Op de binnenplaats bij de Faculteit van Archeologie aan de Reuvensplaats in Leiden vond woensdag 15 maart de Historische Ambachtenmarkt plaats. Dit evenement werd georganiseerd door de werkgroep Johan Picardt van Terra, de studievereniging van Archeologie aan de Universiteit Leiden.
De werkgroep Johan Picardt houdt zich vooral bezig met de Prehistorie en waren de initiatiefnemers van de Historische Ambachtenmarkt, waarop verschillende vroeg historische ambachten worden gepresenteerd. Voorzitter Mareille Arkesteijn (25): “Dit is de eerste keer dat wij zoiets organiseren. Studenten van Archeologie en andere studierichtingen die geïnteresseerd zijn in Archeologie komen langs, maar de markt is open voor alle geïnteresseerden.” Ook omwonenden nemen een kijkje. Sibby Hiemstra is zo’n bezoeker. Ze woont met haar gezin in Leiden. Haar zoontje komt enthousiast naar haar toe om te vertellen dat hij zonet een bijlpunt heeft geslepen tijdens een workshop. Sibby: “Met mijn kinderen ga ik ook weleens naar het Archeon. En op vakantie gaan we weleens kamperen. Dan maken de kinderen zelf een houtvuur, een vuur zonder lucifers.”
Het maken van vuur door twee stenen tegen elkaar te wrijven
Het leven in de vroege tijd
Mensen in de Prehistorie maakten vuur door twee stenen tegen elkaar aan te wrijven. Op de markt wordt dan ook een workshop ‘vuur maken’ gegeven. Bezoekers blijven staan, doen zelf mee aan de workshop of lopen door naar een andere stand. Dieuwke Ingenegeren (24), masterstudent Archeologie: “Ik vind het intrigerend dat er mensen zijn geweest die zonder elektriciteit leven, maar van wat de natuur te bieden heeft.” Ondertussen maakt ze een kluwe van wol.
Vanuit de luidsprekers komt Spaanse Middeleeuwse muziek. Er brandt een vuur dat gestookt wordt met blokken hout, en op een stenen vuurtje worden hazelnootkoekjes gebakken. Verschillende vroeg historische tijden worden op deze markt geconcretiseerd, van Prehistorie tot de Vroege Middeleeuwen.
Historische keuken
Een groep eerstejaars dringt zich rond de stand met de Historische Keuken van Claudia Vandepoel om een eeuwenoud recept te proeven. Op tafel ligt een menukaart en een aantal etenswaren afkomstig van oude recepten, zoals Romeins brood met pastinaakragout, boekweit met brood uit het Middeleeuws St. Agnietenklooster en spelt. De Historische Keuken levert op locatie maaltijden uit het verleden. De keuken maakt gerechten tot en met de tijd van Napoleon. Veel hedendaagse ingrediënten, zoals tomaten, aardappels, paprika en maïs worden in haar gerechten niet gebruikt. Deze gewassen kwamen immers pas lang na de ontdekking van Amerika richting Noord-West Europa.
Dieuwke Ingenegeren maakt een kluwe van wol
Steentijdtechnieken
Op de markt wordt het gebruik van oude steentijdtechnieken gedemonstreerd. Iris Kaihatu (19), eerstejaars Archeologie maakt hangertjes van botten en geweien die ze vijlt en polijst tot esthetische figuren. Iris: “Ik werk nu met koeienbot, afkomstig van de ribben van geslachte koeien.” Dergelijk ruw materiaal wordt ingekocht door de Faculteit Archeologie voor ‘Experimentele Archeologie’ waarbij dit materiaal wordt bewerkt met oude werktuigen zodat studenten meer over het werkproces kunnen leren.
Diederik Pompstra (35) is een oud-student die zich professioneel bezig houdt met oude werktuigen en richtte vijf jaar geleden een eigen commercieel bedrijfje op: ‘Het Stenen Tijdperk’. Hij maakt replica’s voor tentoonstellingen in musea, geeft practica op universiteiten en verzorgt cursussen en demonstraties van de uiteenlopende steentijdtechnieken.
Kleding
Op de markt is er ook veel aandacht voor het maken van kleding. Annemieke Verbaas (28), afgestudeerd archeoloog werkt met leer en andere materialen. “Het is een uit de hand gelopen hobby.” Ze presenteert de leerlooier en is bezig de huid van een konijn schoon te maken met een vuurstenen schrapertje om de vliezen van binnen te verwijderen. “Je kunt looien met eieren, hersenen en urine. Ze zeggen wel dat elk beestje genoeg hersenen heeft om zijn huid te looien.” Terwijl ze het werkproces uitlegt, gooit haar collega een plakje zalm op tafel om schoon te maken.
Bezoekers zijn geïnteresseerd in de producten van de leerlooier
Geheim recept
Carry Tuijnman-Tuijl (51) weet alles over textiel en heeft een eigen atelier. Ze bestudeerde boekjes uit de jaren ’70. “Toen was het kruidenverven in de mode.” En kwam zelfs achter het geheime recept om de blauwe kleur van het wedeplantje te krijgen.
Carry Tuijnman-Tuijl kent een geheim recept
Samen met haar man Ovaf Tuijnman (49) die het oude ambacht van pottenbakken beheerst, werkt zij op de IJzertijd boerderij in Dongen. Zes jaar geleden is deze boerderij met een groep vrijwilligers gebouwd. Inmiddels is het vijf jaar open voor publiek.
Op de markt staan dus zowel studenten als professionals die zich hebben verdiept in de vroege historische tijd. Voor de meesten is het ‘een uit de hand gelopen hobby’. Mereille: “De Historische Ambachtenmarkt was een succes. Iedereen was enthousiast. Volgend jaar willen we zoiets weer organiseren!”
