De komende jaren zal het aantal mensen dat leeft rond de armoedegrens verder stijgen. Zowel landelijk als lokaal staan er flinke bezuinigingen gepland. CDA-Wethouder Jan-Jaap de Haan (36) is verantwoordelijk voor de uitvoering van het minimabeleid in Leiden. Zijn bezuinigings-voorstellen zullen de komende maanden door de gemeenteraad worden beoordeeld.
De Haan weet wat hij wil: “In de komende jaren zal er in Leiden 25 miljoen euro moeten worden bezuinigd. Daarbij zal ook het Leids minimabeleid moeten worden bijgesteld. Voor 2012 is er een besparing van 900.000 euro op dit beleid begroot. De komende maanden zal de raad zich over dit vraagstuk buigen. Mogelijk wordt er binnen de begroting nog geld gevonden om de besparingen te voorkomen. Uiteindelijk beslist de raad; dat is democratie.”
Leidse minima
“Het rapport “Minima de maat genomen” van de rekenkamer uit 2010, stelt dat Leidse minima dankzij het Leidse beleid relatief meer te besteden hebben dan minima in andere steden. Dat zal helaas in de komende jaren veranderen. Leiden kent een aantal regelingen die men elders niet kent en er zijn regelingen die cumuleren waardoor de inkomenseffecten aanzienlijk zijn. De voorstellen tot bezuiniging heb ik rond deze regelingen gezocht.”
“Inkomenspolitiek is geen lokale verantwoordelijkheid. Het reguliere levensonderhoud wordt nationaal, in ons parlement, vastgesteld en daarmee het uitkeringsniveau. Europees gezien is dat niveau zeer fatsoenlijk. Wat wij lokaal voor de sociaal zwakkeren kunnen doen, is financieel tegemoet komen in geval van bijzondere kosten of omstandigheden en mensen stimuleren om te participeren in onze maatschappij. Uit onderzoek blijkt dat wanneer mensen maatschappelijk actief zijn, zij zich beter kunnen redden met een beperkt budget.”
Bezuinigingsvoorstel
“Als de bezuinigingen voor 2012 op het minimabeleid doorgaan zal mijn voorstel naar de raad zijn om de regelingen die toezien op bijzondere kosten en stimuleren tot maatschappelijk actief zijn, te handhaven en wellicht zelfs uit te bouwen. Sport, cultuur en educatie zijn daarbij de speerpunten voor die maatschappelijke participatie. Als het aan mij ligt gaan wij reguliere uitgaven, zoals een keer met de bus naar tante, niet meer vergoeden. Maar een cursus of lidmaatschap, die minima niet van de uitkering kunnen bekostigen, wel.”
“De gemeenteraad heeft de bezuinigingen voor 2011 ongedaan gemaakt. Voor 2011 was het voorstel een aantal generieke inkomensregelingen af te schaffen. Deze voorstellen zal ik deels opnieuw moeten inbrengen. Neem bijvoorbeeld de Leidse woonlastenregeling. Die komt bovenop de landelijke huursubsidieregeling en is uniek in zijn soort. Ik ben van mening dat huursubsidie een landelijke aangelegenheid is en wij daar lokaal niet aan moeten toevoegen. De regeling draagt ook niet bij aan het speerpunt van maatschappelijke participatie.”
“Leiden kent ook een extra regeling voor chronisch gehandicapten, zieken en ouderen die ik graag zou willen aanpassen. Daar waar het bijzondere en incidentele kosten betreft wil ik de regeling handhaven, maar de standaarduitkering aan ouderen wil ik graag schrappen. Als je in Leiden 65 jaar wordt, krijg je er standaard 300 euro per jaar bij. Deze regeling cumuleert onnodig; landelijk gaat men er al op vooruit als je van de bijstand naar de AOW gaat. Daarnaast heeft een 65-plusser een betere koopkracht door de vele 65+- kortingen.”
Stadsbank
“Bij het minimabeleid hoort ook de Stadsbank. In 2010 hebben er 894 mensen een beroep op de stadsbank gedaan. Daarvan heeft ca.15% een schuldbemiddeling of saneringskrediet gekregen. De Stadsbank heeft een strenge aanpak. Het is voor mensen soms teveel moeite om de levenswijze aan te passen. Een veel grotere groep gaat naar budgetbeheer, volgt een budgetcursus of maakt gebruik van de wet schuldsanering natuurlijke personen. Als dat niet het geval is hebben wij er geen zicht meer op.”
“Voor de gemeente is het lastig in te schatten hoe groot de groep met problematische schulden, in Leiden, is. En ik vermoed dat de groep nog verder zal groeien. Wat je veel ziet bij de schuldsanering, is dat er door schuld een armoedesituatie ontstaat terwijl er wel voldoende inkomen is. Meer dan de helft van de klanten bij de stadbank heeft geen uitkering en gewoon een baan.”
Klaar voor de wet
“In 2011 zal naar verwachting de nieuwe wet schuldhulpverlening van kracht gaan. Deze wet vraagt van gemeenten onder meer: helder beleid, duidelijke targets en een wachttijd van maximaal 4 weken. Na de kritiek van het rapport ‘Van omslag naar doorstart’ uit 2008 is er hard aan gewerkt om de organisatie bij de Stadsbank te verbeteren. De Rijksoverheid heeft aan Leiden 900.000 euro extra geld gegeven om de landelijke stijging van de vraag naar schuldhulpverlening op te vangen. Wij hebben die gebruikt om de capaciteit van de stadbank te verbeteren. We zijn daar van 14 naar 21 medewerkers gegaan en de wachtlijst is van 7 maanden naar 4 weken teruggebracht. Al loopt die nu weer wat op.”
“Het extra geld is ook besteed aan preventie en verbetering van de werkprocessen. Daarnaast is er de afgelopen jaren nog extra geld uit het participatiebudget naar schuldhulpverlening gegaan. Met de verbetering van de capaciteit en de processen kon ik in 2010 in de programmabegroting zeggen dat Leiden voldoet aan de normen die de nieuwe wet stelt. Maar nu het Rijk gaat korten op de participatiebudgetten en geen extra geld meer geeft voor de schuldhulp voorzie ik dat wij de wettelijke termijn van maximaal 4 weken wachttijd niet zullen halen. Ook al hebben wij het organisatorisch voor elkaar.”
“Ik onderken dat er voor de schuldhulpverlening een drempel is, maar in het algemeen is het Leidse armoedebeleid zeer toegankelijk. Een belletje naar het loket en het is geregeld. Voor wat betreft die schulden is het jammer dat er een paar principes verloren lijken te gaan, zoals: in het zweet des aanschijns zult u uw brood verdienen en lenen doe je alleen voor een huis. Aan het verdwijnen van deze principes in de cultuur kun je als overheid weinig doen. Het belangrijkste van mijn portefeuille is dat wij proberen om mensen een perspectief te bieden om uit een uitzichtloze situatie te komen. Arm zijn is vervelend maar gebrek aan uitzicht is veel erger.”
