Het zijn zware tijden voor het museum Boerhaave. Het rijksmuseum over de geschiedenis van de natuurwetenschappen en geneeskunde dreigt door nieuwe maatregelen van staatssecretaris Zijlstra (OCW) zijn subsidie te verliezen. De staatssecretaris heeft een aantal musea aangewezen die zich volgens hem onderscheiden door hun wetenschappelijke functie. Het Rijksmuseum van Oudheden (RMO) is er daar eentje van. Boerhaave past echter niet in dit rijtje.
Een jaar geleden is met de toenmalige minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, Ronald Plasterk, afgesproken dat musea tot 2012 de tijd zouden krijgen om 17,5% van hun totale begroting zelf te verdienen. Dirk van Delft, directeur van het museum Boerhaave: ‘We hebben een brief gekregen waarin deze afspraak zwart op wit stond vastgelegd.’ Boerhaave lag op schema om dat criterium te halen met 9,3 % in 2010 en rond de 12% in dit jaar. Zijlstra wil die maatregel echter nu al doorvoeren, maar dat stuit de museumdirectie de borst: ‘Je kan de spelregels niet zomaar tijdens de wedstrijd veranderen!’
Lobby
‘In Den Haag is er inmiddels een sterke lobby opgezet om de staatssecretaris van dit onzalige plan af te helpen,’ vertelt Van Delft: ‘We hebben een juridisch sterk argument. Het is volkomen unfair om te eisen dat we die 17,5 procent al over 2010 en 2011 gehaald zouden moeten hebben.’ Boerhaave lobbyt voor het schrappen van deze eis, maar is desnoods bereid toe te geven tot 2011-2012 als termijn voor die 17,5%. Zelfs als de staatsecretaris niet bereid is om toe te geven blijft Van Delft optimistisch: ‘Voor Boerhaave zou dat betekenen dat we zo’n 7 ton extra zouden moeten omzetten. Dat is niet volstrekt onmogelijk. Boerhaave blijft. Punt.’
Het museum speelt volgens de museumdirecteur een belangrijke rol in Nederland kennisland. ‘Voor bètajongeren is het belangrijk dat musea als Boerhaave blijven bestaan.’ Dat Boerhaave niet wetenschappelijk genoeg zou zijn, vindt Van Delft grote onzin. Met zijn historische collectie vervult het museum wel degelijk een belangrijke wetenschappelijke rol. ‘Voor het in stand houden van die collectie moet je toch weten waar het over gaat? Voor het beheer van de collectie moet zeker gedegen wetenschappelijk onderzoek gedaan worden.’
Het museum ontwikkelt zich juist tot expertisecentrum op dit gebied. ‘Er is natuurlijk al heel wat bezuinigd in deze sector, en andere musea wenden zich regelmatig tot ons voor een wetenschappelijke blik op hun collectie. Boerhaave functioneert buitengewoon goed.’ Het museum dat onder andere bekend staat om zijn collectie foetussen op sterk water, is daarnaast het enige museum met een uitgebreide geneeskundige collectie en neemt daarmee juist een unieke plaats in tussen andere Leidse musea.
Samenwerking
Door de bezuinigingen worden musea steeds meer gedwongen tot samenwerking. Binnen Leiden zou dat kunnen leiden tot een soort ‘Rijksmuseum Leiden’, oppert Van Delft. ‘Een overkoepelende organisatie zoals het Smithsonian in Washington D.C. zou ook in Leiden prima kunnen functioneren’, zegt de Boerhaavedirecteur. In dit model heeft één museum veel verschillende specialisaties, die gestalte zouden kunnen krijgen door de huidige musea. Op organisatorisch gebied, maar ook financieel, zou nauwere samenwerking met andere Leidse musea veel voordelen kunnen bieden.
Maar ook samenwerking met andere musea zoals het NEMO in Amsterdam zou succesvol kunnen zijn. ‘Zij weten de jeugd te trekken met gadgets en interactieve tentoonstellingen. Met onze expertise zouden we elkaar goed kunnen aanvullen.’ De trend in museumland gaat in ieder geval richting steeds nauwere samenwerking. ‘Dat is een grootscheepse organisatie en Boerhaave wil daar integraal onderdeel van zijn.’
