bezoeken aan de rechter gaan eraan vooraf. In 2005 neemt de gemeente een voorstel voor legalisering van de panden en bijbehorende activiteiten aan. De organisaties zullen samen met woningstichting Ons Doel de panden zowel binnen als buiten opknappen.

Een ander imago
Arjan van Emmerik (35) is sinds 1995 actief voor cultureel centrum en poppodium Bar & Boos dat gevestigd was in één van de panden. “De legalisering was nodig omdat de panden zeer verouderd waren en nodig moesten worden opgeknapt, maar als het onzeker is of je in de panden mag blijven is het risicovol om daarin te investeren.” Legalisatie zou ook beter passen bij het beeld dat de Bar & Boos uit wil dragen. “Tot ongeveer 1997 was de Bar & Boos een extreem links bolwerk nu ligt de focus op sociaal-culturele en muzikale activiteiten.” Volgens Van Emmerik bestaat het vrijwilligersteam sindsdien dan ook voornamelijk uit studenten en werkers die proberen het extreem linkse, werkschuwe imago van zich af te schudden.

Toch wordt in juli 2008 besloten het akkoord af te breken. Volgens Van Emmerik komt dat vooral door politieke veranderingen: “Het komt erop neer dat de coalitie viel. De SP stapte eruit en daarna kwam de VVD met plannen om de legalisering af te breken, wat in de zomer dan ook gebeurd is.” Op de website van de VVD valt inderdaad terug te vinden dat de partij niet betreurd was over het afbreken van de legalisatie. In een raadsbrief van de gemeente valt echter te lezen dat de reden in de financiële sector gezocht moet worden. In 2007 blijkt dat de investeringen voor de gemeente fors hoger zullen uitvallen dan gepland. Zo hoog dat de gemeente daar niet aan kan voldoen, waardoor Ons Doel zich terug moet trekken uit het proces en de panden weer overdraagt aan de gemeente.

Koppenhinksteeg wiki: wikipedia pagina van de Vrijplaats

Nieuwe plannen
In 2009 worden de panden uiteindelijk verkocht aan projectontwikkelaar Atrium. Ondanks vele pogingen van de Stichting Vrijplaats Koppenhinksteeg (SVK) om het af te wenden is de ontruiming in 2010 onafwendbaar. Volgens Van Emmerik heeft de gemeente in die tijd bewust geprobeerd de plannen van de SVK tegen te werken. De woordvoerster van de gemeente ontkent dit en zegt dat die plannen om meerdere reden niet haalbaar waren. Het nieuwe bestemmingsplan voor de Koppenhinksteeg vindt Van Emmerik vooral frustrerend: “Er zat een sociaal-culturele broedplaats, nu komt er meer van waar we al genoeg van hebben – appartementen en winkels, dat hadden ze toch ook ergens anders kunnen doen.”

De frustratie van Van Emmerik is te begrijpen, net zoals de reden voor Atrium en architektenburo Hans Bakker om hier te bouwen. In het hart van de oude binnenstad, gelegen aan het water, willen ze 13 moderne appartementen, twee winkels en een bedrijfsruimte realiseren. Dit is te zien op de bouwtekeningen op de website van het project, al valt daar ook te lezen dat de indeling mogelijk nog gewijzigd kan worden. Hoe het komt dat er nog niks zichtbaars aan de panden is gedaan, is op dezelfde website in de nieuwsbrieven te lezen. Doordat het monumentale panden betreft moesten veel vergunningen worden aangevraagd, ook tegenvallers in de fundering zorgden voor vertraging. Het laatste bericht is dat de sloopwerkzaamheden van het interieur nog dit kwartaal zullen plaatsvinden waarna het funderingsherstel van start kan gaan. Meer informatie staat op de Website van het project.

Ondertussen zit ook de SVK niet stil. Een aantal van de organisaties heeft een andere locatie gevonden om hun activiteiten voort te zetten. Anderen, zoals de Bar & Boos leven op het moment een passief bestaan als nomade. Van Emmerik: “De Bar & Boos is een plek waar mensen aan kunnen kloppen die een project willen organiseren of muziek willen maken zonder dat daar allerlei financiële poespas en regeltjes aan te pas komen. Het stimuleert creativiteit omdat iemand aankomt met een idee en anderen daar als een soort denktank aan mee gaan werken.” Voor een aantal activiteiten heeft de Bar & Boos andere locaties gevonden. Zo is de maandelijkse jamsessie overgenomen door de Q-bus en worden er soms feesten georganiseerd in de kraakpanden Multiplex en Sub071 door Bar & Boos vrijwilligers. Toch is de behoefte aan een nieuw, legaal, onderkomen waar ook de Linkse Kerk en Weggeefwinkel zich kunnen vestigen groot.

Volwassen samenwerking
Naar die nieuwe locatie wordt dan ook hard gezocht, in samenwerking met de gemeente. De voorkeur van de gemeente gaat uit naar een aantal panden rond de Marksteeg die volgens hen de meeste voordelen voor beide partijen bieden. De SVK richt zich echter op de andere mogelijkheid, aan het Vrouwenkerkplein. Die panden zijn wel sterk verouderd maar bieden meer ruimte. Ook al is er rondom de taxatie van die panden weer wat onenigheid ontstaan tussen beide partijen, ligt er volgens de woordvoerster van de gemeente inmiddels een aanbod: “De SVK kan de panden kopen tegen de getaxeerde waarde. Daarnaast moeten ze een herontwikkelingsplan hebben dat financieel haalbaar is. De SVK is daar nu mee bezig. Daarna wordt het getoetst en zodra er meer duidelijkheid over is zal het worden voorgelegd aan het B&W voor verdere besluitvorming.”

Op de vraag of de gemeente een plek als Bar & Boos net zo belangrijk vindt voor de stad als Van Emmerik, verwijst de woordvoerster naar de eerder aangehaalde raadsbrief. Daarin is te lezen dat de gemeente een aantal activiteiten van de SVK waardeert en het vanuit maatschappelijk en politiek oogpunt wenselijk vindt om hen te helpen met het zoeken naar een nieuwe locatie alsmede het geven van beperkte financiële steun. Als de samenwerking tussen de SVK en de gemeente positief eindigt zal dat voor de Bar & Boos dubbele reden zijn voor een feestje. Van Emmerik: “Dit jaar wordt de Bar & Boos volwassen, we bestaan 18 jaar en ontruimt of niet dat willen we vieren want we willen door!”

Video over de dag van de ontruiming

COC-Leiden, Spica, PinQ en LGB, zijn organisaties die zich inzetten voor belangenbehartiging en het netwerk van homoseksuele studenten en jongeren. In samenwerking met deze verenigingen is de keuze voor het onderwerp homoseksualiteit een weloverwegen keuze. “Iedereen komt in aanraking met homoseksualiteit. Het is een relevant onderwerp voor de Leidse studentengemeenschap”, aldus Tomer Kedar, secretaris van InsideOut.

Op InsideOut komen verschillende aspecten van homoseksualiteit aan bod. Na de gratis lunch is er een lezing van Christine Carrington over travestieten gevolgd door een uitgebreid debat, waarin wordt besproken wat de Leidse studentenwereld te bieden heeft aan homoseksuelen en andersom. Hierna is het tijd voor activiteiten en staan onder andere lasergamen, een salsaworkshop en een eindfeest op het programma.

Door contact en kennis in te pakken in een verder vermakelijke dag, hoopt de SSR dat er meer kennis en begrip komt voor homoseksualiteit. Alle studenten die dit leerzame, leuke en soms confronterende evenement willen bezoeken, kunnen zich inschrijven of extra informatie opvragen via InsideOut@ssr-leiden.nl. Het is ook mogelijk om op te geven voor een dagdeel.

Lucas van Leyden is de belangrijkste kunstenaar van de Renaissance in de Noordelijke Nederlanden. Zijn werken worden getoond in context van het werk van belangrijke tijdgenoten. Onder andere werken van Albrecht Dürer, Joachim Patinir en Jan Gossaert zullen te zien zijn.

De tentoonstelling bestaat uit meer dan 250 werken, waarvan een groot deel afkomstig is uit buitenlandse musea. De meerderheid hiervan is nooit eerder in Nederland te zien is geweest.

In samenwerking met het Rijksmuseum Amsterdam is de tentoonstelling tot stand gekomen en de collectie is vanaf 20 maart tot en met 26 juni in Museum De Lakenhal te bekijken.

Hoe gingen mensen in 1522 gekleed? Op welke manier vervoerde zij hun goederen? En hoe bewerkte zij het land? Aan de hand van de werken van Lucas van Leyden kunnen wij deze vragen beantwoorden. Lucas van Leyden was vroeger een groot kunstenaar, maar vertelt nu de geschiedenis van zijn tijd. Hij schilderde alledaagse taferelen die ons een kijkje geven in de wereld van toen. Hij leefde van 1497 tot 1533 en maakte meerdere kunstwerken, waaronder ook religieuze werken.

Het feit dat hij dagelijkse gebeurtenissen schilderde, maakt hem nu zo belangrijk. Verschillende voorwerpen uit die tijd kunnen niet meer worden terug gevonden, maar zijn op zijn schilderijen wel te zien. Andere vondsten worden aan de hand van de kunstwerken bekeken om erachter te komen waarvoor ze diende. Vondsten en kunstwerken vertellen zo samen een mooi verhaal over het leven van toen.

Naast dat de schilderijen verhalen vertellen over vroeger, zijn ze ook het bekijken waard. Van Leyden leerde eerst schilderen van zijn vader en daarna vervolgde hij zijn opleiding bij een leermeester. Al op een jonge leeftijd toonde hij een groot talent te zijn. Op later leeftijd betaalde Rembrandt van Rijn in 1642 bedragen van wel 200 tot 250 euro, toen een jaarloon, voor één van zijn prenten.

De voorstelling duurt tot eind mei. Daarnaast wordt in het Stedelijk Museum De Lakenhal ook aandacht besteed aan Lucas van Leyden en de Renaissance. Hier worden werken getoond afkomstig uit verschillende musea, waaronder het Louvre, Metropolitan Museum en het British Museum.

Het idee van StuBANDikoos is simpel: een wedstrijd waarbij elke vereniging met één band wordt vertegenwoordigd. Iedere band mag 25 minuten lang spelen. Aan het eind van de avond kiest een vakkundige jury de winnaar, en deze band zal zich dan het komende jaar dé studentenband van Leiden mogen noemen.

Volgens de voorzitter van de StuBANDikoos-commissie 2011, Nelly van der Wilde, is het format van het evenement dit jaar in een nieuw jasje gestoken. Deze keer wordt StuBANDikoos namelijk georganiseerd door een commissie bestaande uit leden van alle vijf deelnemende verenigingen.

Kevin van der Meijden, ook commissielid van StuBANDikoos 2011, ziet uit naar een spectaculaire avond: “De bands zelf zijn zeer uiteenlopend, dus er is voor ieder wat wils op de avond zelf. Naast deze wedstrijd hebben we aansluitend nog een spetterend slotfeest, zijn er smoothie cocktails verkrijgbaar en nog veel meer!”

Iedereen met een collegekaart kan een kaartje kopen. De kaartjes kosten 5 euro per stuk en zijn te krijgen via de website van StuBANDikoos én op alle vijf de grote verenigingen. Stubandikoos zal plaatsvinden op Quintus (Boommarkt 5a), 5 april om 20:00 uur. Voor meer informatie: ww.stubandikoos.nl.

Aya Takano verklaart haar schilderij aan de ambassadeur van Japan

Na het ongeëvenaarde succes van de Hokusai-tentoonstelling afgelopen maanden, probeert het SieboldHuis te Leiden dit jaar iets compleet anders. De klassieke en traditionele kunst van de houtsnede zijn sinds deze week vervangen door de postmoderne werken van Aya Takano. Haar kunstwerken bevatten jonge meisjes met grote ogen, zoals in Japanse stripboeken of animatiefilms. Zij combineert deze schattigheid met elementen uit het traditionele Japan, erotiek en naaktheid, of juist met de verre toekomst.

Coffeeshops
Speciaal voor de opening van de nieuwe tentoonstelling, was Takano vanuit Japan overgevlogen naar Nederland om haar werk toe te lichten. Na een introductie werd de microfoon overhandigd aan de kunstenares in kwestie. De 35-jarige Takano, gehuld in een rokje met daarop een van haar werken, lichtte bepaalde stijlkeuzes toe. Ook vertelde ze kleurrijk over de invloeden van Nederland op Japan en over haar eerste dag in Leiden. Ze wist tevens menig aanwezige te verrassen door een uitgebreide beschrijving te geven van haar eerste bezoek aan een coffeeshop.

Vervolgens werd men uitgenodigd om de postmodernistische werken van Takano te bezichtigen op de bovenste verdieping van het museum. Gefascineerd keken zowel jong als oud naar de kleurrijke tekeningen en schilderijen waarin surrealiteit een belangrijke rol speelt. “Eigenaardig,” merkte een van de oudere aanwezigen op. “Normaal gesproken houd ik me vooral bezig met vroegmoderne Japanse kunst, maar dit heeft toch ook wel zijn charme,” verklaarde hij.

Portretten
Niet alleen haar kunstwerken, ook Takano zelf was prominent aanwezig in het SieboldHuis. Omringd door fotografen sprak ze onder het genot van een wit wijntje met de ambassadeur van Japan. Toen zijn vrouw vroeg of Takano de catalogus van de tentoonstelling kon signeren, schetste de kunstenares in haar typerende stijl een portret van het Japanse echtpaar.

Maaike de Vries wordt geportretteerd door Aya Takano

Superflat
De kunststroming waarmee Takano vaak geassocieerd wordt is Superflat, dat sinds de jaarwisseling een toenemende populariteit geniet. Oprichter van deze beweging is de Japanner Takashi Murakami, die door de Time’s in 2008 benoemd werd als een van de honderd meest invloedrijke personen op aarde. Zijn werk is een kritiek op de algemene consensus dat Japanse kunst tot de categorie “lage kunst” behoort, als tegenstelling tot de Westerse “hoge kunst”. Sindsdien probeert hij met zijn unieke en kleurrijke werken een plek te veroveren in de internationale kunstwereld. Het is duidelijk dat hij daarin geslaagd is: het album Graduation van Kanye West is afkomstig van Murakami’s hand.

Evenals Murakami bevatten ook de kunstwerken van Takano een kritische blik op de fenomenen uit het naoorlogse Japan, zoals de consumptiemaatschappij en seksuele fetisjen. Eén van deze fetisjen is het zogenaamde lolicon, wat een afkorting is voor ‘Lolita Complex’. Dit is de benaming voor een sterke aantrekkingskracht tot minderjarige meisjes. De meisjes in Takano’s werken zijn schattig en schaars gekleed of zelfs naakt, maar niet per se aantrekkelijk. Hun benen zijn dun, hun ogen besmeerd met eye-liner en ze missen stuk voor stuk hun pupillen. Schattig, of juist bizar?

Meer informatie
De tentoonstelling ‘Sterren, bloemen en honingnacht’ wordt gehouden van 11 maart tot en met 25 april 2011 in het SieboldHuis te Leiden. Kijk voor meer informatie op de website van het SieboldHuis.

‘Hondshaaien zijn gewone bewoners van de noordzee, maar ze spoelen niet zo vaak aan. Ik denk dat het beestje ziek was of afgedreven. Hij leefde nog toen ik hem zag liggen.’ Zegt Ahrens. Dat hij aan de vissencollectie van Naturalis zou worden toegevoegd was voor hem al duidelijk. ‘We wilden deze haai al meteen in de collectie opnemen, want Naturalis probeert te volgen hoe het met de natuur gaat.’

In de Noordzee leven rond de 200 verschillende vissoorten. ‘Er leven in de Noordzee ook reuzehaaien die wel 9 meter lang kunnen worden. Zij eten plankton’ vertelt Ahrens. ‘Hondshaaien leven op de zeebodem en komen normaal gesproken niet dicht bij de kust. Je hoeft niet bang te zijn dat er een in je tenen bijt als je in de zee bent.’

Foto: Irene Cecile

Een enthousiaste blonde jongen met een bril doet de deur open, stelt zich voor als Tijmen en vraagt ons half lachend hoe laat het eigenlijk begint. Irene Cecile (29), kunstenares, zit al in zijn kamer te wachten. Een beetje vreemd voelt het wel zo bij iemand anders op zijn kamer. De rode bank bij het raam roept in stilte ‘kies mij’. We zijn nog lang niet compleet; er zijn pas twee meiden, drie jongens en Irene. Thijmen is namelijk niet in zijn eentje. Hij heeft twee vrienden die hem meehelpen. Ze zetten terwijl het gesprek op gang komt flessen frisdrank op de strijkplank neer. Zij zullen vanavond de ‘barmannen’ zijn, die in feite alleen biertjes hoeven te openen, geld aan te nemen en leuk hoeven te lachen.

Doe je ding
Gniffelend kijk ik Tijmens kamer rond. De enorme witte Ikea-lamp doet mij denken aan een bos met madeliefjes, het bed met kerstlichtjes, de oude trap tegen de hoogslaper, de jongensprullenbak (lees: slechts functioneel, niet per se mooi) en het doek waar Irene haar foto’s op projecteert wat aan zijn blauwe bedlampje hangt.

Naast mij praat Irene met Tijmen over haar ‘opkomstmuziekje’. “Het moet wel een beetje vrolijk zijn”, hoor ik haar zeggen. Ze lijkt me iemand die altijd doet wat ze lekker zelf wil. Dat zie je in haar foto’s, hoor je in haar teksten en haar enthousiaste, eerlijke manier van praten. Wat zij over haar beeldmateriaal zegt, “wat je ziet is allemaal echt”, kun je ook over haar zeggen. Ze ziet er niet uit als iemand van negenentwintig met haar wijde zwarte broek, rode All stars, groene shirtje en twee knotjes met blauwe elastiekjes in haar haar.

Als langzaamaan de anderen binnen komen stromen en op de zitzak en de kussens op de grond neerploffen, begint ze haar praatje. De cameraman probeert nog vluchtig op het krakende bed te komen om een goed shot te kunnen krijgen, terwijl zij haar regels uitlegt. Haar regels zijn simpel: vraag, praat en lach. Het schreeuwt ‘doe je ding’.

Foto: Irene Cecile

Als iemand ons kan vertellen hoe we speelser kunnen leven, is zij het wel. “Je hoeft niet op reis om iets anders te zien. Het is genoeg om gewoon anders te kijken”, zegt ze. Volgens haar denken mensen altijd groot, groter, grootst terwijl het mooie vaak in zulke kleine dingen zit. “Sommige dingen zijn ook gewoon niet uit te leggen, daarom is het ook een beeld.” Een bijzondere vrouw dus. Zo iemand die in haar houten balken boven haar bed tientallen honden ziet en zo dus zonder zelf een huisdier te hebben gekocht er eigenlijk tientallen gratis heeft.

De tijd vliegt voorbij en drie kwartier later staren mensen naar twee figuurtjes die door de Haarlemmer rennen, hup langs de H&M die andere straat in, op naar de Breestraat naar Boudewijn.

Sexy vrouwen
Ondertussen de weg nog een keer gevraagd, want in het donker ziet alles er hetzelfde uit, hijgend en puffend komen we aan bij Boudewijn en zijn huisgenoten en een heleboel meiden die samen met ons naar Miss Molly & Me gaan luisteren.

Miss Molly & Me bestaat uit Marlijn Weerdenburg en Helge Slikker. Helge staat nog buiten te roken als wij naar boven lopen op de meest gevaarlijke trap die ik ooit heb belopen. Ik snap niet hoe Marlijn op die hakken naar boven is gekomen zonder half te vallen. Boven komen we aan in een supergrote ruime kamer met allemaal lekker zittende banken en stoelen. Er wordt echt voor ons gezorgd. Om me heen zitten werkelijk alleen maar meiden. Meiden met bier. Het is een echte jongenskamer met posters van sexy geklede vrouwen op het plafond, waarschijnlijk waar zijn bed normaal staat. Ook zie ik op verschillende balken Stukafeststickers zitten. Ze hebben hier vaker lol gehad. Als Helge de kamer binnenkomt, gaat het dan eindelijk beginnen.

Foto: Daniel Bouquet

Terwijl ze spelen zie ik de speelse, begrijpende blikken tussen Helge en haar. Zijn donkere stem en haar heldere stem matchen perfect. Ook leuk is dat ze beiden hoog en laag kunnen zingen, waardoor ze de tweede stem steeds anders pakken en verassend uit de hoek komen. Marlijn straalt met haar vrolijke ogen als ze eventjes vertelt waar de liedjes over gaan. Je ziet aan alles dat dit duo klopt. Hoe zij Helge plaagt met zijn leeftijd en hij haar met het wedstrijdje wie de langste adem heeft. Marlijn beschrijft Helge als stoer, maar tegelijkertijd ook zacht. Ook al heb ik haar meer gesproken, merk en zie ik dit wel. Met zijn mooie lange lokken slaat hij zijn snaren hard aan bij het nummer I’m over (era of the new heart) terwijl je luistert naar hoe hij er over denkt. Hij schreef het.

Zoals Helge gelukkig is met zijn goed gestemde gitaar, zo gelukkig kan een hart worden met deze muziek. Je merkt gewoon dat Helge en Marlijn er ook écht wat van maken. Er wordt meegezongen –zelfs door de jongens die duidelijk in de minderheid zijn-, we krijgen de mogelijkheid om mee te spelen in hun nieuwe clip en daar bovenop trakteert Boudewijn ons op bitterballen. “Deze zijn gratis hoor, dus je kan gewoon pakken!” De avond kan niet meer stuk. Eigenlijk is het al tijd, maar Helge wil nog zo graag het laatste nummer zingen. We zouden nog zingen voor de jarige vriend van Boudewijn, maar ook die hoort liever een liedje van hen. We worden verrast met een ‘hieperdepiep’ op de melodie van het laatste refreintje. Wat kan met zijn allen blij zijn toch geweldig voelen. Kon dit nog maar even langer duren, maar het is toch echt afgelopen. De cd-speler thuis kent gelukkig wel een knop om de liedjes oneindig te blijven herhalen.

Familietentoonstelling Walvissen in Naturalis, Foto: Mylene Siegers

In Naturalis is momenteel de familietentoonstelling Walvissen te bezoeken, en kinderen kunnen zondag dan ook samen met Jurre walvisbotten onderzoeken en hun kennis testen in de Walvissenquiz. In museum Boerhaave neemt Jurre een kijkje bij de tentoonstelling Say Cheese, over de mond en mondzorg van vroeger en nu. Voor het oog van alle bezoekers neemt hij plaats in de stoel van de mondhygiënist en natuurlijk deelt hij de gehele dag ook handtekeningen uit.

Xperiment wordt elk jaar in februari georganiseerd door de VSC, de Vereniging van samenwerkende centra en musea in wetenschap en techniek, en SchoolTV. Met dit initiatief proberen zij wetenschap en techniek op een bijzondere en makkelijke manier over te brengen op kinderen, door hen te laten ontdekken hoe natuurwetenschappelijke fenomenen het dagelijks leven beïnvloeden. Xperiment is geschikt voor kinderen van groep 1 tot en met groep 8.

Jurre Bosma presenteert voor SchoolTV het bekende SchoolTV-weekjournaal. Om hem te ontmoeten hoeft geen extra toeslag betaald te worden, voor beide musea is een entreekaartje voldoende. Begeleiding is wel gewenst.

Aida Brands

Dit jaar was het al weer de 23^ste Scratchviering en het is echt uitgegroeid tot een landelijk evenement met een grote trouwe aanhang van deelnemers en vrijwilligers. De Sint-Pieter zat van 16 tot en met 20 februari vol met toeschouwers van het muziekfestival waarvan sommige op een wachtlijst hebben gestaan om erbij te mogen zijn. Zo werd er dit jaar voor de tweede keer ook een Jongerendag georganiseerd waar dit jaar 7 scholen van uit het hele land aan meededen.

Vooral de Jongerendag vonden velen een groot succes. Ruim 700 leerlingen zaten in het koor en zorgden voor een waar spektakel in het trappenhuis van de V&D waar ruim 300 leerlingen Halleluja zongen. Lid van het comité Margriet van der Meijden vertelt enthousiast deze spontane actie die beter bekend staat als een flashmob: “Het was echt een hele leuke actie en de leerlingen kregen een groot applaus! Ik kan niet wachten tot de beelden op youtube staan.”

Maar niet alleen de Jongerendag was een groot succes. Vooral de musicalavond trok vele bezoekers. Van der Meijden constateerde dat de wachtlijst steeds groter werd en dat helaas niet iedereen die wilden deze avond kan bijwonen. “Voor een evenement dat alleen met één avond Messias begon is het echt uitgegroeid tot een groot landelijk evenement met nu wel vijf avonden,” zegt Van der Meijden.

Toch verwacht de vrijwilligersorganisatie, ondanks het grote succes, problemen die indirect aan de cultuurbezuinigingen te danken zijn.  “Wij ontvangen geen cultuursubsidie maar het budget van de scholen die mee hebben gedaan aan de Jongerendag, zullen flink verlaagd worden” zegt PR-comitélid Hanriëtte Ruigt. Maar ook over de locatie van het evenement zijn grote twijfels. Van der Meijden zag dat er dit jaar al evenementen zijn afgelast doordat de huurprijzen van de Sint-Pieter fiks duurder werden: “Als de Sint-Pieter volgend jaar nog duurder wordt, weet ik niet of wij het nog wel kunnen betalen.”

Voor de organisatie die geen subsidie ontvangt van de gemeente Leiden en nu vooral veel inkomsten van de bijdrage van deelnemers en toeschouwers krijgt maken ze zich wel zorgen. Ondanks een wat onzekere toekomst ligt de prioriteit van het comité bij de spetterende avonden van het evenement. “Vanavond gaat gewoon het dak eraf!”, vertelt Ruigt, “Wacht maar tot die 900 keeltjes opengaan, je weet niet wat je meemaakt.”

Niet alleen de vrouwen in het comité zijn erg enthousiast. Ook Arie-Dirk de Groot organiseert het evenement al jaren met plezier: “Ik ben 15 jaar geleden begonnen en ik kon eigenlijk niet meer stoppen.” Ruigt zag ook dat de meeste deelnemers de organisatie trouw elkaar jaar weer opzochten of als lid van het koor of orkest, of als vrijwilliger. Veel deelnemers zingen voornamelijk alleen onder de douche maar dat in combinatie een aantal soloartiesten en professionals in het orkest zorgt voor vermakelijke avond voor jong en oud.

Scratch hoopt de komende jaren vooral wat meer de jongeren te bereiken. Zo zijn ze van plan via social media zoals Twitter en Facebook een jonger publiek aan te trekken. De Jongeren-Scratch is ook een initiatief om toch meer jongeren weer te laten zingen. “Wat we eigenlijk nog heel graag willen is dat er leidse middelbare scholen gaan meedoen aan de Jongerendag”, zegt Ruigt. Hoewel er dit jaar 7 scholen hebben meegedaan, was dat er geen één uit Leiden. “De Jongeren-Scratch is eigenlijk nog relatief jong we zijn vorig jaar pas begonnen dus wellicht zullen er volgend jaar wel leidse scholen meedoen”, hoopt Ruigt.

Opvallend is niet alleen het grote enthousiasme van de organisatoren maar ook van de vrijwilligers en deelnemers. De afgelopen dagen zijn er ruim 5000 mensen in de Sint-Pieter geweest voor het Scratch evenement. Door spontane acties zoals de flashmobs en veel mond op mond reclame hoopt de organisatie uiteindelijk een grote naam op het gebied van dit soort evenementen. Ze willen niet alleen landelijk bekend gaan staan maar zelfs ook internationaal.

Foto: Sarah Wetsteijn

De bibliotheek heeft eenzelfde actie al twee maal eerder uitgevoerd. Ook toen was de actie gekoppeld aan de dag waarop er gestemd zou worden in de bibliotheek. De eerste keer werd de actie uigevoerd bij de landelijke verkiezingen; 70 mensen schreven zich toen in. Ook tijdens de gemeentelijke verkiezingen konden mensen zich inschrijven en drie maanden lang gratis boeken lenen. Bij deze tweede actie schreven ongeveer 25 mensen zich in. De bibliotheek was toen te laat met het inlichten van de pers, waardoor minder mensen op de hoogte waren van de actie. Dit jaar hoopt BplusC meer leden te werven.

Momenteel heeft BplusC in Leiderdorp ongeveer 7300 leden. De actie van de bibliotheek is alleen geldig in Leiderdorp en geldt alleen voor nieuwe leden. Omdat er op de dag van de verkiezingen veel mensen naar de bibliotheek komen om te stemmen, is dat voor BplusC een perfect moment om nieuwe leden te werven. Op deze manier hoopt de bibliotheek meer mensen aan het lezen te krijgen. Na de actie van drie maanden kunnen de mensen alsnog beslissen of ze lid willen blijven.

Foto: Babiche de Koning

Stukafest is een festival waarbij culturele optredens in drie verschillende rondes worden gegeven in studentenkamers in heel Nederland. Het idee, naar aanleiding van een festival in Texel, is voor het eerst in 2001 georganiseerd in Nijmegen. Pas in 2009 is het festival ook in Leiden geïntroduceerd. Volgens PR & secretaris Marleen van Wesel heeft het bestuur van deze derde editie het dit jaar grootser aangepakt dan vorige jaren, met nóg meer optredens dan voorheen.

Het festival is al voor 75 procent uitverkocht, zonder de verkoop van vandaag erbij gerekend. Er is dus haast geboden voor wie nog een kaartje wilt bemachtigen voor het festival. Ondanks dat Spinvis en enkele andere grote bands als The Secret Love Parade en The Black Atlantic al uitverkocht zijn, zijn er nog genoeg andere optredens die zeker de moeite waard zijn. Er zijn nog plaatsen beschikbaar voor Irene Cécile, Miss Molly & Me, Marsha en Maartje Wortel (en enkele anderen).

Tot en met woensdag 23 februari kunnen er van 14:00 tot 16:30 nog kaarten worden gekocht in de foyer van het LAKtheater. Donderdag 17 februari vindt er om 21:30 een extra kaartverkoopmoment plaats in café de Bonte Koe. De allerlaatste kaarten zijn op de avond zelf verkrijgbaar bij het openingsfeest in het Scheltema Complex. Na afloop van de rondes in de studentenkamers vindt er ook nog een groots Stukafeest plaats in de Four Reasons waarbij de 3FM Serious Talent-band Krach speelt. LUF-leden kunnen een vrijkaartje voor het eindfeest afhalen.

Poster van het festival (bron: www.uitnieuws.nl)

Festival Iberia wordt georganiseerd door ArtEcho, een stichting die de relatie tussen Oost en West Europa probeert te verbeteren door middel van culturele evenementen . Het is de eerste keer dat een festival in het teken van Georgië naar Nederland komt. Het festival wordt geopend door Sandra Roelofs, de First lady van Georgië, ook valt het gehele festival onder haar patronage.

De hoofdonderdelen zijn Rustavi: Georgische dans en zang, Strijders tegen de grauwheid: een tentoonstelling van schilderwerk uit de jaren ’50 en het Pastoral waar in samenwerking met Leids Film Festival een aantal filmmeesterstukken worden getoond. Hiernaast worden er nog vele workshops gegeven en is het een kans om de beste Georgische wijnen proeven.

Mocht u geïnteresseerd zijn of meer willen weten over het festival dan kunt u hier het gehele programma vinden en hier waar u kaarten kunt kopen en waar de evenementen zich plaatsvinden.

Foto door Yoshy Wijk

Het Universitaire Cultural Festival van afgelopen zondag was een ware ‘melting pot’. Op dit festival in de Oude UB kregen uitwisselingsstudenten de kans om Nederland met hun cultuur te laten kennismaken. Zodra je de binnenplaats op liep kwam er een golf van nieuwe geuren, geluiden en klederdracht je tegemoet.

Het Cultural Festival is een samenwerking tussen ISNR en Universiteit Leiden en stond dit jaar in het thema Embrace the world. Het festival heeft als doel verschillende culturen dichter bij elkaar te brengen. Op 6 juni vond de vierde editie van het festival plaats.

De binnenplaats van de Oude UB stond vol met stalletjes van verschillende landen van de wereld. Hierop lagen allerlei informatieve foldertjes, traditionele voorwerpen in alle kleuren en maten en de lekkerste hapjes die typerend zijn voor het land van herkomst. Het was de ideale gelegenheid om met uitwisselingsstudenten te praten over hun land en was leuk en interessant voor jong en oud.

Ondanks dat het regende was de sfeer erg goed. Er werd muziek gedraaid afkomstig van de verschillende landen en daarbij werd enthousiast gedanst. De modeshow was een hoogtepunt van de dag en ook de andere shows en workshops, zoals die van de Indonesische dans, waren zeer vermakelijk.

Omdat de Universiteit Leiden 435 jaar bestaat wordt dit gevierd met allerlei activiteiten. Zo is het Universitaire Cultural Festival het begin van de lustrumweek. Van 6 tot 19 juni wordt er vanalles georganiseerd om het te vieren. Hieronder een kaartje met een overzicht wat voor activiteiten er zijn en waar ze te vinden zijn.

De uitslag van de enquêtes geeft een beeld van het aantal bezoeken dat mensen brachten aan culturele voorstellingen en instellingen. Maar het onderzoek gaat ook in op de persoonlijke culturele activiteiten van de ondervraagden. Uit de resultaten blijkt dat ruim vier op de tien Leidenaren zelf een culturele activiteit beoefent. Muziek maken was in alle jaren de nummer één activiteit. Hoewel tekenen/schilderen lang op de tweede plek stond, blijkt uit het onderzoek van 2009 dat fotografie/film onder de Leidenaren wat aan populariteit wint.

Behalve zelf een culturele activiteit uitoefenen, zijn er tal van andere manieren waarop de inwoners van Leiden met cultuur bezig te zijn. Ten tijde van de laatste enquête gaf 80% van de Leidenaren aan in de afgelopen 12 maanden één of meerdere culturele voorzieningen of voorstellingen te hebben bezocht. Uit alle onderzoeken bleek dat naar de film gaan het meest populair is, gevolgd door toneelvoorstellingen en cabaret en kleinkunst.

Opvallend is dat culturele festivals in het laatste onderzoek ook onder culturele voorstellingen en voorzieningen worden genoemd, met een behoorlijk aantal bezoekers. Leiden zelf kent verschillende festivals, waarvan er in 2009 twaalf werden voorgelegd aan de ondervraagden. Ruim de helft van de Leidenaren gaf aan een of meerdere festivals te hebben bezocht. Dit bleek 13% hoger te zijn dan in 2005 (waarvan 9% omdat dit jaar meer festivals zijn onderzocht en 4% vanwege een daadwerkelijke toename in bezoek ).

Te zien is dat lager opgeleiden en 65-plussers relatief minder vaak een cultureel festival bezoeken, en bovendien andere soorten festivals bezoeken. Wat dat betreft is er een overeenkomst te zien met de twee voorgaande bevindingen. Uit het onderzoek van 2009 blijkt namelijk dat jongeren tot 35 jaar en middelbaar/hoogopgeleiden relatief vaker zelf een culturele activiteit beoefenen, en dat jongeren en hoger opgeleiden relatief vaker een culturele voorstelling bezoeken.

Hier lijkt een conclusie te kunnen worden getrokken. Toch blijft het ‘relatief’ en is de vraag of een paar procent verschil genoeg is om te zeggen dat cultuur onder Leidenaren vooral iets voor jonge, hoogopgeleide mensen is. Als het gaat om de ontwikkeling van cultuurparticipatie kan wel worden gesteld dat de cultuurparticipatie over het algemeen, op een paar uitzonderingen na, niet of lichtelijk veranderd is in de afgelopen jaren.

Als er echter wordt gekeken naar het aantal monumenten per vierkante kilometer dan wint Leiden het van andere toeristische trekpleisters. Zowel in totaal aantal monumenten als voor gemeentelijke monumenten en rijksmonumenten.

Een groot aantal bezoekers aan Leiden komt voor de musea. Naturalis is en blijft over de jaren heen het meest bezochte museum, met het Rijksmuseum van Oudheden op twee en de Hortus Botanicus op de derde plaats. De warmste maanden bleken in 2005-2007 de meest populaire maanden om Leiden te bezoeken, maar in 2008 waren opvallend januari-maart het populairst.

(Foto’s via muurgedichten.nl)

Foto’s Lidewij de Gier en Noortje Nederlof, en foto van Afrikaanse kinderen via Flickr van Linda Shaffer, World Resources Institute

Jan Wolkers fotografeert zijn geliefde Annemarie Nauta in de spiegel van hun hotelkamer in Parijs in 1957. © Erven Jan Wolkers

Annemarie Nauta staat model voor Olga in de film ‘Turks fruit’. De in Oegstgeest geboren schrijver en kunstenaar Wolkers schreef de bruisende liefdesbrieven met een waas van erotiek in 1957 vanuit zijn Parijse woning naar de twaalf jaar jongere Annemarie.

Blom vond de brieven in Wolkers huisje op Texel. Hij was daar voor zijn onderzoek voor de biografie over Wolkers die over drie jaar zal verschijnen. De biograaf was voor de dood van Wolkers in 2007 al op de hoogte van de brieven. ,,Wolkers was zelf van plan de brieven uit te geven, maar besloot een jaar voor zijn dood de brieven toch in een roman te verwerken. Dit boek is er echter nooit gekomen.” Blom vond in het Texelse huisje ook een aantal brieven die de negentienjarige Friese Annemarie terug aan haar liefde schreef.

De brieven zijn gebundeld in ´Brieven aan Olga´. Het brievenboek is ingeleid door Onno Blom die aan de hand van gesprekken met Annemarie Nauta, foto´s en tekeningen de liefde tussen Wolkers en Nauta doet herleven:

PS Ik laat mijn brieven niet rondslingeren!! Nog veel meer kussen. Annemarie

Dinsdag 11 mei geeft Onno Blom om 19.30 een lezing over ´Brieven aan Olga´ in Boekhandel Selexyz aan de Breestraat. Kosten: 7,50 euro, studenten: 5 euro.

De Leidse cabaretier Jochem Myjer tijdens een voorstelling. (Bron: Wikimedia, Emiel Ketelaar/FrozenImage)

Met zijn website, die bol staat van beweging en geluid, mocht Myjer zich als genomineerde in international gezelschap bewegen, want ook de Ierse popgroep U2 streed mee om een award in Myjers categorie. De cabaretier reageerde via Twitter op eigen wijze op zijn verlies: “Hip hip hurray for Jim Carrey! Greetings Jochem en Bono!”

Webby 2010 winnaars zijn onder andere de website Flickr.com als beste community website en de New York Times, als beste nieuwssite. Ook de Amerikaanse acteur Brad Pitt viel in de prijzen: hij sleepte met zijn Make It Right Foundation de award voor ‘beste activistensite’ in de wacht.

De uitreiking van de onderscheidingen vindt plaats op 14 juni in New York. Een uitgebreide dankspeech hoeven de awardwinnaars in ieder geval niet te schrijven: de speech van een Webby winnaar mag niet langer zijn dan vijf woorden.

Hieronder vindt u een indruk van Schrijver en zijn kunstwerken, verweven met de kunst van andere kunstenaars van Galerie de Pieter.

Liefde en erotiek heeft in de kunst en literatuur altijd een grote rol gespeeld, en doet dit nu nog. De Universiteitsbibliotheek heeft een grote collectie boeken en prenten met dit onderwerp. De tentoonstelling is gericht uit werken uit de 16e en 17e eeuw, de tijd waarin tal van liedboeken en embleembundels gewijd werden aan de liefde, waarin mythologische taferelen duizenden prenten bevolkten en waarin Bijbelse figuren vaak verleidelijker waren dan de meeste pin-up modellen vandaag de dag. De tentoonstelling is tot stand gekomen door een lezing eerder gegeven aan de sponsoren voor de nieuwe ruimte.

De tentoonstelling varieert van prenten van o.a. Rembrandt tot liedboeken van Bredero en tekeningen van Lucas van Leyden tot een autograaf handschrift van Joost van den Vondel. Dit alles is samengesteld door Olga van Marion, historisch letterkundige, en Jef Schaeps, werkzaam bij de Universiteit Leiden conservator van prenten en tekeningen. Schaeps was verantwoordelijk voor de prenten en tekeningen en Van Marion zocht passende teksten hierbij. “Vooral liefdesliedjes waren erg in trek en in Nederland was dit vooral heel populair”, verteld Schaeps.

Een groot voorbeeld op het gebied van liefde en erotiek was dichter Ovidius met zijn Metamorfosen. In dit werk over de verandering van de wereld vanaf de oertijd worden de Grieks-Romeinse goden als mensen neergezet, die vele veranderingen kunnen ondergaan, metamorfosen. In de verhalen gaat het over liefde, verraad, haat, overspel, jaloezie en wraak, niet alleen over de liefde dus, maar over alles wat daarbij komt kijken.

De liedjes van de Nederlandse dichter Bredero, had ook een opvoedkundige taak. Jonge mensen leerden hoe ze zich beter wel en zeker niet moesten gedragen door liedjes waarin dat werd beschreven. Dit leverde gesprekstof op tijdens afspraken tussen jongeren in die tijd. Bij deze afspraken namen ze liedboekjes mee, in handig, klein formaat. “Deze liedboekjes hoorde voor een deel ook tot de hofmakerij”, aldus Schaeps, “in die tijd werden er liederen voorgedragen, nu nemen ze je mee naar een club.”

Veel van de tentoongestelde prenten zijn van toepassing op een Bijbelverhaal. Er werd dus veel inspiratie gehaald uit erotische verhalen uit de bijbel. Het eerste en misschien wel bekendste voorbeeld is een prenttekening van Adam en Eva, waarin Eva erotisch is afgebeeld met een appel in haar hand. Maar ook andere verhalen zorgde voor veel inspiratie. Van Potifars vrouw die Jozef wilde verleiden tot Lot die zijn 2 dochters bezwangerd.

In de 16e en 17e eeuw kreeg het protestantisme steeds meer voet aan de grond. De kerk was tegen deze verbeeldingen van Bijbelverhalen. Doordat kerk en staat gescheiden waren, konden kunstenaar toch hun gang gaan. Er zijn altijd spanningen geweest tussen wat officieel mocht en de vrijheid die kunstenaars namen. Een goed voorbeeld hiervan is dichter Matthijs van de Merwede, hij heeft een roman gemaakt over allerlei vrijpartijen die hij in Rome had meegemaakt, beschreven tot in de kleine details. Het boek werd officieel verboden, maar werd, in het geheim, een bestseller.

Volgens Jef Schaeps, een van de organisatoren was de opening een succes, met ondanks de tentamenweek een bezoekersaantal van ongeveer 250 man. Er werden goede reacties ontvangen. Een van de bezoekers noemde het wonderbaarlijk hoeveel schatten de universiteit bezit. “In het museumweekend hadden we helaas last van concurrentie”, zegt Schaeps. Ook nu lopen er regelmatig mensen binnen om even een kijkje te nemen.

De bijzondere documenten die hier te vinden zijn, zijn bijna allemaal eigendom van de Universiteits Bibliotheek. Schaeps zegt hierover: “Heel bijzonder vind ik toch wel de tekeningen van Rembrandt en Bartholomeus Pranger, maar ook de bijbel uit 1480 is een mooi exemplaar.” Deze bijbel is de eerste geillustreerde versie en gelde als standaard voor alle verder uitgaven. De Bijbel is bezit van een onafhankelijk instituut, waar de universiteitsbibliotheek nauwe contacten mee heeft.

Het is zeker de moeite waard om even langs te komen, in korte tijd krijg je een goede indruk van verhalen en tekeningen uit die periode. De tentoonstelling is tot 2 mei te bezichtigen en kost niks. De openingstijden zijn gelijk aan die van de UB.

Het is repetitieweekend en het Augustijns Theater zal de nieuwste voorstelling ‘Moulin Rouge’ voor het eerst in haar geheel doorlopen. Meer dan vijftig enthousiastelingen hebben zich de afgelopen maanden ingezet voor de musical, waarvan een groot deel nu aanwezig is. Regisseuse Toi van Gelder is erg tevreden met de groep: ‘Iedereen is gemotiveerd en wil zich inzetten. Ik wil met hen proberen een voorstelling van hoog niveau te produceren, beter dan wat je doorgaans van een groep studenten verwacht.’

Talent
Het gezelschap bestaat sinds 2008 en is een zogenaamde ‘sub’ van de Leidse studentenvereniging Augustinus. Iedereen die zich aansluit bij deze subvereniging heeft een gedeelde interesse: theater. Het begon allemaal met de musical ‘Chicago’, twee jaar geleden georganiseerd ter ere van het 23ste lustrum van Augustinus. De voorstelling was een daverend succes en het idee voor een heus theatergezelschap was geboren. Marije van Rest is een van de initiatiefnemers en is nu voorzitter van het Augustiijns Theater: ‘Er is veel talent aanwezig onder studenten, waar in Leiden helaas maar weinig mee werd gedaan. Je kon alleen je ei kwijt bij kleine toneelclubjes, die afentoe op de eigen vereniging iets opvoerden. De kans om mee te spelen in een grote productie kreeg je maar zelden. Met het Augustijns Theater brengen we daar verandering in.’

Het gezelschap zorgt voor veel afwisseling. Zo werd in 2009 de Griekse tragedie ‘Antigone’ opgevoerd, wat voor veel studenten een eerste kennismaking met toneel was. Zangtalenten verenigden zich daarnaast in de Showzanggroep en kregen de kans om meerdere malen op te treden. Dit jaar gaat alle aandacht naar de musical Moulin Rouge, waarin zowel de dans-, zang- als toneelliefhebbers hun aandeel hebben. Ook het muzikale talent wordt niet vergeten: bij de musical hoort een professionele band, compleet met dirigent. ‘Deze veelzijdigheid is een belangrijk kenmerk van het Augustijns Theater. We willen iedereen de kans geven zijn of haar talent te benutten en doen het liefst producties waar zo veel mogelijk studenten aan mee kunnen werken’, vertelt Van Rest.

Tot in de vroege uurtjes
Er zit behoorlijk wat werk in een dergelijke voorstelling. Ruim een half jaar lang zijn de bestuursleden van het gezelschap samen met het aangewezen productieteam druk in de weer met de voorbereidingen. Ellen Berkhout, die naast productieleider ook regie-assistent van de musical Moulin Rouge is, vertelt: ‘Als het stuk eenmaal gekozen is, wordt er een commissie aangewezen die zich met het script gaat bezighouden. Daarnaast zoeken we professionele begeleiding, zoals een regisseur en een zangcoach, om de boel in goede banen te leiden. Na de audities houden we algemene repetities en krijgt iedereen de kans te laten zien wat hij of zij kan, zodat de rollen eerlijk verdeeld kunnen worden. Voor een musical als deze zijn we vervolgens zeker negen maanden aan het oefenen.’

En al die uren oefenen, dat schept een band. Want naast de gedeelde passie voor theater ontstaan er ook vriendschappen en vormt de cast inmiddels een hechte groep. Regisseuse Toi van Gelder vind dat een mooie kant van theater maken: ‘Het is heel belangrijk dat we naast het harde werken ook plezier maken. Er moet gelachen worden en iedereen moet het naar zijn zin hebben’. De wekelijkse repetities worden dan ook regelmatig afgesloten met een borrel, die tot in de vroege uurtjes kan duren.

Bombarie
‘Moulin Rouge belooft een groot spektakel te worden’, vertelt hoofdrolspeelster Heleen Verviers enthousiast. ‘Veel bombarie, knallende kleuren, te gekke dans…ik hoop dat de mensen hun ogen uit zullen kijken.’ Het verhaal gaat over de courtisane Satine, de ster van de Parijse nachtclub ‘Moulin Rouge’. Ze wordt verliefd op de arme schrijver Christian, die haar hart weet te veroveren met zijn dichtkunst. Een jaloerse hertog en slopende ziekte staan hun liefde echter in de weg…

Op 2, 3 en 4 juni zullen de studenten de musical opvoeren in het LAK-theater. Vanaf begin mei kunnen de kaarten besteld worden op de website www.augustijnstheater.nl.

www.recordstoreday.nl

Record Store Day is een initiatief uit Amerika, dat in 2008 voor het eerst werd gehouden. Vorig jaar hebben er een paar zaken in Nederland voorzichtig meegedaan. “Toen hadden we Moke in de winkel,” vertelt Menno Nieuwenburg (30) van Plato. “Sommige mensen kwamen al vroeg in de morgen, zodat ze vooraan konden staan.” Dit jaar doen er ruim 60 onafhankelijke platenzaken mee.

Kraak en Smaak
Plato is weer van de partij, en Velvet Music doet ook mee dit jaar. Er komen bandjes in de winkels optreden, er zijn exclusieve vinylplaten te koop, en in sommige winkels worden er ook workshops, loterijen en popquizzen gehouden. “Bij ons komen Kraak en Smaak een set draaien”, vertelt Jurre Zwinkels (23) van Velvet Music. “Bovendien komt Nico Dijkshoorn gedichten voordragen, die waarschijnlijk over muziek en Velvet Music gaan.”

De zaken mochten ook zelf bandjes voordragen. Zwinkels: “We hebben de Leidse band Glossy Jesus gevraagd om op te treden. Die vind ik zelf erg veelbelovend.” Velvet Music houdt ook een loterij. Bij aankoop van een product wordt er een lotnummer op de kassabon gezet, en kan het aankoopbedrag terug worden gewonnen.

Plato begint vrijdagavond al met feestvieren met Sven Hammond Soul. “Zaterdag krijgen we Bettie Serveert en Arthur Adam. Een Leidse band lukte helaas niet, maar Bettie Serveert is al genoeg voor ons,” zegt Nieuwenburg.

Lennon
Naast de optredens zijn er exclusieve, eenmalige vinyl en CD uitgaven te koop, waaronder Bruce Springsteen, Babyshambles en John Lennon. Nieuwenburg: “Er bellen al veel mensen of ze een special release plaat kunnen reserveren, vooral naar die van Bruce Springsteen wordt veel gevraagd. Maar we doen niet aan reserveren. Bij zulke collector’s items geldt: wie het eerst komt, die het eerst maalt.” De meest exclusieve is toch wel de Singles Bag van John Lennon. Daarvan zijn er maar een paar duizend gemaakt, en Velvet Music heeft er een paar om te verkopen: “We hebben er 5, waar we enorm gelukkig mee zijn,” aldus Zwinkels.

Bij aankoop van een product krijgt men ook een exclusieve Record Store Day CD gratis. Daarop staan nummers van aanstormend talent die optreden op de dag van de muziek.

Impuls
Maar waarom is zo’n initiatief nodig? Zwinkels: “De muziekindustrie heel anders dan vroeger. Mensen doen minder impulsaankopen: ze doen eerst ‘onderzoek’ naar een bepaalde band of een bepaald liedje op internet, en downloaden het dan. Tegenwoordig komen er vooral echte muziekliefhebbers naar onafhankelijke platenzaken. Zij willen iets in hun handen hebben, het hoesje bekijken.” Record Store Day moet daarom ook vooral meer mensen naar de platenzaken lokken. Nieuwenburg: “Het leuke is dat de muziek echt naar je toekomt. Het staat veel dichterbij in een platenzaak. De sfeer is intiemer.”

Velvet Band
Record Store Day is een dag gewijd aan muziek en de verkopers ervan. Daarom hebben de medewerkers van Velvet Music speciaal voor deze dag de Velvet Band opgericht. “We gaan allerlei covers spelen”, zegt Zwinkels. “We hebben nog maar één keer geoefend, maar ik denk dat ’t wel goed gaat komen.”
Nieuwenburg: “We gaan gewoon genieten van een hapje en een drankje, en natuurlijk van de muziek; daar draait het uiteindelijk om.”

Foto door Helena Yacoubi

De echte grote show was met de paasdagen. Toen kreeg de Hortus botanicus Leiden allerlei inzendingen van collega-tuinen in het buitenland en de Nederlandse orchideeën vereniging. Die hebben er maar vier dagen gestaan. Desondanks bleven de bezoekers de dagen erna nog steeds in grote aantallen binnenstromen voor de collectie van de Hortus zelf. De grootste trots van Orchiade 2010 was de Pyroglossum, letterlijk vertaald: de Vlammende Tong. Van dit piepklein orchideetje afkomstig uit Nieuw-Guinea, zijn er momenteel maar 2 exemplaren bekend.

De tentoonstelling was vooral voor de botanische liefhebber erg interessant. “Je ziet dat er continu mensen langslopen. Op een normale dag is dat beduidend minder”, zegt een verantwoordelijke van de Hortus, “we mogen dan ook spreken van een groot succes!” Ook de reacties van bezoekers zijn erg positief: “Ik vind het ontzettend mooi”, zegt Hanna, “ik kom zeker een keertje terug!”

De Hortus Botanicus Leiden houdt regelmatig een tentoonstelling voor liefhebbers van bloemenpracht. Zo werden er in het voorjaar amarillo’s tentoongesteld en in de zomer komt er een show met vleesetende planten. Waarschijnlijk is de eerstvolgende tentoonstelling in het voorjaar want dan zijn de meeste soorten in bloei en dan is er ook het meeste te zien.

Opnamen op de Oude Vest

Het Geheim gaat over de achtjarige Ben die onder de indruk raakt van het goochelen. Het is vooral de grote verdwijntruc die hem fascineert. Wanneer hij echter zelf zijn vriendinnetje Sylvie laat verdwijnen, leidt dit tot grote opschudding waardoor het leven van Ben en zijn familie op zijn kop wordt gezet.

Voor de opnames van de film werd de Oude Vest afgezet en het gebied rondom de Leidsche Schouwburg met sneeuw bedekt. Van te voren hadden buurtbewoners rondom de Schouwburg al een brief op de mat gekregen waarin de opnames van Het Geheim werden aangekondigd en waarin verontschuldigd werd voor eventuele overlast. Op de dag van de opnamen konden omwonenden zien hoe op de set ouders met kinderen de Schouwburg in- en uit moesten lopen. Ook Theo Maassen was aanwezig.

Het Geheim wordt door Joram Lürsen geregisseerd, die onder andere ook Alles is Liefde en In Oranje op zijn naam heeft staan. Daan Schuurmans vervult de rol van illusionist Hans Smid, Theo Maassen en Chantal Janzen zullen verschijnen als de ouders van Ben. Illusionist Hans Klok is ook aanwezig bij de opnames om er persoonlijk op toe zien dat de goocheltrucs geloofwaardig overkomen. Klok vervult daarnaast een bijrol.

Verwacht wordt dat Het Geheim vanaf eind 2010 in de Nederlandse bioscopen te zien zal zijn.

Het idee om kinderen voor kinderen liedjes te gaan coveren in een andere stijl werd geboren op een wilde drie oktober avond zo’n 4 jaar geleden. Bedenker van dit plan Jan Woes en medeoprichter Jan Kleine Koosjer, zochten een stel bandleden bij elkaar en Kinderen tegen Kinderen was een feit. Bestaande uit Jan Woes (bas),Jan Kleine Koosjer ( zang), Jan Gaspard ( zang), Jan Palynn (zang), Jan petit Jean (gitaar), Jan Jan Jorn ( gitaar & toetsen), Jan Hendrik (drums), Jan Petertje (gitaar) is Kinderen tegen Kinderen compleet.

”Onze muziekstijl gaat van salsa tot metal met een likje punkrock er door, wij noemen dit kindercore.” Aldus zanger Jan Kleine Koosjer. Deze bijzondere mix is ook buiten Leiden opgevallen, zo heeft de bekende radio DJ Giel Beelen de band in 2008 in zijn studio laten optreden om hun cover van ‘Ik ben toch zeker Sinterklaas niet’ ten gehore te brengen. En vorige week hadden de Leidse jongens zelfs hun presentatie van hun eerste cd Neverkind bij het ochtendprogramma van Giel Beelen, ook hierbij mochten ze enkele liedjes live spelen. Dj Beelen was hier zo enthousiast over dat hij afgelopen donderdag bij De Wereld Draait Door de aandacht vestigde op Kinderen tegen Kinderen. Naar zijn zeggen is de band ; ‘Echt super te gek.’ Mathijs van Nieuwkerk was enigszins overdonderd door de muziek van Kinderen tegen Kinderen en kon alleen een verbijsterd ‘Godsallemachtig’ uitbrengen.

Dat één minuut airtime bij ‘de wereld draait door’ een grote impact heeft blijkt uit het feit dat direct na deze uitzending er zo’n 200 cd’s zijn besteld op de site van de band.

Kinderen tegen Kinderen doneert al het geld dat ze verdienen aan goede doelen. Jan Kleine Koosjer vertelt hoe dit tot stand is gekomen : ‘ Kinderen voor Kinderen (KvK) steunt ook goede doelen, de liedjes zijn allemaal gebaseerd op brieven die door kinderen geschreven zijn, het geld dat het kinderkoor verdient door de verkoop van cd’s en optredens doneren zij allemaal. Omdat wij de teksten en de hoofdmelodieën van KvK gebruiken en verder ook vaak stukjes uit bestaande nummers gebruiken van andere bands leek het ons een goed idee om ook al het verdiende geld te doneren.’

De doelen die Kinderen tegen Kinderen steunt zijn zeer verschillend, wat begon met ludieke donaties, zoals de Abortusboot en Durex (tégen kinderen) werd later serieuzer. Jan Kleine Koosjer : ‘We steunen bekende doelen als Amnesty International of Kika, maar als we in kleine tenten spelen dan vragen we ook vaak of ze daar een goed doel weten waar we onze gage aan kunnen doneren.’ Zo heeft de band bijvoorbeeld 200 euro gedoneerd om de Sinterklaasintocht in het dorp Nieuwkoop mogelijk te maken.

De grote droom van Kinderen tegen Kinderen is om zo veel mogelijk mooie shows te spelen, zo veel mogelijk goede doelen te steunen én om uiteindelijk in een grote tent op Lowlands te staan. Op deze laatste droom hebben ze vorig jaar al een klein voorproefje genomen, ze improviseerden optredens overal op de campings van Lowlands en dat stond garant voor veel positieve reacties en wederom media aandacht. En ook dit jaar lijkt de droom van een optreden op dit festival dichterbij te komen. Amnesty International, die al bekend is met de band vanwege hun donaties, heeft ze gevraagd om zowel op Pinkpop en op Lowlands te spelen bij de Amnesty stand. Of dit doorgaat hoort de band deze week. Kortom Kinderen tegen Kinderen gaat hard.

Naast gratis toegang bieden Leidse musea bezoekers een speciaal programma met bijzondere activiteiten aan. Museum Boerhaave staat dit Museumweekend in het teken van de tentoonstelling ‘NewtonMania’. Er worden gratis rondleidingen gegeven waarin het succes van de verspreiding van de ideeën van Newton in Nederlands wordt toegelicht. Het Volkenkundig Museum vertoont de film ‘The Year Zero’ van Wiek Lenssen.

Ook het Stedelijk Museum De Lakenhal geeft zaterdagmiddag een gratis rondleiding door het museum. Op zondag kunnen bezoekers gratis op de foto met hun favoriete verzamelobject en aanschuiven bij de Leidse Salon. Dit zijn live talkshows over de wereld van de kunst, wetenschap en politiek met bekende gasten. De presentatie is in handen van Onno Blom.

Het Museumweekend is een initiatief van de Nederlandse Museumvereniging. Jaarlijks doen meer dan 500 Nederlandse musea mee aan dit grote culturele evenement in het voorjaar. Net als vorig jaar is het motto van het Museumweekend 2010: “Laat je verleiden.” Vorig jaar sloeg de campagne (‘Laat je verleiden door een museumstuk’) goed aan.

De filmquiz is in volle gang in het Theater Café.

De quiz begon om acht uur en het café was stampend vol. Veertien teams hadden zich verdeeld over de verschillende tafels in de dampende kroeg. Naast een aantal nieuwe teams, waren er ook veel vaste teams afgekomen op het jaarlijks terugkerende evenement. Illustere namen als El Topo, Thunderbox , George waar ben je? en Night of the Day of the Dawn of the Bride of the Living Death waren wederom vertegenwoordigd. Het grote ontbrekende team was The Toxic Knights, maar die mochten de eerste editie van de serie quizzen organiseren en zaten dus aan de bar met de microfoon en hun boekwerk met vragen.

The Toxic Knights
De laatste vier jaar werden de quizzen bedacht en gepresenteerd door de organisatie achter het festival, maar dit jaar mogen de teams die al jaren meespelen een eigen quiz schrijven en presenteren. Het is niet toevallig dat The Toxic Knights de eerste quiz kregen toebedeeld. “Wij hebben al drie filmquizzen georganiseerd in het café Meneer Jansen, dus het Leids Film Festival had aan ons gevraagd om hun eerste quiz van 2010 te maken”, vertelt Niels Bierman.

Het komende half jaar zal Bierman, samen met teamgenoten Maxim Arnoldy en Hans Lardee, ook de scores bijhouden, zodat er in oktober een winnaar kan worden gekroond. Het te kloppen team is El Topo. Zij hebben alle voorgaande edities gewonnen en begonnen ook deze avond weer sterk. Halverwege de quiz stonden ze tweede, met slechts één punt minder als de koploper Thunderbox. Deze tussenstand was opgemaakt na vier rondes. In totaal waren er acht.

Creatieve hoogstandjes
Traditioneel bevatten beide helften in ieder geval een plaatjes- en een muziekronde. Eigenlijk begon deze avond niet met de openingsvraag, maar met een A4-tje gevuld met tien babyfoto’s van filmsterren. De twee helften beginnen namelijk altijd met een plaatjesronde, zodat je tijdens de andere drie rondes kan overleggen over de juiste antwoorden, want de creatieve hoogstandjes van de afgelopen jaren hebben wel bewezen dat het lang niet altijd duidelijk is wie of wat er wordt afgebeeld.

“Gelukkig kun je deze keer aan de stijl van de babyfoto’s zien, wanneer ze ongeveer zijn genomen”, vertelt Lucas de Looij van The Dharma Initiative, maar dit weerhield zijn team er niet van om een ogenschijnlijk duidelijke kinderfoto van Angelina Jolie, eerst te omschrijven als Natalie Portman en in tweede instantie, tijdens het nalopen van de vragen aan het eind van de ronde, als Hilary Swank. ”Die lippen mensen, het is duidelijk te zien aan die lippen”, roepen Bierman en Lardee in koor terwijl ze de antwoorden met de zaal doornemen.

Gezellige bedoeling
Aan het eind van elke ronde worden de antwoordformulieren opgehaald door de drie organisatoren. Dit gaat geregeld gepaard met enige ergernis van het desbetreffende team dat nog midden in overleg zit. “Soms moet ik de antwoordformulieren letterlijk uit hun handen rukken”, vertelt Arnoldy, terwijl hij een aantal gescheurde exemplaren laat zien. Natuurlijk blijft het allemaal een gezellige bedoeling en er is maar één echte regel: “Telefoons en andere multimedia apparaten zijn verboden. Wordt je gesnapt, dan moet je een rondje voor de hele zaak betalen”, vertelt Lardee enigszins grappend aan de zaal, nadat er een telefoon is afgegaan.

Dolfijnengeluid
Na de babyfoto’s kwamen er twee rondes met algemene vragen over allerlei zaken uit de rijke filmgeschiedenis, terwijl de barman schalen met popcorn over de verschillende tafels verdeelde. “Hoe heet de documentaire die het filmproces van Apocalypse Now heeft vastgelegd?” was één van de makkelijkere vragen tijdens deze rondes. Na dit serieuze gedeelte was de tijd aangebroken voor de eerste geluidsronde.

Er werden tien fragmenten met samples uit verschillende niet-Engelse films afgespeeld. Het was de bedoeling dat je zowel de film als de daarin gesproken taal moest raden. Ponyo en het Japans en Daywatch en het Russisch kwamen voorbij, maar vooral het dolfijnengeluid uit de documentaire The Cove leverde de nodige hilariteit op. Een vervelende bijkomstigheid was dat het schelle gepiep van de dolfijnen de versterker bijna had opgeblazen, maar na vijf minuten knutselen deed het geluid het gelukkig weer en kon de quiz zich vervolgen.

You can be my wingman anytime
Na de pauze volgden er weer vier rondes met eenzelfde structuur. De plaatjesronde was een combinatie van filmstills en quotes. De foto van Harvey Milk die met zijn toekomstige moordenaar Dan White praat uit de film Milk, met daarbij de quote ‘You can be my wingman anytime’ uit Top Gun was goed voor veel gelach. De verschillende foto’s werden weer aandachtig bestudeerd, terwijl de quiz doorging met een ronde algemene vragen die vooral betrekking hadden op politiek en film.

Na de nodige vragen over Arnold Schwarzenegger en Oliver Stone was het tijd voor ronde zeven. ‘Everyone’s a critic’ was het thema en er werden tien stukjes uit verschillende filmrecensies voorgelezen. Vooral de woordspelingen moesten de teams op de goede weg wijzen. “Het is Irréversible”, roept De Looij tegen zijn teamgenoten. “Ik weet het zeker, want de recensent gebruikt het woord onontkoombaar”. Na de antwoorden blijkt hij de juiste gedachtegang te hebben gevolgd.

Heart of Darkness
De laatste ronde is traditioneel gereserveerd voor soundtracks. Het thema was deze keer musicals en er was een lijst van tien nummers samengesteld die de gehele filmgeschiedenis omvatte, waaronder Top Hat met Fred Astaire die zijn versie van Cheek to Cheek zingt, maar ook de nieuwste Disney film The Princess and the Frog en zijn New Orleans jazzmuziek. Volgens El Topo was deze ronde een inkoppertje. Ze maken hun favorieten rol dan ook waar en hebben de eerste filmquiz van 2010 op hun naam geschreven.

Volgende maand vindt de tweede editie plaats. Iedereen die zonder hulpmiddel wist dat Haim en Feldman samen in negen films hebben gespeeld en dat hun eerste gezamenlijke film The Lost Boys was en dat Heart of Darkness de documentaire over Apocalypse Now is, kan zich nu aanmelden op website van het Leids Film Festival.

Nicoline Bleichrodt-Bloemendaal en haar winnende foto

Bekende Leidse gebouwen zoals het stadshuis en de Hooglandse Kerk, maar ook de rokende E-on schoorsteen maken deel uit van de foto’s in de expositie. De lucht verschilt: ‘s Avonds of ’s ochtendsvroeg, met donkere wolken, een zomerse lucht of tijdens Oud en Nieuw. De twintig foto’s zijn verspreid over het restaurant dat vol zit met deelnemers, familieleden, juryleden en medewerkers van de gemeente Leiden. Fotograaf en juryvoorzitter Hielco Kuipers vóór de bekendmaking van de winnaar: “Het niveau lag erg hoog.”

De tweede prijs gaat naar Hans van Egdom met zijn foto van de Rembrandtbrug. Volgens de vijfkoppige jury heeft de fotograaf “bijna geschilderd met zijn camera.” Nicoline Bleichrodt-Bloemendaal (35) heeft de eerste prijs gewonnen met haar foto van een meeuw op een gebouw met daarop de Leidse sleutels afgebeeld. De achtergrond is een strakblauwe lucht. De jury oordeelt dat “de foto van Nicoline Bleichrodt spannend is van lijnenspel, mooi is gecomposeerd en haarscherp is gefotografeerd.”

Bleichrodt-Bloemendaal is amateurfotografe. De meeuw zag ze toevallig zitten en ze had de foto niet speciaal voor de wedstrijd gemaakt, “Maar met de sleutels van Leiden erop vond ik hem wel geschikt als inzending.” Op welk Leids gebouw de meeuw zich bevindt, weet ze niet meer. De prijs voor de eerste plek – geheimgehouden tot het laatste moment – is een ballonvaart voor twee personen: “Ik heb er erg veel zin in, maar ik vind het wel spannend.”

De deelnemers van de wedstrijd

Een drietal foto’s hebben een eervolle vermelding gekregen, maar komen niet in aanmerking voor een prijs omdat ze niet voldeden aan de eis een herkenbaar beeld van Leiden te tonen. In totaal hebben zestig (amateur) fotografen zo’n 170 foto’s ingestuurd voor de wedstrijd van Leidse Luchtwerken.

Dit is niet de eerste gemeentelijke campagne voor schone lucht. Sinds oktober 2008 worden er culturele evenementen georganiseerd onder de naam ‘De Leidse Luchtwerken’. Het doel is aandacht te vragen en mensen bewust te maken van het belang van schone lucht. “Met deze fotowedstrijd willen we een beroep doen op de creativiteit van de Leidenaar.” Aldus Inge Prevoo van de gemeente. Prevoo ziet de evenementen als een succes. In 2009 trok de Vehiculus Qnalpodii, een boom gemaakt van auto-uitlaten gemaakt door het Kunst Uitschot Team veel bezoekers naar de Hortus Botanicus.

Rien Nagtegaal van de gemeente Leiden in zijn toespraak: “Schone lucht wordt door het gemeentebestuur erg belangrijk gevonden.” Zo de binnenstad vanaf begin dit jaar een milieuzone voor vrachtwagens; alleen schone vrachtwagens zijn toegestaan. Toch hoeven Leidenaren zich niet zoveel zorgen te maken over de lucht die ze inademen: “Leidenaren stoten de minste hoeveelheid koolstofdioxide uit van Nederland,” aldus Rien Nagtegaal in zijn toespraak. Inge Prevoo, ook van de gemeente, verklaart de relatief lage uitstoot doordat Leiden geen autostad is “Het is hier handiger om te lopen of met de fiets te gaan.”. Een komend evenement van Leidse Luchtwerken is dan ook een fietsroute, genaamd ‘Luchtfietsen’.

De expositie is nog tot 30 april te bezichtigen in Koetshuis de Burcht.

De organisatie van het LFF (Foto: Coen Bastiaanssen)

Sinds 2006 worden er elk jaar tijdens dit festival van 26 tot 31 oktober op verschillende locaties in Leiden 150 grote voorpremières en nieuwe films uit onder meer Rusland en Japan vertoond. Daarnaast zullen de films van het LFF in haar lustrumjaar weer bij jaarlijkse culturele evenementen in Leiden zoals de Museumnacht, LFF Summer Special, Werfpop en het Georgisch Film Festival te zien zijn.

Door het brede en originele jaarprogramma is het bezoekersaantal jaarlijks met ruim 2.000 toegenomen. Daarbij komen nog de 3.000 bezoekers van evenementen door het jaar heen. De verwachting is dat het aantal bezoekers van ruim 12.000 in 2009 ook dit jaar ruim zal worden overschreden. ‘We werken voor deze lustrumeditie extra hard om nog meer bezoekers binnen te halen,’ zegt Fennema.

Naast speciale filmprogramma’s als ‘Panorama’, ‘Artists & Cinema’ en ‘Hollandse Nieuwe’ en vertoningen van premières van een groot aantal internationale films, organiseert het Leids Film Festival exposities, discussies en lezingen om het medium film op een zo breed mogelijke manier te presenteren. Zo gaf voorafgaande aan de LFF-regular afgelopen zondag 28 maart de Leidse historicus en voorzitter van de Historische Vereniging Oud Leiden, Prof. Hans Blom, een lezing over de Jodenvervolging in Leiden.

Fennema is erg enthousiast ook dit jaar weer mee te werken aan de organisatie. ‘We zijn nu nog druk bezig met het programma voor de komende editie. We zullen ons qua PR meer gaan focussen op nationaal bereik. Heel Nederland mag immers weten dat er in Leiden een gezellig filmfestival bestaat met films voor ieder wat wils!’

De bakfietstafel met Pepijn Smit (r) en Resi van der Ploeg (l)

De aftrap van het w.v.v.t.t.k. – De Tafel van Leiden project vond zaterdagmiddag plaats in het Scheltemacomplex. Smit introduceerde de fiets en zijn eerste tafelgast: Resi van der Ploeg. Zei vertelde hoe zei als kind haar amandelen moest laten knippen in het Sint Elisabeth Ziekenhuis. Na haar verhaal verzorgde Van der Ploeg de opening door de fietsband van de bakfiets op te pompen.

Smit is geboren in Zoeterwoude en wilde na zijn studie aan de Amsterdamse Theaterschool weer komen wonen in die regio. Maar: “Ik moest me niet opsluiten in een zolderkamer.” Smit wilde weten wat er op straat leeft in Leiden en kwam zodoende met het idee van de bakfiets. “Hoe krijg je de mensen aan tafel? Met een tafel. En hoe maak je dat mobiel? Met een bakfiets.”

Elke ochtend begint Smit op het Stationsplein en gaat van daaruit naar de plek waar het zojuist verzamelde verhaal zich heeft afgespeeld. Overdag typt hij de verhalen uit op een ouderwetse typemachine en ’s avonds verwerkt hij de verhalen verder en plaats ze op zijn website.

Thea Jitta, via www.theajitta.nl

Zo’n tien jaar geleden begon Thea Jitta met beeldhouwen. Twee jaar terug werden enkele van haar beelden geveild, de opbrengst ging naar een kindertehuis in India. Gewoonlijk wordt haar werk vooral dankzij mond-tot-mondreclame verkocht, maar deze week komt daar even verandering in: in het oude postkantoor aan de Voorstraat in Voorschoten presenteert ze haar werk, samen met schilder Hans Spiegeler en sieradenmaakster Rina van Lierop. Dertig procent van de opbrengst gaat naar Stichting Villa Joep.

Is beeldhouwen uw hobby of uw beroep?
“In feite is het mijn hobby. Ik ben nooit naar de kunstacademie geweest – helaas waren mijn ouders daar vroeger tegen – maar ik heb wel lessen gevolgd bij diverse professionele beeldhouwers. Ik ben bijna dagelijks bezig met beeldhouwen en ik verkoop ook regelmatig wat, daardoor is het toch een beetje mijn beroep geworden.”

Wat voor beelden maakt u eigenlijk?
“De beelden die ik maak, zijn meestal abstract. Van te voren bedenk ik bijna nooit wat ik ga maken, dat komt tijdens het beeldhouwen vanzelf. Soms weet ik het even niet meer en dan laat ik een blok steen een tijdje liggen of ik hak er heel rigoureus een stuk vanaf, en dan komt er wel wat tevoorschijn. Wanneer het beeld uiteindelijk is zoals ik het wil, zou ik het nooit diezelfde dag kunnen verkopen, vanwege de emotionele band. Hoe groter het gevecht was, hoe sterker die band is. Een voorbeeld hiervan is het beeld van de mus. Na dagen van twijfel verscheen ineens dat kopje. Het is dan belangrijk dat ik weet dat de koper het beeld mooi vindt.”

Waarom houdt u deze expositie?
“Stichting Villa Joep zamelt geld in voor onderzoek naar neuroblastoom kinderkanker. De oprichters van deze stichting wonen bij mij om de hoek, daarom ligt het voor de hand dat ik ze op deze manier graag wil helpen. Daarnaast ben ik natuurlijk erg benieuwd naar de reacties van bezoekers. Dit geldt ook voor Rina van Lierop. Hans Spiegeler was vooral erg enthousiast vanwege de expositieruimte. Dit vroegere postkantoor is een prachtig monumentaal pand met heel veel ruimte aan de muren. Ook de lichtval is erg mooi hier, zodat de schilderijen goed tot hun recht komen.”

Hebt u de beelden die hier staan speciaal hiervoor gemaakt?
“Nee, zeker niet. Beeldhouwen doe ik altijd, dus dit zijn gewoon de beelden die ik de afgelopen tijd gemaakt heb. Het is wel grappig dat de beelden hier veel meer aandacht krijgen dan thuis. Wanneer ze bij mij thuis staan, horen ze gewoon bij het interieur en vallen ze niet op. Eerder stonden ook al beelden van mij bij een kapsalon en bij een keukenstudio, maar ook daar zag niemand ze.”

Hoe vonden u en de andere twee kunstenaars elkaar? Wat heeft u met hen gemeen?
“Rina van Lierop is mijn overbuurvrouw. Natuurlijk kom je elkaar dan wel eens op straat tegen en we wisten van elkaar dat we creatief bezig waren. We vonden het ook allebei lastig om met de commerciële kant daarvan om te gaan, daarom is deze expositie zo ideaal. Hans Spiegeler is de man van een goede vriendin. Hans zelf ken ik niet zo goed, daarom vind ik het soms lastig om vragen van bezoekers over zijn schilderijen te beantwoorden. Zijn schilderijen hebben een zeer uitgesproken stijl en zijn leuk om naar te kijken. Er zitten veel grapjes in en het kleurgebruik vind ik erg mooi.”

Jullie zijn iedere dag open. Hoe is het om hier de hele dag te zitten?
“Inderdaad zijn we tot en met eenentwintig maart iedere dag van tien tot vier open, daarom wisselen we de wacht af. Hans heeft bijvoorbeeld een fulltime baan, dus hij is hier vooral veel in het weekend. Eigenlijk is het vooral gewoon leuk om hier te zitten. Ik had eerst gedacht dat ik hier wel een beetje kon gaan staan hakken, maar dat bleek toch niet echt te werken. Er druppelen steeds mensen binnen en dan word ik iedere keer uit mijn concentratie gehaald. Daarom heb ik maar een boek meegenomen. Er komen ook regelmatig kennissen en vrienden langs, die maken dan een praatje. Ik hoef me dus zeker niet te vervelen.”

Wat hebt u gedaan om bezoekers aan te trekken?
“We hebben eerst alle mensen gemaild waarvan we de e-mailadressen hadden. Verder hebben we in wat huis-aan-huisblaadjes en op verschillende websites gestaan en natuurlijk hebben we het overal rondgebazuind. We gingen ervan uit dat het goede doel veel mensen zou trekken, maar we hebben gemerkt dat de meeste bezoekers toch vooral gewoon benieuwd zijn naar onze kunst.”

Hoe reageren de bezoekers?
“Sommige bezoekers weten niet zo goed wat ze ermee aan moeten en zijn na een kort rondje weer weg, andere mensen nemen uitgebreid de tijd en stellen veel vragen. Het is natuurlijk het leukst wanneer iemand interesse toont. Over ons werk zijn de meeste bezoekers gelukkig erg verrast, er wordt zelfs vaak gevraagd of de expositie hier niet kan blijven. We hopen dat we deze week ook nog veel zullen verkopen, maar dat is tot nu toe nog niet zo veel voorgekomen: we hebben nu enkele sieraden, een beeld en een schilderij verkocht. Verder heb ik een paar opdrachten binnengesleept en een aantal klanten komt later deze week misschien nog terug.”

En bent u van plan om hier een permanente expositie van te maken?
“Nee. Voor een week is het leuk om hier te zitten, maar ik zou dit niet dag in, dag uit willen doen. Bovendien is het financieel niet haalbaar. Het pand is nu gratis omdat het voor een goed doel is, maar op de langere termijn kan dat natuurlijk niet.”

De Leidse Burcht (foto: Pepíček)

Hoewel de alleen de ringmuur onder handen zal worden genomen, zal het hele terrein binnen de hekken tot het bouwterrein worden gerekend.

De uitvoering zal naar verwachting tot 29 oktober gaan duren. Tot die tijd zal het terrein gesloten blijven voor publiek. De gemeente wil het kasteel wel openstellen tijdens het museumweekend op 10 en 11 april en de Open Monumentendagen op 11 en 12 september.

Het herstel van de Burcht is nodig omdat het metsel- en voegwerk aan verbetering toe is. Scheuren in de muren worden opgevuld, mosgroei en anti-graffiti coating worden verwijderd en schade aan de verschillende soorten natuursteen wordt hersteld. Hierbij wordt rekening gehouden dat de soorten steen, die vanaf het jaar 1200 in verschillende periodes zijn toegevoegd, behouden blijven. De geschiedenis van het kasteel blijft hierdoor zichtbaar.

Julia van Adrichem en Paul Bouter zijn beide kunstenaars en werken samen aan een sloopkunstproject in de Schrijversbuurt in Leiden. Op de daken van een aantal woningen die binnenkort gesloopt zullen worden, komen metershoge beelden te staan. De kunstwerken zijn een afspiegeling van de mensen die in de volksbuurt wonen. Op het dak van het huis op Potgieterstraat nummer 17 staat al zo’n beeld: een metershoge vrouw met één hand in de lucht. “Het beeld drukt afscheid uit”, vertelt Van Adrichem, “maar ook het protest van de buurtbewoners toen bekend gemaakt werd dat de huizen gesloopt zouden worden”.

Zelf woont Van Adrichem ook in de Schrijversbuurt. Toen zij en de andere bewoners te horen kregen dat de huizen van woningbouwvereniging Portaal gerenoveerd zouden worden, was ze in eerste instantie blij. “Ik woonde op de benedenverdieping en ik wilde graag de bovenverdieping erbij. Dat zou na de renovatie kunnen.” In 2007 besloot de woningbouwvereniging in overleg met de bewoners dat de huizen toch gesloopt zouden worden. “Toen hebben we een buurtcheque aangevraagd bij de gemeente en zijn we eind januari gestart met dit sloopkunstproject. Het is een karakteristieke buurt en dat willen we vastleggen in de kunst.” Buiten klinkt gelach en het lawaai van draaiende kettingzagen. “Zoals je hoort zijn ze al begonnen.”

In de keukenkastjes staan allang geen potten en pannen meer. Door de glazen venstertjes van de bovenkasten is te zien dat ze nu gebruikt worden om materialen op te slaan. Voor alle kunstwerken worden bouwmaterialen gebruikt. Op een geïmproviseerde tafel van piepschuim liggen de overblijfselen van het openingsfeestje van het project. “Afgelopen vrijdag hebben we het beeld het dak op gehesen.” Van Adrichem wijst op raam. “Ze kon natuurlijk niet door de voordeur, dus moest ze daar doorheen”. Wanneer we buiten op het natte gras staan knikt Bouter naar het balkon. “We moesten met ladders werken om het beeld d’r op te krijgen.”

Het project is een initiatief van bewonerscommissie Haagweg Noord en wordt gefinancierd door woningbouwvereniging Portaal en de gemeente Leiden. Portaal heeft ook een werkruimte beschikbaar gesteld. Op 1 april begint de sloop van de huizen, tot die tijd zullen de beelden blijven staan. Het is nog niet helemaal duidelijk wat er nadat de woningen gesloopt zijn met de kunstwerken zal gebeuren. Van Adrichem: “We hebben mensen opgeroepen om te zorgen dat de beelden herplaatst kunnen worden. Maar misschien gaan ze wel mee met de sloop.”

Het landelijke evenement wordt van 10 tot en met 20 maart georganiseerd door de stichting CNPB, dit jaar voor de 75ste keer. Het jubileum heeft als thema ‘Titaantjes..Opgroeien in de Letteren’ meegekregen en wordt gevierd met tal van activiteiten en speciale uitgaven. Ook in Leiden krijgt deze speciale week de aandacht.

Tien dagen lang staan het kind, de jeugd en de jongere centraal, evenals de mix van oude en nieuwe media. Naar aanleiding van het thema kregen 75 Nederlandse schrijvers de opdracht een brief te schrijven aan hun jonge ik, waarvan het resultaat is gebundeld in een speciaal jubileumboek. Daarnaast geeft TNT Post een postzegel uit in de vorm van een klein boekje, wat naar eigen zeggen een wereldprimeur is.

Nieuwe ontwikkelingen in de boekenwereld krijgen dit jaar speciale aandacht. Zo worden leerlingen van de vierde klas van het voortgezet onderwijs uitgedaagd hun eigen ‘twitteratuur’ te schrijven naar aanleiding van het boek ‘TXT’, een bloemlezing van verhalen dat zal worden uitgedeeld op middelbare scholen. Tevens verschijnt de jubileumuitgave als e-book.

Joost Zwagerman schreef het 75e Boekenweekgeschenk, ‘Duel’, over een jonge museumdirecteur en een vermist schilderij. De auteur zal op de eerste dag van de jubileumweek in Leiden zijn boek komen signeren in boekhandel Selexys Kooyker aan de Breestraat. Ook de schrijvers Bernlef, Nico Dijkshoorn en Manon Uphoff zijn betrokken bij de Leidse festiviteiten rondom de Boekenweek. Zo zal Dijkshoorn aan de tand worden gevoeld door de bekende cabaretier Jochem Myjer. Het gesprek tussen de twee Leidenaren vindt plaats op 21 maart in de eerdergenoemde boekhandel op de Breestraat.

Visser staat voor een groot probleem. Zoals het er nu uitziet zal zijn poppodium voor een paar jaar moeten sluiten. Een alternatieve locatie is er niet en het pand aan de Breestraat is door de gemeente al verkocht. “Binnen de lokale politiek is er brede steun voor het nieuwbouwplan, maar de besluitneming is toch uitgesteld tot na de verkiezingen. Inmiddels speelt dit al zeventien jaar, ik had graag gezien dat het allemaal wat sneller was gegaan.”

Over het nieuwbouwplan zelf is Visser zeer tevreden. “De nieuwe locatie is super goed. Het gebouw komt tussen het Scheltema Complex en de Lakenhal in te liggen. De financiering is ook al bijna rond. Het probleem is alleen de overbruggingsperiode. Dicht gaan is wat mij betreft geen optie dus er zal in goed overleg met de gemeente, of anders via de rechter, een oplossing gevonden moeten worden. Aan ons zal het in elk geval niet liggen.”

Als de gemeente voet bij stuk houdt, is dat volgens Visser funest voor het LVC. “Dan zouden we helemaal opnieuw moeten beginnen en dat leidt onvermijdelijk tot financiële tegenslagen. Al mijn personeel en andere contacten ben ik dan kwijt. De enige oplossing die ik zie, is dat het nieuwe college straks terugkomt op het besluit om ons eind volgend jaar op straat te zetten. De kiezer mag het zeggen.”

Visser vindt het ‘treurig’ hoe de lokale politiek met cultuur omgaat. “Vanochtend nog heeft de burgemeester opdracht gegeven de Vrijplaats Koppenhinksteeg te laten ontruimen. Wat is er in Leiden nu eigenlijk nog te doen voor jongeren en studenten? Als dat zo doorgaat verhuist de Universiteit over een paar jaar naar Den Haag en dan is er van Leiden niets over dan een kleine provinciestad. Een soort openluchtmuseum wordt het dan.”

Op financieel gebied hoeven we ons geen zorgen te maken over de toekomst van het LVC. “Net als alle andere poppodia in Nederland hebben we vorig jaar een matig jaar gehad. Pas in november kwam het weer een beetje opgang. Maar in de eerste twee maanden van dit jaar hebben we al net zoveel zalen uitverkocht als in het hele vorige jaar. Dat zit dus wel goed. Het nieuwbouwplan past bovendien binnen het gemeentebudget, dus ook daar geen probleem.”

Opgerold goudbaartje (Foto: Wilbert Klomp)

Een goudbaartje werd vroeger gebruikt om dingen mee te betalen en was door zijn oprolbaarheid gemakkelijk te vervoeren aan een snoer of riem. Goud was in de Merovingische tijd (vijfde tot zevende eeuw) sowieso een veelgebruikt betaalmiddel en geschenk volgens het museum. Daarom waren munten en sieraden vaak van dit materiaal.

Dit stripje edelmetaal is ruim veertien centimeter lang, maar aan één uiteinde (onderzijde op het plaatje) is er een stukje van afgekapt. Desondanks is het een bijzondere vondst, omdat opgerold ‘gewichtsgeld’ vrij uniek was in Nederland. Er is bovendien geen exacte parallel voor dit voorwerp.

Het is goed mogelijk dat een rijke koopman het baartje bij zich had en verloor bij het doorkruisen van de Utrechtse Heuvelrug, een belangrijk handelsgebied in de vroege middeleeuwen. In december krijgt het voorwerp een definitieve plaats in de nog te openen afdeling ‘Archeologie van Nederland’.

Hoe gaat het met de verkoop tot nu toe?

De kaartverkoop begon 20 januari in de hal van het Lipsiusgebouw. Er stonden toen al mensen, omdat ze dachten dat het storm ging lopen. Vorig jaar bij de eerste editie van het Leidse Stukafest was negentig procent van de kaarten uitverkocht. Dit jaar wordt het ook voor het eerst georganiseerd in Delft en Tilburg. Stukafest is een groot succes in elke studentenstad.

Stukafest viert in Nijmegen zijn tienjarige bestaan. Waarom heeft Leiden eigenlijk een Stukafest nodig?

Leiden is toch vooral bekend als studentenstad. We hebben natuurlijk wel het Leids Cabaret festival en het Leids Film Festival, maar cultuur moet ook bereikbaar zijn, snap je? Het is gewoon Leiden op de culturele kaart zetten.

Kunnen we grote namen verwachten op deze Leidse editie?

Er treden twee winnaars op van de Grote Prijs van Nederland: The Cosmic Carnaval en Eefje. Alderliefste vind ik zelf heel cool, dat is iemand die ik persoonlijk ook goed. Kasru Dönmez heeft een keer opgetreden bij ‘De Wereld Draait Door’. Op het eindfeest treedt Kensington op, dat is toch wel een bekende grote naam.

Maar wie geven eigenlijk de couleur locale op het festival?

Opkomende Leidse schrijvers Arjen van Veelen en Thomas Blondeau, als ze niet al bekend zijn. Ze brengen beiden dit jaar hun boeken uit. Literatuur hoort ook bij Stukafest. Vorig jaar hadden we een workshop poëzie van ene Sjoerd, maar ik denk dat Arjen en Thomas meer bezoekers zullen trekken dan die workshop.

Hoe vinden jullie geschikte studentkamers voor de optredens?

We hebben een oproep geplaatst voor studentenkamers bij lokale media en we hebben uiteraard kamerbewoners van vorig jaar benaderd. We zijn ze ook gaan bekijken want we moeten natuurlijk rekening houden met de brandveiligheid. Dit jaar hebben we de kamer van Sjaak en Vivian, een mooie monumentale woning aan de Hooigracht. Maar ook op het Rapenburg, dat zijn ook altijd mooie locaties. Alles is op loop en fietsafstand en binnen een kwartier te bereiken, zodat de bezoekers gemakkelijk van locatie naar locatie kunnen gaan.

Gaan jullie nog wat leuks doen om het evenement te promoten?

Ja, we hebben ludieke acties gepland. Zo gaan we met een artiest uit ons programma de UB in om de aandacht te vestigen op Stukafest. De artiest geeft dan een concert van een minuut en daarna rennen we weg. Ik heb de woorden ook niet bedacht, maar dat heet een ’What The Fuck’-momentje.

Kaan Biyikoglu

Marjan van Rompay

Mark Schilders

Floriaan Wempe

De uitreiking van de Jazz Award is gratis toegankelijk en vindt plaats op donderdag 21 januari om 20.00 uur in de Taffehzaal van het Rijksmuseum van Oudheden op het Rapenburg.