"Lokale politiek raakt je dagelijks leven op allerlei manieren" Fotograaf Peter Stein

Moniek van Sandick (46) is sinds 2006 gemeenteraadslid voor het CDA in Leiden. De partij verloor deze verkiezingen één zetel (en ging van vijf naar vier zetels). Moniek stond op nummer twee van de lijst en houdt haar plek in de raad. Op de afgesproken tijd verschijnt ze op een knalgroene fiets, bezaaid met CDA-logo’s.

Moniek blikt terug op de in haar ogen kleurloos verlopen verkiezingsstrijd en praat over het belang van aandacht voor de Leidse politiek. “Hoe zouden de Leidenaren het vinden als de Leidse universiteit in Den Haag belandt?”

Kun je een reden aanwijzen voor het verlies van een zetel voor het CDA?
“Voor een klein deel wijt ik het verlies aan het CDA-standpunt rond de ringweg oost. Wij zijn voor de aanleg van deze ringweg en dat is geen populair standpunt. Voor een belangrijker deel komt het verlies door de landelijke politiek. Door de val van het kabinet over de kwestie Uruzgan was er in de media nauwelijks aandacht voor de gemeenteraadsverkiezingen. Hierdoor hebben veel mensen een landelijke keus gemaakt en helaas voor ons lag Balkenende wat minder goed dan bijvoorbeeld Pechthold als coming man.”

Maar het lukte toch wel om de aandacht van de lokale pers te trekken?
“Dat is juist heel lastig gebleken, niet alleen voor het CDA. Ook van andere politieke partijen hoorde ik dat ze weinig aandacht hebben gekregen in de lokale pers. Bijeenkomsten werden wel aangekondigd, maar niet verslagen. Alle standpunten zijn een keer in een overzichtsartikel in de krant gekomen en alle lijsttrekkers zijn een keer geïnterviewd, maar dat was vrijwel alles.”

“Er deden twaalf partijen aan deze verkiezingen mee, dus ik snap dat het lastig voor de media was om alle politieke partijen goed te volgen. Toch zou je verwachten dat zoveel partijen zorgen voor een kleurrijke verkiezingsstrijd waar de vonken vanaf spatten en die dagelijks in de kranten wordt verslagen. Maar dat is juist niet gebeurd: de hoeveelheid partijen heeft de verkiezingen uiteindelijk niet kleurrijker, maar eerder grijzer gemaakt.”

De lokale krant is natuurlijk niet de enige manier om kiezers te benaderen. Wat deden jullie nog meer? 
“We hebben de bekende dingen gedaan om onze standpunten uit te dragen: flyers uitdelen in de stad, briefjes in de bus bij de mensen thuis en bijeenkomsten organiseren. Bijvoorbeeld over veiligheid met Hirsch Ballin als spreker. Mensen konden natuurlijk ons verkiezingsprogramma op de website vinden. Tenslotte hebben we met een paar actieve jonge leden campagnefilmpjes en een ringtone gemaakt. Aan die ringtone besteedde het Leidsch Dagblad trouwens wél aandacht. Dat is natuurlijk leuk, al heb ik liever dat de krant schrijft over onze inhoudelijke standpunten.”

Ik hoor je niet over Twitter, heb je dit nieuwe medium niet gebruikt? 
“Ik heb wel wat getwitterd tijdens deze verkiezingen, al ga ik liever de stad in dan dat ik boodschappen op mijn computer of mobiel intik. Toch ga ik binnenkort een Twittercursus doen, want als politicus kun je nauwelijks meer om dit nieuwe medium heen en ik wil weten hoe ik het effectief kan gebruiken.”

Speelt de gemeentepolitiek wel voor de inwoners van Leiden?
“Ik sprak veel mensen, die het hun plicht vonden om te gaan stemmen, maar geen idee hadden van de lokale onderwerpen waren. Misschien omdat ze niet geïnteresseerd zijn, maar ik denk dat deze mensen met name een landelijke keuze maakten door de genoemde gebrekkige informatie in de media. Terwijl lokale politiek eigenlijk heel erg leuk is en je dagelijks leven op allerlei manieren raakt: van je paspoort tot je sportclub, van genieten van een mooie binnenstad tot baat hebben bij een goed werkende vuilophaaldienst.”

Van welk Leids onderwerp zouden mensen op de hoogte moeten zijn?
“Een onderwerp waarvan ik me afvraag of mensen weten dat het speelt, is hoe de Haagse gemeente lonkt naar de Leidse universiteit. Den Haag wil heel graag een eigen universiteit hebben. Maar dat gaat niet gebeuren omdat er al teveel universiteiten in Nederland zijn. Inmiddels heeft de universiteit een ‘Campus Den Haag’  met masterprogramma’s voor de studies internationaal recht, bestuurskunde en politicologie. Maar wat het CDA betreft vertrekken er geen bacheloropleidingen van deze studies uit Leiden.”

“De leden van de Raad van Bestuur van de universiteit en van LUMC wonen vaak niet in Leiden. Zij hebben geen binding met de stad en vinden het wellicht prima als de universiteit naar Den Haag zou gaan. Als gemeenteraad volgen we deze ontwikkelingen nauwlettend, want de universiteit moet natuurlijk in Leiden blijven.”

Tot slot?
“Het is belangrijke taak voor de media dat zij de Leidenaren goed informeren over plaatselijke onderwerpen. Als ik ’s ochtends het Leidsch Dagblad opensla, wil ik meteen in het Leidse nieuws kunnen duiken.”

Foto: journalistiekgoed.nl

Hoe bent u terecht gekomen bij het CDA Leiden?
“Het is eigenlijk weer een typisch studentenverenigingverhaal. Ik voer op een bootje met mijn dispuut toen ik door Wouter den Hollander (Duoraadslid Bestuur & Financiën) gevraagd werd voor het campagneteam. Dat heb ik toen gedaan en heb meteen al briljant gelachen. Vervolgens werd ik in 2007 gevraagd voor het afdelingsbestuur. Ik ben er dus als het ware ‘ingerold’, maar zo gaat dat meestal in de politiek.”

Was u daarvoor ook al voorstander van uw inmiddels eigen partij?
“Ja, ik stemde al jaren CDA. Ik ben zelf niet zo gelovig dus daar zit het hem niet in, maar ik ben vooral voorstander van de manier van besturen. Hierbij is de overheid de helpende hand maar wel op een strenge wijze en de verantwoordelijkheid op zich nemend. Je kúnt nu eenmaal niet alles aan het individu overlaten. De hele samenleving bestaat nota bene uit groepen dus het moet ook op die manier georganiseerd worden. Samenwerking is daarbij dus het krachtigste middel.”

Wat maakt u geschikt als Duoraadslid?
“Het is natuurlijk belangrijk dat je een boodschap weet over te brengen. Dus over sociale vaardigheden moet je in ieder geval beschikken. Ik heb ook geen angst om mijn mening te uiten waardoor ik niet terug deins om de ‘vinger op de zere plek te leggen’. Bovendien ga ik in alles wat ik doe met volle overtuiging te werk. Als ik ergens voor kies, dan ga ik daar ook voor honderd procent voor.”

Wat is het voor u het belangrijkste dat u hebt bereikt bij het CDA?
“In ieder geval de 2000 extra studentenkamers op de Lammeschansweg. Studentenzaken valt namelijk ook in mijn portefeuille en dit forse aantal maakt een groot verschil. Er komt ook cameratoezicht op het Centraal Station en op de Beestenmarkt. Mensen voelen zich daar ’s avonds echt te onveilig om langs te lopen. Het feit dat het in ieder geval bespreekbaar is geworden en dat de meerderheid nu achter ons staat, voelt toch een beetje als een politieke overwinning.”

Wat is uw meest trotse moment geweest?
“De dag dat in 2006 de uitslag van de verkiezingen bekend werd gemaakt in het stadhuis. Ik had me destijds actief ingezet voor het campagneteam maar zowel lokaal als landelijk had het CDA overal zetels verloren. De stress begon dus flink toe te slaan. Toen werd gezegd dat alleen in Leiden het aantal zetels van het CDA gelijk was gebleven! Ik voelde me echt trots, het was een machtig mooi moment.”

Waarin ligt de kracht van de campagnevoering van het CDA?
“Ik denk dat wij op een heel persoonlijke manier te werk gaan. Wij hebben altijd promotiestands waarbij koffie en soep geserveerd wordt en gezellige borreltafels waardoor mensen even blijven hangen. De mobiele stand, de fantastische bakfiets, is ook geïntroduceerd door het CDA Leiden en dat is nu overgenomen door landelijke campagnevoerders!”

Wat vindt u het leukst aan het voeren van campagne?
“Campagne voeren is eigenlijk een soort spel en je raakt er ook verslaafd aan bij succes. Je lacht je ook echt kapot om de reacties die je soms krijgt. Ik heb ook wel ontdekt dat je negativiteit het beste kunt omzeilen door ludieke grappen te maken. Zeker door onze geitenwollensokken-reputatie, reageren mensen dan ook meteen verrast: ‘Een CDA-er die een grap kan maken?’ ”

Hoeveel jaren bent u al actief binnen de partij?
“Al zo’n 25 jaar. Eerst als afdelingsvoorzitter, vanaf 2002 als raadslid en fractievoorzitter en sinds de afgelopen zomer als wethouder.”

Wat zijn de belangrijkste speerpunten van uw partij tijdens deze verkiezing?
“Voorschoten groen houden, het verenigingsleven koesteren.”

Hoe verhoudt dit zich tot voorgaande jaren?
“Dat blijven voor het CDA de belangrijkste punten. Heel veel mensen wonen juist hierom met plezier in Voorschoten en dat willen we graag zo houden.”

Wat vindt u persoonlijk het belangrijkste punt op de agenda?
“Voor mij als wethouder van onder meer verkeer is dat de Rijnlandroute. Het idee alleen al dat er een open 4-baansweg door ons dorp zou komen! Daar blijven we ons met alle middelen tegen verzetten.”

Wat is uw politieke hoogtepunt van 2009?
“De doorbraak die er nu is voor het plan om de oude Rabobank te gaan ontwikkelen en er wonen voor jong en oud, winkels en een parkeergarage te realiseren.”

Wat is uw politieke dieptepunt van 2009?
“De problemen rond de Traverse, waardoor mijn voorganger uiteindelijk moest aftreden.”

Welk boek heeft u het laatst gelezen?
“‘Generation A’ van Douglas Coupland. Hilarisch en serieus tegelijk. Hij schetst een beeld van een wereld na het uitsterven van de bijen. Daardoor sterven ook de bloemen uit en worden mensen bang voor de toekomst.”

Wie is uw grote voorbeeld?
“Een heel goede politicus vond ik Jan de Koning: hij had oog voor de grote lijnen en voor de menselijke maat tegelijk: betrokken en betrouwbaar.”

Ouders en schoolkinderen hadden gevraagd om een zebrapad, om zo veiliger over te kunnen steken naar de Emmausschool. Het CDA heeft vervolgens gepleit voor de aanleg, waarna de raad akkoord is gegaan. De partij is blij met de beslissing: het CDA heeft veilige schoolroutes op de verkiezingsagenda staan.

Ook directrice Tiny van Dael is verheugd met de aanleg van het zebrapad. “Het is fantastisch, want de veiligheid van de kinderen gaat boven alles. Ook is het fijn dat er actie ondernomen is door ouders.”

Het gebruiken van elkaars verkiezingsslogans of namen lijkt de gemeenteraadsverkiezingen van dit jaar te kenmerken: al eerder bleek de CDA-slogan ‘Beter voor Leiden’ door D66 geregistreerd te zijn als webadres. Ook de Politieke Vereniging Partij Sleutelstad is gevraagd door nieuwsmedium Sleutelstad de naam te veranderen, om verwarring te voorkomen bij kiezers.

Op internet zijn twee sites te vinden met de CU-slogan in hun naam: trots-op-leiden.nl van de CU en trotsopleiden.nl van de VVD. Als men de site van de liberalen bezoekt, wordt men automatisch doorverwezen naar de reguliere VVD-site. “Kom op, voer je eigen campagne.” zegt Terpstra. “Het is een beetje flauw. De VVD doet er niks mee.”

De CU maakt zich op zijn beurt eveneens schuldig aan het lenen van andermans slogan. Terpstra: “’Trots op Leiden’ is een opzettelijke vette knipoog naar de beweging ‘Trots op Nederland’. Wij zijn het tegenovergestelde van Rita Verdonk. Ze heeft ‘trots’ gekaapt, gegijzeld, maar ‘trots’ hoeft niet negatief te zijn. We willen een positieve campagne voeren.”

“Wij hebben de site al op 17 oktober 2007 geregistreerd”, reageert campagneleider en VVD-raadslid Frederik Zevenbergen. De VVD registreerde toen een aantal domeinnamen die men in de toekomst wel eens zou kunnen gebruiken. Zevenbergen: “Wie  het eerst komt, wie het eerst maalt.”

Uit een gesprek met PvdA-raadslid Marije van den Berg blijkt dat de slogan ook al in 2002 gebruikt werd door de PvdA. “Het is koddig”, lacht van den Berg. “Ik vind het ook voor de CDA en D66 knullig en lullig”. Een kleine zoektocht op internet laat zien dat ook de huidige landelijke slogan van de socialisten ‘iedereen telt mee’, geregistreerd staat door de Stichting Jaarfeest Vianen 750 jaar. Van den Berg: “Die url valt maar één keer te registreren. Het is meer een gimmick. Als partij heb je al een sterk merk.”

Inge Adema, lijsttrekker van de VVD, zegt dat coalitiepartner CDA te weinig heeft gedaan om leraren, ouders en hun kinderen tegemoet te komen: “Zoals de plannen er nu bij liggen zal er niet genoeg ruimte zijn voor de leerlingen om vrij te kunnen spelen. Het CDA werkt tegen de minimale grens aan, dat vinden wij niet genoeg.”

Het Voorschotense CDA laat weten de kritische houding van de VVD niet te waarderen. Volgens fractievoorzitter Herman Scholten voldoen de plannen ruimschoots aan de wettelijke normen en zal er een mooie school komen. Hij vindt dan ook dat de partij onnodig onrust zaait: “Alles moet in overleg met de omwonenden. Dat is dan ook de reden dat niet alle plannen gerealiseerd kunnen worden.”

Perry van der Meer, directeur van De Regenboog, noemt de punten van de VVD wel terecht, maar vindt ook dat de kritiek veel te laat komt: “Het is mosterd na de maaltijd. Alles is inmiddels rond dus de haalbaarheid van de eis is nihil. Het probleem speelt al jaren; vier jaar geleden was er al discussie aangaande de plannen. Maar er is niets veranderd, omdat er nooit écht actie is ondernomen.” De plotselinge aandacht wijdt hij dan ook aan de aanstaande gemeenteraadsverkiezingen: “Dit riekt naar een verkiezingscampagne”.